وحدت رویه - اعسار از هزینه دادرسی و محکوم‌به

شمارهٔ 763 — هیئت عمومی دیوان عالی کشور

خلاصهٔ رأی

دعوای اعسار از پرداخت محکوم‌به باید پس از صدور حکم قطعی اقامه شود و نمی‌توان قبل از صدور حکم چنین درخواستی مطرح نمود.

متن کامل

بسمه‌تعالی رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور موضوع: شرایط اعسار از محکوم‌به و هزینه دادرسی خلاصه جریان پرونده: در پرونده‌های متعدد مربوط به درخواست اعسار، دادگاه‌ها رویه‌های متفاوتی در مورد شرایط پذیرش دعوای اعسار، مرجع صالح، و شرایط اثبات داشتند. برخی اعسار از هزینه دادرسی را مجزا از اعسار از محکوم‌به می‌دانستند. استدلال هیأت عمومی: قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴ و اصلاحات آن، اعسار از محکوم‌به را تنظیم می‌کند. ماده ۳ این قانون ادعای اعسار را باید ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه اقامه کند. ماده ۵۰۴ قانون آیین دادرسی مدنی اعسار از هزینه دادرسی را تنظیم می‌کند که قبل از اقامه دعوا قابل درخواست است. اعسار ادعایی است که باید توسط محکوم‌علیه ثابت شود. شهادت شهود که در محله یا محل کار ادعاکننده را می‌شناسند کافی است. اما دادگاه می‌تواند از اداره ثبت و بانک‌ها استعلام بگیرد. رأی هیأت عمومی: دعوای اعسار از محکوم‌به باید ظرف ۳۰ روز از ابلاغ اجراییه اقامه شود. محکوم‌علیه باید ناداری و عدم توانایی پرداخت را اثبات کند. دادگاه می‌تواند با توافق طرفین و بر اساس وضعیت مالی واقعی، حکم به تقسیط محکوم‌به بدهد. این رأی طبق ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری لازم‌الاتباع است. رئیس هیأت عمومی دیوان عالی کشور