ماده 1 قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع
تعریف اصطلاحاتی که در قوانین جنگل و مرتع به کار رفته به شرح زیر است: ۱- جنگل یا مرتع یا بیشه طبیعی: عبارت از جنگل یا مرتع یا بیشهای است که به وسیله اشخاص ایجاد نشده باشد. ۲- بوته جنگلی: رستنیهای خودروی خشبی است که ساقه آنها به طور طبیعی کمی بالاتر از سطح خاک منشعب شده باشد و نوعاً در جنگلها یا اراضی جنگلی یا بیشهها میروید. ۳- بوته کویری: کلیه نباتات خودروی چندساله به جز درخت که در کویر و بیابان میروید بوته کویری نامیده میشود. ۴- کنده: آن قسمت از تنه درخت که پس از قطع یا شکسته شدن یا سوختن در زمین باقی بماند کنده نامیده میشود. ۵- نهال: درخت جوانی است که دارای ساقه مشخصی بوده و قطرین آن کمتر از پنج سانتیمتر و در مورد شمشاد قطرین کمتر از سه سانتیمتر باشد. ۶- اراضی جنگلی: الف- زمینهایی که در آنها آثار و شواهد وجود جنگل از قبیل نهال یا پاجوش یا بوته یا کنده درختان جنگلی وجود داشته باشد مشروط بر آنکه درتاریخ ملی شدن جنگلها ۱۳۴۱/۱۰/۲۷ تحت کشت یا آیش نبوده و تعداد کنده در هکتار از بیست و یا تعداد نهال یا بوته جنگلی در هر هکتار جداگانه یا مجموعاً از یکصد عدد و یا مجموع تعداد نهال و بوته و کنده در هر هکتار از یکصد عدد متجاوز باشد. ب- زمینهایی که در آنها درختان خودروی جنگلی به طور پراکنده وجود داشته باشد و حجم درختان موجود در شمال از حوزه آستارا تا حوزه گلیداغی در هر هکتار کمتر از پنجاه متر مکعب و در سایر مناطق ایران کمتر از بیست متر مکعب باشد مشروط بر آنکه در تاریخ ملی شدن جنگلها تحت کشت یا آیش نبوده باشد. ۷- مراتع: اعم است از مشجر و غیر مشجر. ۸- مرتع مشجر: اگر مرتع دارای درختان جنگلی خودرو باشد مرتع مشجر نامیده میشود مشروط بر آنکه حجم درختان موجود در هکتار درشمال از حوزه آستارا تا حوزه گلیداغی بیش از پنجاه متر مکعب و در سایر مناطق ایران بیش از بیست متر مکعب باشد. ۹- مرتع غیر مشجر: زمینی است اعم از کوه و دامنه یا زمین مسطح که در فصل چرا دارای پوششی از نباتات علوفهای خودرو بوده و با توجه به سابقه چرا عرفاً مرتع شناخته شود. اراضی که آیش زراعتند ولو آنکه دارای پوشش نباتات علوفهای خودرو باشند مشمول تعریف مرتع نیستند. ۱۰- توده جنگلی: قطعات مجزایی از جنگل یا مرتع مشجری است که وسعت سطح آن کمتر از ده هکتار و حجم درختان جنگلی موجود بیش از سیصد متر مکعب در هکتار باشد. ۱۱- باغ: در مناطق جنگلی باغ به محلی اطلاق میشود که دارای شرایط زیر باشد: الف- حدود آن به نحوی از انحاء مشخص و معین شده باشد. ب- حجم درختان جنگلی خودروی آن از پنجاه متر مکعب در هکتار تجاوز نکند. پ- حداقل در هر هکتار آن یکصد عدد درخت بارده یا مجموعاً دویست عدد درخت بارده و جوان دست کاشت میوهای و یا یک هزار بوته چای وجود داشته باشد. ت- حداقل نه دهم سطح آن از کنده و ریشه درختان جنگلی پاک شده باشد. ۱۲- طرح جنگلداری: طرح جنگلداری طرحی است که در آن مقدار و محل و موقع برداشت و مدت اجراء و نحوه بهرهبرداری و عملیات احیایی و عمرانی که در داخل جنگل یا جنگلهای مربوط باید به عمل آید درج شده و به تصویب سازمان جنگلبانی ایران رسیده باشد. ۱۳- مصارف روستایی: مصارف روستایی عبارت از مصارف چوبی و سوختی است که مورد نیاز فردی یا دستهجمعی ساکنین دهکدههای مجاور جنگل و جنگلنشینان باشد از قبیل مصارف ساختمانهای مسکونی، مساجد، درمانگاهها، مدارس، انبار، اسطبل، سدهای چوبی، پل-، آبدنگ، پادنگ، تلمبار، پایه برای محصور کردن مزارع و باغات و محوطهها و امثال آنها. ۱۴- دهکده مجاور جنگل دهکدهای است که اراضی آن حداقل از یک طرف به جنگل متصل باشد. ۱۵- گردهبینه یا گردبینه: قسمتی از تنه درخت است که تقریباً استوانهای شکل بوده و از آن انواع چوب یا روکش تهیه میشود. ۱۶- استر (Stere): مقدار هیزمی است که یک متر مکعب فضا را اشغال نماید و هر استر معادل شش دهم متر مکعب چوب محسوب میشود. ۱۷- درختان جنگلی ایران از نظر اجرای این قانون به شرح زیر دستهبندی میشود: دسته اول: زربین- ارس- شمشاد- سرخدار- گردو- آزاد. دسته دوم: راش- بلوط- زبان گنجشک- ملچ- افرا- شیردار- الوکک- توسکا- نمدار. دسته سوم: اوجا- سفیدپلت- کلهو- ممرز و سایر گونهها. ۱۸- مناطق جنگلی: مناطقی است که در آنها جنگل یا بیشه یا اراضی جنگلی یا بوتهزارهای جنگلی طبیعی به طور انبوه یا پراکنده وجود داشته باشد. ۱۹- شاخه قطور: شاخهای است که قطر آن در محل انشعاب بیش از پنج سانتیمتر باشد. ۲۰- ضریب بهره مالکانه: میزان درصدی از بهای متوسط عمدهفروشی سالیانه یک متر مکعب چوب الواری به ابعاد مختلف در بازار تهران ضریب بهره مالکانه یک متر مکعب درخت از همان جنس است. ۲۱- طرح مرتعداری: عبارت از طرحی است که به منظور بهرهبرداری از مرتع مورد تصویب وزارت منابع طبیعی واقع شود. ۲۲- واحد دامی: عبارت از یک رأس گوسفند است، بز و سایر دامها هر کدام معادل چهار واحد دامی محسوب میشود. ۲۳- ظرفیت چرا: عبارت از تعداد واحد دامی است که طبق برآورد وزارت منابع طبیعی در یک فصل چرا در یک هکتار مرتع موضوع پروانه چرا یا طرح مرتعداری میتواند چرا نماید.
تبصره : اگر در اراضی بند ب درختان شمشاد وجود داشته باشد و حجم آنها بیش از سی متر مکعب در هکتار باشد این قبیل اراضی مشمول اراضی جنگل نبوده و جنگل شمشاد محسوب میگردد.
تبصره : آن قسمت از اراضی ماسهای ساحلی دریا تا حدود سیصد متر از حریم دریا مشروط بر آنکه از جاده ساحلی تجاوز نکند ولو آنکه واجد شرایط فوق باشد مشمول تعریف اراضی جنگلی و مرتع (مشجر و غیر مشجر) نخواهد بود.