نقش نظریه کارشناسی در خصوص حجر

خلاصهٔ رأی

پرونده در تاریخ ۹۷/۵/۱۵ به شعبه *حقوقی سیمرغ ارجاع شده است.

متن کامل

نقش نظریه کارشناسی در خصوص حجر Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: نقش نظریه کارشناسی در خصوص حجر پیام: در مورد دعوی اثبات حجر، دادگاه مکلف است تمامی تحقیقات لازم را در این باره انجام دهد و عدم انجام تحقیقات لازم موجب نقض رأی صادره خواهد بود. نظریه پزشکی قانونی در خصوص حجر یا عدم آن، مانند نظریه سایر کارشناسان واهل خبره طریقیت دارد نه موضوعیت و به عنوان یک اماره قضائی تلقی می گردد و قطعیت ندارد. مستندات: شماره دادنامه قطعی : تاریخ دادنامه قطعی : 1401/01/31 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: اقای م. ک. با وکالت اقای ن. ع. پ. با اختیار تجدیدنظر و فرجام خواهی دادخواستی به طرفیت خانم ف. ب. ک. به خواسته صدور حکم بر محجوریت اقای م. ک. تقدیم و توضیح داده است.موکل که با پدر خود زندگی می کند از مدتی قبل ، متوجه رفتار غیر متعارف پدرش اقای م. ک. که ۸۱ سال سن دارد. گردیده این رفتار از سوی همسایگان و ساکنین روستای محل سکونت که با پدرشان در تماس بودند نیز ملاحظه و به موکل اعلام گردیده جهت تمیز موضوع و نیز علت این امر به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه که به شرح نظریه پیوست به حجر پدر اعلام نظر نمودند و نظر به اینکه وجود حجر با التفات به انجام افعال حقوقی ، ورود ضرر به خانواده و دیگران را محتمل می دارد. لذا ناچار از اقامه این دعوی گردید.و رسیدگی و صدور حکم حجر نامبرده اعم از دائم یا ادواری با تعیین تاریخ حدوث ان را استدعا دارم. پرونده در تاریخ ۹۷/۵/۱۵ به شعبه *حقوقی سیمرغ ارجاع شده است. ( ۱۰ ) دادگاه اقای م. ک. را به سازمان *قائم شهر معرفی نموده است. ( ۱۵ ) دادگاه قبل از وصول نظریه سازمان *طی دادنامه شماره ۹۶۶ مورخ ۹۷/۶/۱۰ حکم به بطلان دعوی صادر کرده است. ( ۲۰ ) سازمان *در نظریه شماره ۳۵۱۲/م/۱۳/۲۳ مورخ ۹۷/۶/۷ نتیجه را به این شرح اعلام کرده است. از صاحب عکس الصاقی در اداره سازمان *مرکز استان و در حضور همراه معاینه روانپزشکی و مصاحبه بعمل امد نامبرده مبتلا به درجاتی از اختلال شناختی ناشی از دمانس ( زوال عقل ) می باشد. که قادر به اداره امور مالی خود نیست. ضمنا تاریخ شروع این وضعیت از حداقل مرداد ۱۳۹۷ تعیین می گردد. ۲۳ وکیل خواهان از رای دادگاه تجدیدنظرخواهی کرده ( ۲۸ ) و شعبه *طبق دادنامه شماره ۱۴۲۶ مورخ ۹۷/۸/۲۸ ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته حکم به حجر اقای م. ک. صادر و شروع حجر را از مرداد سال ۹۷ تعیین کرده است. ( ۴۱ ) رای دادگاه در تاریخ ۹۷/۹/۱۳ به اقای ف. ک. داماد فرجام خواه ابلاغ شده است. ( ۴۲ ) خانم ف. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به رای دادگاه اعتراض ثالث نموده و دادگاه بر اساس رای شماره ۲۳۰۰ مورخ ۹۷/۱۲/۱۹ به دلیل اینکه رای هنوز قطعی نشده است.و اعتراض ثالث نسبت به احکام قطعی دادگاه است ، قرار عدم استماع دعوی صادر کرده است. ( ۱۱ ) خانم ف. ب. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به دادنامه شماره ۱۴۲۶ در مورخ ۹۷/۱۱/۱۰ فرجامخواهی نموده است. ( ۶۵ ) دادگاه تجدیدنظر مزبور حسب دادنامه شماره ۹۰۵- ۹۸/۵/۸ با این استدلال که رای دادگاه در تاریخ ۹۷/۹/۱۳ به فرجام خواه ابلاغ و نامبرده خارج از مهلت قانونی در تاریخ ۹۷/۱۱/۱۰ اقدام به فرجام خواهی کرده است. قرار رد دادخواست فرجام خواهی صادر نموده است. ( ۷۱ ) خانم ف. ب. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به قرار رد دادخواست شماره ۹۰۵ فرجام خواهی کرده ( ۸۸ ) و پس از تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه ۲۱ ارجاع شده است.شعبه دیوان مطابق دادنامه شماره ۵۷۷- ۹۸/۱۰/۱۸ از باب نقص تحقیقات رای فرجامخواسته ( ۹۰۵ ) را نقض و به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع نموده ( ۹۶ ) پس از استعلام دادگاه و پاسخ پلیس امنیت عمومی و اداره گذرنامه استان *معلوم شده فرجام خواه در مورخ ۹۷/۹/۱۳یعنی زمان ابلاغ دادنامه شماره ۱۴۲۶ خارج از *بوده و دادگاه وفق صورتجلسه مورخ ۹۸/۱۱/۲۷ فرجام خواهی را در مهلت قانونی دو ماهه اعلام کرده است. ( ۱۰۷ ) پرونده مجددا به شعبه ۲۱ ارجاع شده و شعبه دیوان طبق تصمیم شماره ۲۴۹- ۹۹/۳/۲۶ به دلیل عدم تبادل لوایح پرونده را جهت اقدام قانونی به دادگاه عودت داده است. ( ۱۰۸ ) و متعاقب تبادل لوایح ( ۱۱۳ ) پرونده به دیوان ارسال و رسیدگی به شعبه *دی به عنوان دلیل جدید به دادگاه تجدیدنظر ارائه کرده بود و مورد استناد دادگاه تجدیدنظر قرار گرفته و یا دلایل و جهاتی که به ان استناد و مبادرت به صدور حکم محجوریت ( پدر ) نموده است. خلاف واقع و ساختگی و ناشی از اقدامات مشکوک و ناصواب برادر ( م. ک. ) با سوی نیت و سوی استفاده از زندگی مشترک با پدر در ان مقطع زمانی و با هدف حیف و میل اموال پدر می باشد. در حالی که پدر با دست نوشته مورخ ۹۷/۱۱/۸ خود صراحتا هرگونه زوال عقل یا حجر را مردود اعلام کرده است. در بند ۳ دادخواست نیز امده است.م. ک. سابق بر این دعوای مشابهی با دعوای فعلی علیه پدر خود طرح کرده که حکم به بطلان دعوی بشماره دادنامه *مورخ ۹۵/۱۰/۲۶ در پرونده کلاسه *صادر شده است.و قطعی گردیده بود. اقای م. ک. نیز در نوشته مورخ ۹۷/۱۱/۸ ضمن ساختگی قلمداد نمودن موضوع حجر ، پسرش م. ک. را به خوراندن ۱۵ عدد قرص مشکوک در شب و ۱۵ عدد نیز در روز متهم کرده است. از وکیل فرجام خوانده لایحه ای بشماره ۳۰۳- ۹۸/۶/۶ ثبت دفتر دادگاه شده و معلوم نیست در مورد کدام دادنامه فرجام خواسته ( ۱۴۲۶ یا ۹۰۵ ) پاسخ داده است.و شعبه مذجوع الیه بموجب دادنامه *مورخ ۹۹/۷/۲۹ بشرح زیر رای داده اند: فرجام خواهی خانم ف. ب. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به دادنامه شماره ۱۴۲۶ مورخ ۹۷/۸/۲۸ شعبه *که مطابق ان حکم به حجر اقای م. ک. از مرداد سال ۱۳۹۷ صادر گردیده است. وکیل فرجام خواه در دادخواست فرجامی خود ضمن مردود دانستن حجر اقای م. ک. اقدامات اقای م. ک. را در تحصیل رای حجر ساختگی و ناصواب اعلام کرده است.و اقای م. ک. نیز در نامه مورخ ۹۷/۱۱/۸ منتسب به خود ضمن انکار موضوع حجر فرجام خوانده را به سویاستفاده از موقعیت زندگی مشترک ، به خوراندن قرصهای مشکوک به تعداد زیاد در شبانه روز جهت فراهم کردن زمینه اثبات حجر متهم کرده است.و با توجه به اهمیت موضوع حجر تاثیر عمیق ان در امور و مراودات مالی و حقوقی افراد و عدم تحقیق و بررسی کافی توسط دادگاه پیرامون موضوع حجر ، فرجام خواهی وارد تشخیص و دادنامه فرجام خواسته باستناد بند ۵ ماده ۳۷۱ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی از باب نقص تحقیقات نقص و بر اساس بند الف ماده ۴۰۱ قانون یاد شده رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض محول که با معرفی منتسب به حجر به کمیسیون های بالاتر سازمان *، نظریات کارشناسی و تخصصی اخذ نمایند و در اجرای مفاد ماده ۵۷ قانون امور حسبی و ماده ۱۲۲۳ قانون مدنی با تشکیل جلسه دادرسی با حضور طرفین و اخذ توضیح از انها از همسایگان و مطلعین و وابستگان اقای م. ک. در مورد وضعیت روحی و روانی وی در سالهای اخیر تحقیق نمایند و با خود نامبرده نیز در صورت امکان مصاحبه انجام و با التفات به نتایج حاصله با رعایت ماده ۴۰۶ قانون مرقوم رای مقتضی صادر و به طرفین ابلاغ نمایند ضمنا پرونده کلاسه ۲۰۸۶ منتهی به دادنامه شماره *مورخ ۹۵/۱۰/۲۶ شعبه *مطالبه و گزارش مفیدی تهیه و از اوراق مربوطه تصویر خوانا اخذ و ضمیمه شود. . پرونده به شعبه *اعاده و شعبه مرجوع الیه در تاریخ ۹۹/۱۰/۲۰ با حضور تجدید نظر خواه اقای م. ک. و وکیل وی اقای ع. ص. ک. دهی تشکیل جلسه داده اقای م. ع. د. وکیل خانم ف. ب. ک. لایحه داده است.و در جلسه حضور پیدا نکرده اند اقای ع. ص. ک. دهی اظهار داشته با توجه به دستور جلسه که معرفی شهود می باشد. گواهان حاضر ، و درخواست استماع اظهارات انان را دارم. سه نفر گواه معرفی شده اقایان ح. پ. ا. ، س. ح. س. و ع. ع. با اتیان سوگند در حضور دادگاه با بیان مطالبی بیماری روحی و روانی و فراموش کاری اقای م. ک. را حداقل در ۲ الی ۳ سال اخیر اجمالا تایید نموده اند در ادامه وکیل اقای م. ک. بیان کرده با توجه به شهادت شهود و گزارش سازمان *و تحقیقات معموله ثابت است.که م. ک. در سال ۹۶ محجور بوده و توان امور مالی خود را نداشتند. در لایحه اقای م. ع. د. وکیل خانم ف. ب. ک. امده است.توجه دادگاه را به دلایل ذیل معطوف می دارم.: ۱- تصویر چهار برگ از گذرنامه اقای م. ک. به شرح پیوست دلالت دارد. که ایشان شخصا و مستقیما ابتدا برای تهیه ویزای کشور *اقدام نموده و در تاریخ ۹۷/۱/۲۷ به قصد دیدار با دو فرزند دختر خود از کشور خارج شده و به سبب شیوع کرونا قادر به بازگشت به *نشده اما در این بین نفس عمل ایشان در تهیه ویزا و انجام دیگر اقدام مالی و اداری مربوطه نشان از واهی بودن ادعای اقای م. ک. مبنی بر زوال عقلی یا اختلال حواس و حجر وی می باشد. … ۲- دلایل متعددی تا کنون برای اثبات واهی بودن ادعاهای خواهان و تعمدی بودن خوراندن قرص های خطرناک و روانگردان به پدر در ایام بیماری تقدیم دادگاه شده است.که مطالعه ان مورد استدعاست ۳- اخیرا موکل که دختر اقای م. ک. مقیم *می باشد. طی تماس تلفنی با اینجانب اعلام داشته که پدر ایشان در اول ماه جاری دار فانی را وداع گفته و فوت شده که در صدد هستند اسناد و مدارک مربوط به متوفی را ارائه تا تقدیم دادگاه نمایم لذا در چنین شرایطی دعوای خواهان صرفنظر از واهی و غیر مستند بودن با دو اشکال جدی و ایراد قانونی مواجه است.اول اینکه حسب رای دیوان عالی کشور و رسیدگی در راستای ان مستلزم حیات اقای م. ک. بوده و حدوث فوت موثر در ماهیت دعوی و موجبات منتفی شدن موضوع گردیده است.و شایسته رد به نظر می رسد ، دوم اینکه صدور قرار توقیف دادرسی نیز در چنین حالتی مصداق و موضوعیت پیدا نمی کند. ( ۱۲۲ تا ۱۴۷ ) اقای م. ک. به کمیسیون سه نفره سازمان *معرفی شده است.جلسه کمیسیون در تاریخ ۹۹/۱۲/۱۴ و ۱۴۰۰/۲/۸ با شرکت دو نفره کارشناس متخصص اعصاب و روان و یک نفر کارشناس سازمان *تشکیل و نتیجه ان به این شرح اعلام شده است. پرونده در جلسات *مورد بحث و بررسی قرار گرفت نامبرده جهت معاینه حضور ندارد. با پسر ایشان مصاحبه شد که اظهار می دارد. پدرشان احتمالا در خارج از کشور فوت شده و لیکن اطلاعات دقیقی ندارند و گواهی فوت نیز به این اداره کل تحویل نگردیده مدارک بالینی و سوابق ایشان بررسی گردید.حسب بررسیهای به عمل امده نامبرده مبتلا به درجاتی از اختلال شناختی ناشی از دمانس ( زوال عقل ) بوده که قادر به اداره امور مالی خود نبوده است.و زمان شروع ان حداقل از مرداد ماه ۹۷ ( تاریخ اولین معاینه در این مرکز ) مورد تایید می باشد. ( ۱۵۴ ) اقای م. ع. د. وکیل خانم ف. ب. ک. به نظریه سازمان *اعتراض و تقاضای ارجاع امر به کمیسیون پزشکی بالاتر را نموده است. ( ۱۶۵ ) دادگاه با اعلام ختم دادرسی طی رای شماره ۴۱۸۶ مورخ ۱۴۰۰/۳/۲ ضمن نقض دادنامه تجدید نظر خواسته حکم به حجر اقای م. ک. از نوع زوال عقل صادر و زمان شروع حجر را از مرداد ماه سال ۱۳۹۷ تعیین نموده است. ( ۱۶۸ ) رای دادگاه در تاریخ ۱۴۰۰/۳/۲ به فرجام خواه و وکیل وی ابلاغ و دادخواست فرجام خواهی در مورخ ۱۴۰۰/۳/۲۰ تقدیم و به فرجام خوانده ابلاغ و پاسخی ضمیمه نشده است.وکیل فرجام خواه در لایحه فرجام خواهی دادنامه فرجام خواسته را از جهات عدیده دارای ایراد و اشکال اساسی دانسته و اعلام کرده اصول دادرسی و قواعد امره و حقوق موکل رعایت نشده و رای فرجام خواسته بر خلاف اصول و موازین شرعی و مقررات قانونی اصدار یافته و اضافه کرده در جلسه رسیدگی تاریخ ۹۹/۱۰/۲۰ به شرح لایحه ۳ صفحه ای مورخ ۹۹/۱۰/۱۳ اعلام گردید.شخص منتسب به محجوریت یعنی اقای م. ک. در تاریخ ۹۹/۹/۳۰ در *منزل فرزند ان دختر خود فوت شده اند که شایسته بود دادگاه وفق ماده ۱۰۵ قانون ایین دادرسی مدنی اقدام به صدور قرار توقف دادرسی و ارشاد خواهان دعوی حجر به طرح مجدد دعوی حجر به طرفیت تمامی ورثه متوفی می نمود اما بدون رعایت ماده ۸۸ قانون یاد شده وارد رسیدگی ماهیتی شده اند و نیز عنوان کرده از موضوع ارجاع امر به کارشناس سازمان *اطلاع نداشته و ابلاغیه ای هم در این خصوص وصول ننموده ایم لذا اصل تناظر در ارائه دلایل از سوی طرفین به کارشناسان رعایت نگردیده است.و … و نتوانستیم اسناد و مدارک یا دلایل خود را مبنی بر اثبات واهی بودن ادعای اقای م. ک. به کارشناسان ارائه نماییم لذا با عنایت به دلایل و ایرادات قانونی فوق نقض رای فرجام خواسته و صدور رای شایسته مورد استدعاست ضمنا دادگاه بدون انکه به دستور قضایی صادره از شعبه *مبنی بر مطالبه و مطالعه پرونده استنادی اقدام نماید. بلادرنگ مبادرت به صدور رای نموده است. پرونده پس از تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه ۲۱ ارجاع شده است.هیات شعبه به شرح دادنامه شماره ۴۶۵۹ مورخ ۱۴۰۰/۶۸۳۱ چنین رای داده است. فرجام خواهی خانم ف. ب. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به دادنامه شماره ۴۱۸۶ مورخ ۱۴۰۰/۳/۲ شعبه *که طبق ان حکم به حجر اقای م. ک. از مرداد سال ۱۳۹۷ صادر گردیده است.وارد است.چون وکیل فرجام خواه با مردود دانستن حجر اقای م. ک. عنوان کرده است.موضوع ارجاع امر به کارشناسان سازمان *به موکل یا اینجانب ابلاغ نشده تا بتوانیم اسناد و مدارک یا دلایل خود را مبنی بر اثبات واهی بودن ادعای اقای م. ک. به کارشناسان ارائه نماییم و دادگاه پرونده استنادی که در رای شعبه دیوان به ان تاکید شده بود مطالبه و گزارش تهیه نکرده است.و همچنین به اعتراض نسبت به نظریه کمیسیون ۳ نفره سازمان *توجه نشده است.لذا با توجه به