1- اثر ازدواج مجدد زوج در فرض امضا نکردن شرط مربوطه در سند نکاح

خلاصهٔ رأی

شعبه اول دادگاه عمومی شهرستان سرخس پرونده را به شورای حل اختلاف جهت صلح و سازش ارسال نموده است.

متن کامل

1- اثر ازدواج مجدد زوج در فرض امضا نکردن شرط مربوطه در سند نکاح Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: 1- اثر ازدواج مجدد زوج در فرض امضا نکردن شرط مربوطه در سند نکاح پیام: الف- استنکاف زوج از پرداخت به موقع نفقه، الزام وی از طریق دادگاه و پرداخت بخشی از آن پس از صدور اجرائیه، مصداق بارز عسر و حرج بوده و زوجه می تواند برای رهایی از این وضعیت مشقت بار دعوای طلاق مطرح کند. -شده. ب- در دعوی طلاق از ناحیه زوجه، حتی در فرضی که شرط ضمن عقد مربوط به ازدواج مجدد زوج امضا نشده باشد، حدوث این امر و رها کردن همسر اول، می تواند در تحقق عسر و حرج موثر باشد و باید مورد توجه دادگاه قرار بگیرد. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9509970907500118 تاریخ دادنامه قطعی : 1395/02/26 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9209985185501851 شماره دادنامه : 9609970907500102 شعبه : شعبه پانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ : 1396/02/31-12:18 قاضی : مرتضی شریفی قاضی : سید محمود تولیت قاضی : جعفر قدیانی. خلاصه جریان پرونده: در این پرونده خانم ع. ع. با وکالت س. آ. در مورخه ۱۳۹۲/12/5 با تقدیم دادخواست به خواسته تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش به طرفیت آقای م. الف. طرح دعوی نموده است. و وکیل اعلام کرده خوانده با وجود دو فرزند مشترک دارای سوء رفتار شدید بوده به نحوی که منجر به بیماری زوجه گردیده و بدون اذن اقدام به ازدواج مجدد نموده و نفقه نمی‌دهد و طی دادنامه 1256 مورخه ۱۳۹۲/8/25 محکوم گردیده لذا با توجه به تخلف از شروط ضمن عقد و عسر و حرج تقاضای صدور حکم طلاق دارد. شعبه اول دادگاه عمومی شهرستان سرخس پرونده را به شورای حل اختلاف جهت صلح و سازش ارسال نموده است. شورا طی صورت‌جلسه مورخه ۱۳۹۲/12/20 اعلام کرده تلاش جهت سازش به نتیجه نرسیده و پرونده را اعاده نموده است. دادگاه در مورخه ۱۳۹۳/1/31 تشکیل جلسه داده، وکیل خواهان خواسته را به شرح دادخواست اعلام نموده و به حکم قطعی نفقه و ازدواج مجدد به اقرار خوانده و گواهی پزشک ناشی از سوء رفتار زوج اشاره نموده است. خوانده پاسخ داده: قبول دارم. بنده بدون اجازه ازدواج مجدد نمودم. و تا ۱۳۹۲/9/15 که منزل را ترک نمود بنده کل نیازهای ایشان را می دادم. و بیماری ایشان ربطی به بنده ندارد. دادگاه طرفین را به داوری ارجاع نموده است. آقای م. ع. داور زوجه اعلام کرده صلاح طرفین به طلاق می‌باشد. آقای افشین غلامی داور زوج اظهار داشته سازش انجام نشده است. و بنده صلاح زوجین را بر جدایی می‌دانم. شعبه اول دادگاه عمومی سرخس به موجب دادنامه شماره 1434 مورخه ۱۳۹۳/9/12 با احراز عسر و حرج زوجه حکم به الزام زوج به طلاق صادر و مقرر داشته 1- زوجه نسبت به مهریه اقدام قضایی نموده 2- از سایر حقوق خود گذشت نموده 3- جهیزیه را مطالبه دارد. 4- حضانت فرزندان طبق قانون می‌باشد 5- نوع طلاق خلعی است و سردفتر می‌تواند به نمایندگی از دادگاه صیغه طلاق را جاری نماید. خانم ع. ع. با وکالت س. آ. نسبت به دادنامه اعتراض نموده و اعلام کرده در دادنامه اشاره گردیده موکله از سایر حقوق خود گذشت نموده در حالی که در جلسه رسیدگی صراحتاً حقوق خود را مطالبه کرده است. لذا تقاضای نقض و اصلاح دادنامه را در این قسمت نموده است. همچنین آقای ع. ع.ز. به وکالت از م. الف. اعتراض و تقاضای نقض دادنامه و رد دعوی زوجه را نموده است. در جلسه مورخه ۱۳۹۴/2/28 دادگاه بدوی که با اعاده پرونده از تجدیدنظر صورت گرفته: وکیل زوجه اعلام کرده نسبت به نفقه اجرائیه صادر و در مرحله توقیف اموال می‌باشد و زوج ازدواج مجدد هم نموده است. و پرونده نفقه نیز ملاحظه و مشخص گردیده در مورخه ۱۳۹۳/9/14 طی شماره 248 برگ اجرائیه صادر و عملیات اجرایی شروع شده است. دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره 1394 مورخه ۱۳۹۴/9/9 با نقض دادنامه بدوی حکم به ابطال دعوی زوجه نموده و استدلال دادگاه عبارت است از 1- استناد دادگاه ماده 1129 قانون مدنی بوده درحالی که خواسته خواهان نبوده، 2- حکم محکومیت نفقه ۱۳۹۲/8/25 صادر شده که در زمان طرح دعوی طلاق در حال تشریفات اجراء بوده و مطابق صورت‌جلسه ۱۳۹۴/8/21 در ۱۳۹۳/9/13 اجرائیه صادر گردیده و لذا اعمال ماده 1129 بلاوجه بوده است. خانم ع. ع. نسبت به دادنامه فرجام‌خواهی نموده و در لایحه تقدیمی وی آمده که خواسته اینجانب به لحاظ نفقه نبوده که دادگاه تجدیدنظر به این استناد دعوی را رد نموده بلکه به لحاظ عسر و حرج به لحاظ ترک نفقه و ترک منزل مشترک توسط زوج و ازدواج مجدد بوده است. آقای ع.ع.ز. وکیل زوج نیز در پاسخ اعلام نموده 1- شروط ضمن عقد توسط زوج امضاء نشده 2- در مورد نفقه پس از صدور حکم و قبل از صدور اجرائیه دادخواست داده شده است که مشروح کامل لوایح طرفین هنگام شور قرائت می‌گردد. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای سید محمود تولیت عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 1394 ; ۱۳۹۴/۹/۹ فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه فرجام‌خواهی خانم ع. ع. فرزند ع. نسبت به دادنامه شماره 1394 مورخه ۱۳۹۴/9/9 صادره از شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که به موجب آن دعوی فرجام‌خواه مبنی بر درخواست گواهی عدم امکان سازش به طرفیت فرجام‌خوانده آقای م. الف. رد گردیده وارد و موجه می باشد زیرا اولاً خواسته خواهان صدور حکم طلاق با احراز عسر و حرج بوده و دادگاه بدوی نیز با احراز خواسته حکم صادر نموده است. لیکن اشتباهاً به ماده 1129 قانون مدنی استناد نموده است. درحالیکه مستند عسر و حرج ماده 1130 بوده و دادگاه تجدیدنظر در صورت احراز عسر و حرج صرفاً می‌باید ماده قانونی مورد استناد را اصلاح نماید. ثانیاً اینکه دادگاه تجدیدنظر با اشاره به استناد اشتباه دادگاه بدوی به ماده 1129 و اینکه این موضوع خواسته خواهان نبوده دادنامه را نقض نموده است. در حالی که نسبت به متن و ماهیت دادنامه بدوی صرف‌نظر از ماده قانونی هیچگونه توجهی نداشته و نسبت به عسر و حرج که مورد خواسته خواهان بوده و توسط دادگاه بدوی احراز گردیده ماهیتاً اظهارنظر نکرده است که از این جهت رسیدگی این دادگاه دارای نقص می باشد. ثالثاً اینکه آیا عدم پرداخت نفقه مضافاً با ازدواج مجدد زوج صرف‌نظر از عدم امضاء شرط ضمن عقد در این رابطه با رها کردن زوجه به اتفاق دو فرزند مشترک نمی‌تواند عسر و حرج ایجاد کند!!؟ توجه به این موضوع امری ضروری است. لذا با توجه به مراتب ذکر شده مستنداً به بند الف ماده 401 قانون آئین دادرسی مدنی دادنامه فرجام‌خواسته را نقض و جهت رسیدگی به شعبه صادرکننده رأی منقوض ارجاع می‌گردد. . با اعاده پرونده شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر خراسان رضوی با تعیین وقت در خصوص پرونده اجرایی محکومیت زوج به نفقه زوجه استعلام نموده است . در جلسه مورخه ۱۳۹۵/5/16 زوجه و وکیل وی ابتدا به لایحه تقدیمی استناد نموده‌اند ... وکیل خوانده اظهار داشته به استناد شروط 1 و 2 و 12 ضمن عقد اعمال وکالت در طلاق وجود دارد که موکل این شروط را امضاء نکرده و نسبت به نفقه هم موکل قسمتی از نفقه را پرداخت نموده است . وکیل زوجه اظهار داشته شرط مربوط به غیبت و ترک نفقه توسط زوج امضاء شده است . گزارش دادرس شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی سرخس به شرح صفحه 123 پرونده حاکیست علیرغم قطعیت دادنامه مربوط به محکومیت نفقه تا مورخه ۱۳۹۵/8/9 زوج مبلغ هشتاد و هشت میلیون ریال از بدهی نفقه را پرداخت نکرده است . در حالی که اجرائیه از ۱۳۹۳/6/1 صادر و ابلاغ و صرفاً بخشی از نفقه توسط زوج پرداخت شده است . نهایتاً شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موجب دادنامه شماره 01444 مورخه ۱۳۹۵/9/23 دادنامه بدوی را نقض و حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده است . استناد دادگاه در نقض دادنامه عبارت است از 1- شروط مندرج در سند ازدواج توسط زوج امضاء نگردیده است . تا در صورت عدم رعایت آن وکالت در طلاق برای زوجه محقق گردد . 2- اگر چه زوج ازدواج مجدد کرده ولی دلیل بر عسرو حرج نیست . 3- زوج مدعی است نفقه را پرداخت کرده و زوجه خود منزل مشترک را ترک نموده است . و نسبت به باقیمانده نفقه در حکم محکومیت زوجه خود پیگیری نکرده است. در حالی که می‌توانست الزام زوج را به پرداخت نفقه بخواهد . خانم ع. ع. با تقدیم دادخواست ازدادنامه فرجام‌خواهی نموده 1- شرط مربوط به عدم پرداخت نفقه و ترک زندگی توسط زوج در سند نکاحیه امضاء شده است و هر دو شرط نیز محقق گردیده 2- علیرغم وجود حکم محکومیت نفقه به انحاء مختلف از پرداخت نفقه طی سه سال گذشته امتناع نموده است . و فقط بعد از توقیف اموال مقدار کمی از نفقه را پرداخت نموده است . مــتن کامل لایحه فرجام‌خواه و پاسخ فرجام‌خوانده در زمان شور قرائت می‌گردد . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای سید محمود تولیت عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 001444 ; ۱۳۹۵/9/2۳ فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رأی می‌دهد ; رأی شعبه: فرجام‌خواهی خانم ع. ع. فرزند ع. نسبت به دادنامه شماره 0001444 مورخه ۱۳۹۵/9/23 صادره از شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که به موجب آن با نقض دادنامه بدوی صادره از شعبه اول دادگاه عمومی سرخس حکم بر بطلان دعوی فرجام‌خواه از جهت تقاضای صدور حکم طلاق به لحاظ عسرو حرج صادر گردیده وارد و موجه می‌باشد . زیرا اولاً یکی از مهمترین عوامل عسر و حرج برای زوجه می‌تواند عدم پرداخت به موقع نفقه توسط زوج باشد که در ما نحن فیه حکم محکومیت قطعی زوج نسبت به این موضوع صادر و پس از صدور اجرائیه و توقیف اموال زوج صرفاً بخش کمی از نفقه را پرداخت نموده و مطابق صورت‌جلسه دادگاه بدوی در صفحه 123 پرونده تا مورخه ۱۳۹۵/8/9 زوج مبلغ هشتاد و هشت میلیون ریال بابت نفقه زوجه و فرزندان بدهکار می‌باشد . اینکه زوجه باید برای دریافت خرجی و نفقه خود و فرزندان سرگردان در دادگاه‌ها باشد خود از مصادیق بارز عسر و حرج می‌باشد . ثانیاً : زوج ازدواج مجدد نموده و صرف‌نظر از اینکه شرط ازدواج در سند نکاحیه توسط وی امضاء نشده لیکن زوج با همسر جدید خود در حال زندگی است و همسر اول و فرزندان را رها نموده است . محکومیت زوج به پرداخت نفقه فرزندان خود دلیل بر رها نمودن ایشان می‌باشد . ثالثاً : نظریه داوران زوجین حکایت از این دارد که ادامه زندگی ایشان غیر ممکن است و دادگاه این موضوع را مورد توجه قرار نداده که در صورت عدم پذیرش رأی داوران باید نظر ایشان را با ذکر دلیل مطابق ماده 27 قانون حمایت خانواده رد نماید . لذا با توجه به مراتب ذکر شد مستند به مواد 371 و بند ج ماده 401 قانون آئین دادرسی مدنی دادنامه فرجام‌خواسته نقض و جهت رسیدگی مجدد به شعبه هم‌عرض دادگاه صادر کننده رأی منقوض ارجاع می‌گردد. شعبه پانزدهم دیوان عالی کشور رئیس : جعفر قدیانی; عضومعاون: سیدمحمود تولیت; عضو معاون: مرتضی شریفی فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نقد رأی نام * : رایانامه * : توضیح: کدتصویری: تعدادموافق: 0 ـ تعدادمخالف: 0 نقدهای شما تماس با ما نشانی: تهران اتوبان چمران شمال ، اتوبان یادگار جنوب، بعد از خروجی اوین درکه، پشت مجتمع دشت بهشت، خیابان شهید قدوسی کد پستی : 1983846514 تلفــــن : 22376843 دورنگار : 22376840 سامانه پیام کوتاه:5000969900070 رایانامه : bijp@jri.ac.ir پیوندها پژوهشگاه قوه قضاییه قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه روزنامه رسمی کشور معاونت حقوقی قوه قضاییه مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه نسخه کلیه حقوق برای پژوهشگاه قوه قضاییه محفوظ است