نحوه تعیین مجازات در تعدد ارتشاء

خلاصهٔ رأی

پیام: اخذ رشوه در دفعات متعدد مستلزم مجازات جداگانه نیست، بلکه مجموع وجوه یا اموال دریافتی ملاک تعیین مجازات است.

متن کامل

نحوه تعیین مجازات در تعدد ارتشاء Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: نحوه تعیین مجازات در تعدد ارتشاء پیام: اخذ رشوه در دفعات متعدد مستلزم مجازات جداگانه نیست، بلکه مجموع وجوه یا اموال دریافتی ملاک تعیین مجازات است. مستندات: ماده 121 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح - شماره دادنامه قطعی : 9309970910500389 تاریخ دادنامه قطعی : 1393/10/14 گروه رأی : کیفری آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده در پی گزارش حفاظت‌ و اطلاعات فرماندهی انتظامی استان ... که حسب آن اعلام شده برخی از عوامل گشت پلیس‌راه، پس از توقف خودروها، از راکبان آن‌ها در قبال چشم‌پوشی از صدور برگ جریمه مبادرت به اخذ رشوه نموده ­اند، قریب به 56 نفر از نظامیان و غیر نظامیان تحت تعقیب دادسرای نظامی استان واقع و در خصوص 36 تن از آنان قرار مجرمیت و درباره یک نفر پرونده مفتوح و در سایر موارد قرار منع تعقیب اصدار یافته و پس از ارسال پرونده به دادگاه، حکم به محکومیت 29 نفر از آنان ازجمله نظامیان به اتهام 1- سروان ح. ب. ، اخذ رشوه 2- ج.ب. ، اخذ رشوه 3- ی. س. ، اخذ رشوه 4- الف.، حمل مواد مخدر، حمل افشانه، حمل شوکر و اخذ رشوه 5- م. خ. ، اخذ رشوه 6- ب. ر. تحصیل مال نامشروع 7- ب. الف. تحصیل مال نامشروع 8- ح. س. ، تحصیل مال نامشروع و غیرنظامیان 1- ن. ش. 2- م. خ.ل. 3- الف. ع. 4- ب. ق.ز. 5- م. ن. 6- م. ن. به اتهام پرداخت رشوه، حسب مورد به تحمل حبس، پرداخت جزای نقدی، شلاق و تنزیل درجه صادر و در خصوص یک نفر پرونده مفتوح و در مورد 6 نفر حکم به برائت صادر شده است. پرونده که مشتمل بر شش جلد است و پس از تحقیقات مفصل از متهمان و مواجهه حضوری آنان و اخذ اظهارات و دفاعیات متهمان و وکلای تعرفه شده آنان در مراحل دادسرا و دادگاه منتهی به اتخاذ تصمیم شده است. از راکبان خودروها که از آنان وجوهی اخذشده تحقیق و اظهارات بعضی از آنان چنین است. 1- آقای ن. ش. در مرحله دادسرا اظهار نموده‌اند: از سمت ... به‌ طرف ... می‌آمدم یک شاخه نبشی روی ماشین بار زده بودم که در میدان افسر ایست داد و گفته است که جریمه‌ات صد هزار تومان است یا پارکینگ برو، گفتم چه کنم؟ گفت پول بده، من 5 هزار تومان دادم: گفت 5 هزار تومان دست بچه بدی قهر می‌کند پنج هزار تومان دوباره دادم(صفحه 54 و 649). 2- م. خ.ل. در صفحه 58 پرونده اظهار داشته است: در جاده قزل‌حصار به سمت عوارضی و در حال رفتن به عوارضی بودم و پشت ماشین کارگر خانم بودند که افسر پلیس‌راه علامت ایست داد، نگه داشتم که گفت بیا پارکینگ و من هم رفتم، 50 متر مانده به پارکینگ که راننده ماشین راهنمایی و رانندگی گفت یک ‌چیزی بده تا به افسر بدهم. من گفتم ندارم. گفت زنگ بزن بیاورند و من زنگ زدم پول آوردند و راننده آمد و گفت زیر 50 هزار تومان قبول نمی‌کند و از من گرفت و پول را به راننده ماشین راهنمایی و رانندگی دادم. در جلسه دادگاه نیز اضافه نموده است. من به شریکم زنگ زدم پول آورد و به راننده گشت داده شد و وی به آقای ب. داده است(صفحه 845). 3- متهم الف. ع. در دفاع اظهار داشته است: از اتوبان می‌رفتم و چون بچه مریض دارم و خرج مریض بالاست با ماشین کار می‌کنم و برای اینکه جریمه نشوم مجبور به پرداخت 10 یا 15 هزار تومان شدم(صفحه 63) در ادامه افزود مأمور ایست داد و من مدارک دادم و گفتند ماشین باید به پارکینگ برود و بعد گفتند چیزی بگذار لای مدارک و بده و من مجبور شدم پول دادم(صفحه 654). در جلسه دادگاه نیز در پاسخ به سؤال وکیل س. اظهار داشته است: حدود ده روز قبل از عید سال 1391 پول را به شخص ستوان س. به ‌صورت 5 عدد دوهزارتومانی دادم(صفحه 794). 4- ب. ق.ز. اظهار داشته است: از مدرسه پسرم زنگ زدند پسرت افتاد و پایش شکست و بنده بدون اینکه لباس بپوشم و مدارک را هم یادم رفت بگیرم رفتم و در ... گشت پلیس ماشینم را نگه داشت و مدارک خواست و چون نداشتم، گفت هشتاد هزار تومان جریمه ­ات است و باید به پارکینگ برویم. من گفتم باید به بیمارستان بروم، پای پسرم شکسته است. گفتند میل خودت یا پارکینگ یا جریمه نقدی! گفتم چقدر نقدی، من 20 هزار تومان بیشتر ندارم. گفت برو پارکینگ خلاصه من خیلی التماس کردم که گفت همین 20 هزار تومان را گرفت. من گفتم اگر ممکن است 10 هزار تومان را بده، بچه‌ام را به دکتر ببرم، گفت جریمه‌ات 80 هزار تومان است و به 20 هزار تومان راضی نیستی و من چون مجبور بودم باید به بیمارستان می‌رفتم با تهدید دادم و راه افتادم(صفحه 56 ، 651). 5- متهم م. ن. د. الف. اظهار داشته است: در مسیر... در حال تردد بودم که خسروی جلوی مرا گرفت و پنجاه‌ هزار تومان از من گرفت و مرا رها کرد(صفحه 283). 6- آقای م. ن. بیان نموده است: در حال تردد بودم که گروهبان جلوی مرا گرفت و به بهانه اینکه صبحانه نخورده من ده هزار تومان به وی دادم و چون من یک قوطی آهن بار زده بودم جلوی مرا گرفته بود(صفحه 285). در ادامه افزوده است: از خطایی که مرتکب شده­ ام پشیمان هستم و پشیمان هستم(صفحه 672). در جلسه دادگاه و در پاسخ به سؤال دادگاه دایر به پرداخت وجه به مبلغ ده هزار تومان به سروان ...، اظهار داشته است: قبول دارم ولی یادم نیست به چه کسی دادم و اظهارات خود در دادسرا را قبول دارم. 7- متهم ع.الف. ب. در دفاع اظهار نموده است: چون بارنامه نداشتم و بارم محصور نبود پنج هزار تومان به وی دادم و مدارکم را گرفتم(صفحه 293). متهمان نظامی که راکبان خودروها مدعی پرداخت وجه به آن‌ها بوده ­اند تحقیق شده است. 1- نظامی ح. ب. اظهار داشته است: بنده حقیر قبول می‌کنم مبالغی که هر دو نفرمان یعنی سرنشین و راننده از رانندگان می‌گرفتیم حدود 60 – 70 تومان می‌شد بین خودمان تقسیم می‌کردیم که معمولاً بین 30 تا 40 تومان می‌رسید و بیشتر صرف نهار و شام و صبحانه می‌شد و 10 تا 20 تومان به خانه می‌بردیم. در ضمن من تنها پول نمی‌گرفتم و بیشتر رانندگان که در بیرون بودند پول را اخذ می‌کردند و بنده در موقع گشت زنی پول می‌گرفتم(صفحه 307). در ادامه تحقیقات نزد بازپرس شعبه افزوده است: مبالغی که از رانندگان اخذ می‌نمودیم 50 تا 70 می‌شد که به‌ طور تساوی تقسیم می‌کردیم و این پول‌ها برای ماه جمع نمی­ شد و همه‌اش خرج می ­شد و همیشه هم پول آن‌قدر نمی‌گرفتیم. در حال حدود 300 هزار تومان می‌گرفتیم(صفحه 359). 2- ستوان ب. در تحقیقات به‌عمل‌آمده در دادسرا اظهار داشته است: با بعضی از رانندگان متخلف که تخلف بالایی داشتند ضمن اعمال قانون، گاهی مبلغ را کم می‌نوشتم و بنده در سال 90 برای حفظ جان 40 نفر زائر حضرت امام زیر اتوبوس رفتم و مدتی در بیمارستان بودم. بنده اگر تخلفی انجام داده ­ام درخواست عفو دارم(صفحه 215)، گاه بنده به‌ عنوان راننده در اختیار سر اکیپ بودم و تخلفات را نگه می‌داشتم و سر اکیپ اعمال قانون می‌کرد و در پایان شیفت سر اکیپ مبلغ ناچیز پانزده هزار تومان به این‌ جانب جهت دریافت شام و بنزین می­ داد ... مسئولین ما را مجبور به این رفتارها می­ کردند که باعث آلودگی و انحراف پس از 19 سال شوم و کلیه اظهارات در رابطه با سروان الف. زده نیز با همکاری پرسنل حاضر در ندامتگاه نوشته و تأیید نمودم(صفحه 247) و کل مبلغ هزینه صبحانه و دیگر اقلام درخواستی فرماندهی می­ شود و در پاسخ سؤال بازپرس در خصوص میزان وجوه دریافتی اظهار داشته است: بیست هزار تومان است(صفحه 316). در گشت از بنده کمتر استفاده می‌شد و بیشتر با فرماندهی بودم و( وجوه دریافتی ) برای خرید لوازم پاسگاه استفاده می­ شد و برای بنده به ‌اندازه شام باقی می ­ماند. و زمانی که به گشت و آن‌ هم محدود و بیشتر از موجودی خرج آن اقدامات می ­شد و کمتر از 80 هزار تومان بود. در این جلسه بازپرس در خصوص پاسخ به سؤال بازپرس درباره میزان وجه مأخوذه اظهار داشته است: هشتاد الی نود هزار تومان بوده است و بیشتر این مبالغ خرج خرید گوشت، مرغ، روغن و صبحانه و پول کولر و شوفاژ و دیگر اقلام شده است(صفحه 366). 3- ستوان ی.س. در جلسه مورخ 1393/03/09 بازپرس که با حضور برخی از متهمان تشکیل شده است پس از استماع اظهارات آقای ... دایر به پرداخت وجه از سوی آقای س.، اظهار داشت قبول دارم و می‌پذیرم و اظهارات آقایان خ. و س. و ج. را نیز که مدعی بودند مبالغی را که س. دریافت نموده، بخشی را به آنان پرداخت نموده است را مورد پذیرش قرار داده است و در ادامه افزوده است: با توجه به اینکه مدت 10 روز در سلول انفرادی به سر می‌برم و دیگر توانایی این وضعیت ندارم و همکاران علیه این ‌جانب گواهی و اعتراف به گرفتن وجه از رانندگان نموده ­اند لذا در این خصوص سر تعظیم فرود می ­آورم و ضمن قبول اظهارات همکاران تقاضای عفو و بخشش دارم(صفحه 259). در جلسه مورخ 1392/03/11 بازپرسی نیز اظهار داشته است: در مأموریت‌های خود حین گشت زنی در محور اتوبان از رانندگان متخلف مبالغی در حدود 10 الی 20 هزار تومان دریافت و کلاً حدود 60 تا 80 هزار تومان به من رسیده است (صفحه *** ) در جلسه مورخ 1392/03/12مبالغ دریافتی را بین 110 تا 120 هزار تومان اعلام کرده است(صفحه 355). 4- ستوان الف.ج. که بدواً به اتهام اخذ رشوه تحت تعقیب قرار گرفته و مواد مخدر و افشانه و شوکر نیز از وی کشف گردیده است در دفاع اظهار داشته است: بنده قسمت رانندگی را به عهده داشته و وسایل نقلیه را برای کنترل کنار می‌زدیم و سر اکیپ ها وسایل را کنترل و در پایان شیفت بین 10 تا 15 هزار تومان به ما می‌دادند و می‌گفتند پول شام و بنزین شماست. از سروان ب. حدود 25 هزار تومان و از ستوان س. حدود 20 هزار تومان دریافت کرده ­ام(صفحه 194 ،252) من رانندگان را که تخلف داشتند به س. معرفی کردم و گاهی بین 3 تا 10 هزار تومان از راننده می­ گرفت و وی را آزاد می­ کرد و در آخر شیفت بین 10 تا 15 هزار تومان هم به من می­ داد(صفحه 257). در جلسه دادگاه نیز ضمن انکار اتهامات اظهار داشته است: اخذ رشوه را قبول ندارم مواد مخدر را برای پدرم که جانباز شیمیایی است بردم و شوکر را نیز از راننده عبوری کشف کرده بودم(صفحه 783). 5- استوار م. خ. اظهار نموده است: به علت بیماری اعصاب و روان در شغل سازمانی راننده هستم و بنده فقط وسیله را جهت کنترل متوقف نمودم و در پایان شیفت مبلغ جزئی و اندک به من می‌دادند و شاید هم از جیب خودشان می‌دادند که این کار امکان‌پذیر نیست بنده اخذ رشوه را قبول ندارم ولی سروان م. ، سروان ب. ، سروان ر.، ستوان س. و ع. و گ. و ر. و س. در پایان هر شیفت 10 الی 20 هزار تومان به من می­ دادند و همین مبلغ را برای خودشان بر می­ داشتند(صفحه 123 ، 198) و با توجه به اینکه بنده راننده هستم مورد سوءاستفاده قرار گرفتم بنده فقط مطیع فرمان بودم و اگر بحث رشوه باشد از رانندگان چیزی دریافت نکردم و از افسر سرنشین دریافت کردم(صفحه 687). در جلسه دادگاه نیز اظهار داشته است: مبالغی که از سر اکیپ می‌گرفتم بابت بنزین و شیرینی و مصارف پاسگاه بود(صفحه 835). 6- ستوان ب. ر. که اتهام اخذ رشوه وی در دادگاه به تحصیل مال نامشروع تغییر یافته است در دفاع اظهار نموده است: بنده افسر گشت و تصادف بودم و( دریافتی­ها ) در حد یک صبحانه یا شام بوده است و در حد 15 تا 20 هزار تومان بیشتر نبوده است(صفحه 352) و درمجموع حدود 70 تا 80 هزار تومان دریافت شده است و در طول سال حدود 200 تا 220 تومان بوده است(صفحه 419). در جلسه دادگاه ضمن انکار اتهام اضافه نموده است، هرکس تحمل خاصی دارد و من بیمارم و داروی خاص دارم و رژیم غذایی دارم و اعتراض قبلی در این شرایط بوده است. 7- ب. الف. نیز که اتهام وی به تحصیل مال نامشروع در دادگاه تغییر یافته است، اظهار نموده‌اند: چون غذا برای شام نداشتیم، از رانندگان عبوری برای صرف شام و چشم‌پوشی از تخلفات آنان 10 تا 15 هزار تومان دریافت می‌نمودیم با سروان ب. سه تا 4 مورد و با ستوان س. 2 مورد بوده است و در چند مورد گشت زنی 50 الی 60 هزار تومان بوده که باهم تقسیم کردیم(صفحه 335) در جلسات بعدی بازپرسی و دادگاه منکر اتهام شده است و اقاریر قبلی را ناشی از اکراه و تهدید دانسته است. 8- متهم ح. س. نیز در دفاع از اتهام اخذ رشوه که متعاقباً به تحصیل مال نامشروع تغییر یافته، اظهار داشته است: بنده اطلاعی ندارم و این‌جانب پسر پیغمبر نیستم و بنده مبلغی در حدود 15 تا 20 هزار تومان از افسر گشت به ‌عنوان پول غذا و خرج خودرو سازمانی دریافت نمودم(صفحه 340) و بنده راننده‌ها را کنترل می‌کردم اگر تخلف داشتند جهت اعمال قانون نزد افسر گشت می‌فرستادم و ایشان طبق صلاح­دید خود یا جریمه می‌کرد و یا جهت امور روزانه و خرج خودروی سازمانی مبلغی را اخذ می‌کرد و در پایان شیفت مبلغی را در حدود 10 تا 20 تومان به من می­ داد، در طول سال حدود 200 الی 300 هزار تومان دریافت کردم و با توجه به شرایط زندگی و داشتن فرزند معلول مجبور به این کار شدم(صفحه 397). در نهایت با توجه به تحقیقات به عمل پرونده در خصوص متهمان مزبور با صدور کیفرخواست به دادگاه ارسال و شعبه اول دادگاه نظامی یک استان البرز عهده‌دار رسیدگی شده است و با تشکیل جلساتی با حضور متهمان و برخی از وکلای تعرفه شده آنان و استماع اظهارات آنان که عمدتاً منکر اتهامات انتسابی شده بعضاً اقاریر مراحل قبلی و دادسرا را ناشی از فشارهای روحی دانسته و برخی از آنان نیز اقرار نموده‌اند دادگاه با اعلام ختم دادرسی در خصوص متهمان 1- سروان ح. ب. دایر به مشارکت در اخذ رشوه به استناد بند الف ماده 118 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح وی را علاوه بر ضبط وجه دریافتی به تحمل یک سال ح