نقش نظریه کارشناسی در خصوص حجر

خلاصهٔ رأی

مادر خواهانها مطابق با اسناد و مدارک پزشکی و نظریه پزشکی قانونی از تاریخ ۹۶/۹/۱۹ تا زمان فوت که مورخ ۹۹/۷/۶ بوده دچار زوال عقلی گشته بوده و پزشکان معالج نیز براین امر صحه گذارده بودند که ایشان قادر به تصمیم گیری نبوده ( خصوصا در امور مالی ) و مغز نامبرده کوچک گشته است.

متن کامل

نقش نظریه کارشناسی در خصوص حجر Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: نقش نظریه کارشناسی در خصوص حجر پیام: در مورد دعوی اثبات حجر، دادگاه مکلف است تمامی تحقیقات لازم را در این باره انجام دهد و عدم انجام تحقیقات لازم موجب نقض رأی صادره خواهد بود. نظریه پزشکی قانونی در خصوص حجر یا عدم آن، مانند نظریه سایر کارشناسان واهل خبره طریقیت دارد نه موضوعیت و به عنوان یک اماره قضائی تلقی می گردد و قطعیت ندارد. مستندات: شماره دادنامه قطعی : تاریخ دادنامه قطعی : 1401/04/18 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: بدلالت محتویات پرونده محاکماتی واصله اقای ا. ح. ز. بوکالت از اقای ق. خ. ب. و خانم ک. خ. ب. دادخواستی بطرفیت اقایان و خانم ها ن. و ن. و ب. و م. نام خانوادگی همگی خ. بارنجی و ریاست دادسرای عمومی و انقلاب تبریز ( * ) بخواسته صدور حکم حجر مرحومه ف. س. ب. تقدیم دادگاه عمومی تبریز نموده و در شرح دادخواست توضیح میدهد که مرحومه خانم ف. س. ب. مادر خواهانها مطابق با اسناد و مدارک پزشکی و نظریه پزشکی قانونی از تاریخ ۹۶/۹/۱۹ تا زمان فوت که مورخ ۹۹/۷/۶ بوده دچار زوال عقلی گشته بوده و پزشکان معالج نیز براین امر صحه گذارده بودند که ایشان قادر به تصمیم گیری نبوده ( خصوصا در امور مالی ) و مغز نامبرده کوچک گشته است.و بهیچ وجه قادر به تمیز و تشخیص امور خود اعم از مالی و امور مهم نبوده است.و نامبرده چندین بار در بیمارستان بستری و تحت معالجه بوده و تمامی خواندگان از این موضوع اطلاع داشتند و خواندگان در دوران زوال عقلانی ان مرحومه در امور مالی خود دخالت کرده و معاملات و اسناد مهمی را رد و بدل کرده اند با اینکه علم کامل بر وضعیت مرحومه داشته اند ولی بازهم در تاریخ ۱۳۹۹/۴/۱۲ قراردادی را در ارتباط با اموال مرحومه تنظیم و مرحومه را مجبور به امضای نموده اند در صورتیکه تمامی مدارک پزشکی دلالت بر زوال عقلانی مرحومه در ان تاریخ را دارد. لذا تقاضای صدور حکم حجر مرحومه ف. س. ب. را در تاریخ ذکر شده نموده و فتوکپی های: ۱- استشهادیه محلی مبنی بر اینکه مرحومه حاجیه ف. س. چندین سال وضعیت جسمانی و اختلال حواس کاملا نامناسب داشته و فاقد تمیز امور مالی و تشخیص بوده است. ۲- گواهی حصروراثت مورخ ۹۹/۹/۱۹ صادره از ناحیه قاضی شعبه ۴ شورای حل اختلاف ( حصروراثت ) * مشعر بر اینکه مرحومه ف. س. ب. در تاریخ ۱۳۹۹/۷/۱ فوت نموده و ورثه وی شامل ۶ فرزند باسامی ن. و ق. و ن. و ک. و ب. و م. نام خانوادگی همگی خ. ب. میباشند. ۳- نامه مورخ ۹۹/۱۰/۱۱ اداره پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی بعنوان بازپرس شعبه ۱۶ دادسرای عمومی و انقلاب تبریز اجمالا مبنی براینکه میتوان انتظار داشت که ف. س. ب. از تاریخ ۹۳/۹/۲۹ در اداره امور مهم مالی، حداقل نیاز به مشاور مورد اعتماد داشته است. ۴- برگهای پذیرش و خلاصه ترخیص و اجازه معالجه و عمل جراحی مورخ ۹۳/۹/۱۹ صادره از مرکز پزشکی اموزشی، درمانی رازی در مورد خانم ف. س. ب. جی. ۵- وکالتنامه تنظیمی در دفتر اسناد رسمی شماره ۲۰۲ تبریز مبنی بر تفویض وکالت از ناحیه خانم ک. خ. ب. ( بعنوان موکل ) به اقای م. ج. ب. ( بعنوان وکیل ) درخصوص امور مقیده در وکالتنامه مزبور، را ضمیمه دادخواست تقدیمی مینماید. دادخواست مذکور در تاریخ ۱۴۰۰/۱/۱۸ جهت رسیدگی به شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز ارجاع شده و طرفین طبق دستور دادگاه دعوت به دادرسی میگردند. اقای ر. ج. پ. با ارایه وکالتنامه، خود را بوکالت از خواندگان تعرفه نموده و طی لایحه مفصلی که تقدیم داشته است.مطالبی را درخصوص اموال غیرمنقول مرحومه ف. س. ( مورث متداعیین ) و فوت ان مرحومه بلحاظ ابتلای به بیماری کرونا و رد دعوی خواهانها عنوان نموده و فتوکپی استشهادیه ای را که طی ان مسجلین استشهادیه تقدیمی خواهانها از شهادت خود عدول نموده اند را ضمیمه لایحه مزبور مینماید. در تاریخ ۱۴۰۰/۶/۸ جلسه دادرسی شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز با حضور قاضی مشاور و وکلای طرفین و سه نفر از خواندگان باسامی اقای ن. و خانم ها ب. و م. نام خانوادگی همگی خ. ب. تشکیل شده و وکیل خواهانها در توجیه دعوی مطروحه به مدافعات وکیل خواندگان خلاصتا اظهار میدارد. که مورث خواهانها و خواندگان بنام مرحومه ف. س. ب. مطابق اسناد و مدارک پزشکی و نظریه پزشکی قانونی بعلت کهولت سن و سکته مغزی از تاریخ ۱۳۹۳/۹/۱۹ تا زمان فوت بتاریخ ۱۳۹۹/۷/۶ دچار زوال عقلی گردیده بوده و بهمین جهت امکان تشخیص و تمیز در امور مالی خود را نداشته و خواندگان از این موقعیت ان مرحومه ( مورث خود ) سوی استفاده نموده و نسبت بانتقال املاک ان مرحومه که بیش از دهها میلیارد تومان است، اقدام نموده اند و مستدعی صدور حکم حجر ان مرحومه شده و نیز اظهار میدارد. که انچه در نظریه پزشکی قانونی مورد لحاظ واقع شده و دعوی در ان خصوص ارایه شده بوده است.مربوط به تحصیل مال از طریق سوی استفاده از ضعف نفس بوده که پزشکی قانونی اعلام داشته که نیاز به مشاوره مالی دارد. و از جهت قناعت وجدانی دادگاه تقاضای ارجاع مجدد موضوع بپزشکی قانونی و نیز استماع شهادت شهود را در مورد احراز این امر که ان مرحومه فاقد عقل معاش بوده است.را نموده و نیز اعلام میدارد. که ۶ نفری که ادعا میکنند از شهادت خود عدول نموده اند بلحاظ تهدید خواندگان بوده و مستدعی استماع شهادت انان گردیده و اضافه مینماید. که اشخاصی که سکته مغزی نموده اند با بیماری کووید ۱۹ فوت نمیکنند و خواهانها از اقرار ان مرحومه بی اطلاع بوده اند. وکیل خواندگان نیز بطور اجمال اظهار میدارد. که در گواهی پزشکی قانونی قید شده که ملاک تقدیمی شکات مثبت محجور بودن مرحومه ف. س. نیست و خواهانها بهمراه خواندگان در بانکهای سرمایه و سپه حاضر شده و وجوه نقدی ان را دریافت داشته و متعاقبا خواهانها در زمان حیات ان مرحومه اقدام به تنظیم اسناد مالکیت بنام خود از نام مرحومه ف. س. نموده اند که فتوکپی اسناد مزبور ارایه نموده اند و سایر دفاعیات خود را بشرح لایحه تقدیمی اعلام داشته و ادعای سکته مغزی ان مرحومه را ناصحیح عنوان مینماید. دادگاه در جلسه مزبور بطرفین ابلاغ مینماید. که نسبت به ارایه مدارک مثبته خود اقدام نمایند. وکیل خواهانها بموجب لایحه ای که در تاریخ ۱۴۰۰/۳/۱۰ از طریق سامانه خدمات الکترونیکی قضایی تقدیم داشته است، فتوکپی های سه برگ اوراق مربوط بپذیرش و اجازه عمل و جراحی و خلاصه پرونده بالینی مربوط به مرحومه ف. س. ب. در مرکز پزشکی اموزشی رازی تبریز و نظریه مورخ ۹۹/۱۰/۱۱ اداره پزشکی قانونی تبریز را که قبلا به ضمیمه دادخواست تقدیمی نموده بوده است، مجددا بدادگاه مذکور ارسال میدارد. شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز طی نامه مورخ ۱۴۰۰/۳/۲۹با ارسال مدارک ارایه شده وکیل خواهانها با اداره کل پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی از مرجع مزبور درخواست مینماید. که بررسی و اعلام دارند که با توجه به مدرک ارسالی، مرحومه ف. س. ب. از تاریخ ۱۳۹۳/۹/۱۹ لغایت ۱۳۹۹/۷/۶ دچار زوال عقلی بوده و بعبارتی محجور محسوب میشده است.یا خیر؟ اداره کل پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی بموجب دادنامه شماره ۷۵۶۹-۱۴۰۰/۴/۲۲ در پاسخ استعلام شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز اعلام میدارد. که: ( تاکنون مدارک و پزشکی جدیدی به این اداره ارایه نشده است. بازبینی مدارک موجود در پرونده و گواهی پیشین صادره از این اداره انجام شد براین اساس اظهارنظر قطعی درخصوص وضعیت روانی و شناختی نامبرده در فاصله زمانی موردنظر مقام محترم قضایی ( از ۱۳۹۳/۹/۱۳ تا ۱۳۹۹/۷/۶ ) مقدور نیست. بالحاظ مشکلات عروقی مغز که منجر به بستری در نوزدهم اذرماه ۹۳ شده و تغییرات ناشی از کهولت سن ( گزارش شده در تصویر برداری مغزی ۱۳۹۳/۹/۱۹ ) صرفا میتوان ذکر نمود وی از تاریخ ۱۳۹۳/۹/۱۹ در اداره امور مهم مالی حداقل نیاز به امین اموال داشته است. در صورتیکه سیوال دیگری مدنظر مقام محترم قضایی باشد. لطفا اعلام شود. تا مورد بررسی قرار گیرد. ) . شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز مجددا طی نامه مورخ ۱۴۰۰/۵/۲ از اداره کل پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی استعلام مینماید. که ایا در مورخ اعلامی شخص مورد نظر محجور بوده است.یا اینکه نیاز به امین داشته است. اداره پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی طبق نامه شماره ۱۰۷۶۶-۱۴۰۰/۵/۱۹ در پاسخ شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز اعلام میدارد. که: ( حسب رویت تصویر پرونده های بیمارستانی ارایه شده و بازبینی مدارک موجود در پرونده به شرح بر اظهارنظر میگردد. وی از تاریخ ۹۳/۹/۱۹ لغایت ۱۳۹۳/۹/۲۴ بستری و تحت درمان حادثه عروق مغزی قرار گرفته است. نامبرده در تاریخ ۱۳۹۹/۶/۳۱ در بیمارستان بستری و با تشخیص بیماری کرونا ( کووید -۱۹ ) تحت درمان قرار گرفته و در ۹۹/۷/۳ لوله تنفسی تعبیه شده و در ۱۳۹۹/۷/۶ فوت نموده است. حسب شرح فوق وی از ۱۳۹۳/۹/۱۹ تا ۹۹/۶/۳۱ بلحاظ کهولت سن و مشکلات عروقی مغز در اداره امور مالی، حداقل نیاز به امین اموال داشته و ۹۹/۶/۳۱ تا زمان فوت قادر به اداره امور زندگی از جمله امور مالی نبوده است.لازم به توضیح است.مدارک ارایه شده جهت اظهارنظر قطعی درخصوص وضعیت روانشناختی مکفی نبوده و مدارک و شواهد متقن دال بر ناتوانی نامبرده در اداره امور مالی از ۹۳/۹/۱۹ لغایت ۹۹/۶/۳۱ ارایه و احراز نگردید. ) . نظریه مذکور مورد تعرض وکیل خواهانها قرار گرفته و مستدعی ارجاع امر به کمیسیون پزشکی میگردد. و نیز نظریه دکتر ع. ا. ا. را در خصوص مرحومه ف. س. جهت ارسال به کمیسیون فوق تقدیم مینماید. شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز طی نامه مورخ ۱۴۰۰/۶/۹ با توجه باعتراض وکیل خواهانها به نظریه پزشکی قانونی، ضمن ارسال نظریه پزشک معالج مرحومه ف. س. بنام دکتر ع. ا. ا. به اداره پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی، از مرجع مزبور درخواست طرح موضوع در کمیسیون پزشکی را مینماید. اداره کل پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی بموجب نامه مورخ ۱۴۰۰/۸/۲۶ در پاسخ شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز خلاصتا اعلام میدارد. که در تاریخ ۱۴۰۰/۸/۲۴ جلسه کمیسیون پزشکی در محل اداره پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی درخصوص ف. س. ب. با شرکت دو متخصص روانپزشکی و یک پزشک قانونی تشکیل شده و پس از بررسی مدارک پزشکی و بحث و تبادل نظر باین شرح اظهارنظر گردیده است: ( نتیجه کمیسیون: مدارک و موجود ارایه شده بررسی شد. نظریه پزشک معالج مغز و اعصاب مورد بازبینی قرار گرفت. ی که رد کننده گواهی شماره ۱۰۷۶۶ تاریخ ۱۴۰۰/۵/۱۹ باشد. ارایه و احراز نشد و گواهی مذکور مورد تایید است. ) . نظریه مذکور نیز مورد تعرض وکیل خواهانها قرار میگیرد. دادگاه بدوا مبادرت به کسب نظر قاضی مشاور ان دادگاه نموده و قاضی محترم مشاور دادگاه پس از درج اجمالی دعوی مطروحه خواهانها و مدافعات وکیل خواندگان و جریان پرونده خلاصتا چنین اظهارنظر مینمایند که: ( …. با عنایت به موارد فوق و محتویات پرونده و اظهارت و مدارک ابرازی طرفین پرونده و از همه مهمتر نظریات پزشکی قانونی مبنی بر توان اداره امور مالی متوفی بهمراه ا. از طرف خودش و با عدم احراز حجر متوفی، عقیده بر صدور حکم بر بطلان دعوی خواهانها دارم. ) . بالاخره شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز در وقت فوق العاده به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۰۳۰۳۹۰۰۰۹۴۱۹۱۷۱- ۱۴۰۰/۱۱/۲۵ درخصوص دادخواست اقای ق. و خانم ک. نام خانوادگی هر دو خ. ب. با وکالت اقای ا. ح. ز. بطرفیت ن. و ن. و ب. و م. نام خانوادگی همگی خ. ب. با وکالت اقای ر. ج. پ. بخواسته اثبات حجر مرحومه ف. س. ب. ، دادگاه پس از انعکاس ماحصل دعوی و ادعای خواهانها و مدافعات خواندگان، خلاصتا، با عنایت به مدارک ابرازی طرفین و نظریات پزشکی قانونی مبنی بر توان در اداره امور مالی توسط متوفی بهمراه ا. و با قبول نظریه مشورتی قاضی مشاور و مستندا به ماده ۱۹۷ قانون ایین دادرسی مدنی، حکم به بطلان دعوی خواهانها صادر مینماید. دادنامه فوق مورد تجدیدنظر خواهی اقای ق. خ. ب. و خانم ک. خ. با وکالت اقای ا. ح. ز. قرارگرفته و رسیدگی بپرونده ۱۴۰۱/۱/۸ به شعبه ۱۳ دادگاه تجدید نظریه استان اذربایجان شرقی ابلاغ میگردد. شعبه ۱۳ دادگاه تجدیدنظر استان اذربایجان شرقی در وقت فوق العاده حسب دادنامه شماره ۱۴۰۱۳۰۳۹۰۰۰۰۷۵۶۰۵۴- ۱۴۰۱/۲/۵ درخصوص تجدیدنظر خواهی خانم ک. و اقای ق. خ. ب. با وکالت اقای ا. ح. ز. بطرفیت خانم ها و اقایان م. و ب. و ن. و ن. نام خانوادگی همگی خ. با وکالت اقای ر. ج. پ. ج و دادستان عمومی و انقلاب تبریز نسبت بدادنامه شماره ۱۴۰۰۳۰۳۹۰۰۰۹۴۱۹۱۷۱ صادره از شعبه ۲ دادگاه خانواده تبریز که بموجب ان راجع به حجر مرحومه ف. س. ب. ، حکم بر بطلان دعوی خواهانهای بدوی صادر شده است. نظر باینکه ایراد و اعتراض موجه و مستدلی که موجبات نقض دادنامه بدوی را ایجاب نماید. از ناحیه تجدیدنظر خواهانها بعمل نیامده و رای صادره وفق موازین قانونی و با رعایت شرایط و اصول دادرسی اصدار یافته و اعتراض با شقوق مندرج در ماده ۳۴۸ قانون ایین دادرسی مدنی مطابقت ندارد. لذا با رد اعتراض تجدیدنظرخواهانها، مبادرت بتایید دادنامه معترض عنه مینماید. دادنامه مرقوم طبق گزارش ابلاغ الکترونیکی مضبوط در پرونده در تاریخ ۱۴۰۱/۲/۶ بمنظور ابلاغ از طریق درج در سامانه ابلاغ برای اقای ق. و خانم ک. نام خانوادگی خ. ب. و وکیل انان ارسال شده و مورد مشاهده نامبردگان قرار گرفته و اقای ا. ح. ز. بوکالت از اقای ق. و خانم ک. نام خانوادگی هر دو خ. ب. بموجب دادخواستی که در تاریخ ۱۴۰/۲/۲۴ تقدیم داشته است.مبادرت به فرجام خواهی از رای مذکور نمود