مطالبه هزینه های پرداختی توسط زوجه در زندگی مشترک

خلاصهٔ رأی

پیام: حقوق مالی زوجه که به عنوان متفرعات دعوی طلاق مورد حکم دادگاه قرار می گیرد، در قانون تصریح شده است؛ از آنجایی که صدور حکم نسبت به این حقوق بدون تقدیم دادخواست از ناحیه زوجه، استثنایی و تکلیف قانونی است، سایر مطالبات زوجه از جمله مطالبه هزینه های صرف شده در زندگی مشترک، از شمول آن خارج بوده و مطالبه آن نیازمند طرح دادخواست مستقل است.

متن کامل

مطالبه هزینه های پرداختی توسط زوجه در زندگی مشترک Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: مطالبه هزینه های پرداختی توسط زوجه در زندگی مشترک پیام: حقوق مالی زوجه که به عنوان متفرعات دعوی طلاق مورد حکم دادگاه قرار می گیرد، در قانون تصریح شده است؛ از آنجایی که صدور حکم نسبت به این حقوق بدون تقدیم دادخواست از ناحیه زوجه، استثنایی و تکلیف قانونی است، سایر مطالبات زوجه از جمله مطالبه هزینه های صرف شده در زندگی مشترک، از شمول آن خارج بوده و مطالبه آن نیازمند طرح دادخواست مستقل است. - مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9409986614200310 تاریخ دادنامه قطعی : 1395/02/14 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی شعبه دیوان عالی کشور خلاصه جریان پرونده: آقای م. ن.ف. در تاریخ ۱۳۹۴/3/12 دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به طرفیت خانم پ. م.خ. تقدیم و در توضیح دعوی بیان داشته است حسب سند نکاحیه پیوست همسر شرعی و قانونی خوانده می‌باشم که به دلیل عدم تفاهم اخلاقی قصد طلاق همسرم دارم با این توضیح چون فرهنگی می‌باشم توان پرداخت یکجای مهریه را ندارم لذا تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش و همچنین تقاضای تقسیط مهریه را دارم. وقت رسیدگی به تاریخ ۱۳۹۴/3/27 تعیین و طرفین دعوت شده‌اند. آقای ش. ن. از جانب خواهان و خانم ز.ر. از جانب خوانده با ارائه وکالت نامه اعلام وکالت نموده‌اند طرفین به همراه وکلاء خود در جلسه دادرسی حضور یافته‌اند. خواهان اظهار داشته خواسته به شرح دادخواست تقدیمی است. درخواست طلاق دارم. یک دختر سه ساله داریم. هر روز درگیری داریم نمی‌توانیم با هم سازش کنیم. وکیل خواهان نیز اظهار داشته خواسته به شرح دادخواست تقدیمی است وکیل خوانده اظهار داشته است موکله همسر شرعی و قانونی خواهان می‌باشد. به همسر و زندگی مشترک علاقمند است حاضر به طلاق و جدایی نیست و اگر زوج اصرار به طلاق دارد. حقوق مالی زوجه را به شرح ذیل پرداخت نماید. 1ـ مهریه به تعداد 414 سکه تمام بهار آزادی 2ـ جهیزیه 3ـ اجرت المثل و نحله 4ـ نفقه تا پایان زمان عده طبق نظر کارشناس لازم به توضیح است طی این چند سال زوج هیچ نفقه‌ای به موکل پرداخت نکرده است که آن را مطالبه می‌نماید. با عنایت به اینکه موکل کارمند می‌باشد در طول این چند سال به دستور زوج کلیه حقوق خود را در منزل زوج خرج نموده است و مطابق ماده 30 قانون حمایت خانواده تقاضای مطالبه مخارج هزینه شده در منزل زوج را داریم. تقاضای مطالبه اموال زوج وفق سند نکاحیه را دارد. زوجین یک فرزند مشترک دارند که حضانت او مطابق قانون با مادر است. با عنایت به اینکه خواهان در ستون خواسته تقاضای تقسیط مهریه را نکرده است و مطابق قانون خواسته خواهان همان است که در متون خواسته قید گردیده و لاغیر دعوی اعسار مهریه ایشان قابل استماع نیست از طرفی به صراحت قانون مدنی در صورتی که تقاضای طلاق به درخواست زوج باشد بایستی حقوق مالی زوجه را پرداخت نماید. این امر حاکی از پرداخت دفعتاً واحده است نه به صورت تقسیط و توان پرداخت یکجای مهریه و حقوق مالی زوجه را دارد. وکیل زوج اظهار داشته است که وکیل محترم زوجه ادعا نموده در طول این چند سال هیچ نفقه‌ای به خواهان پرداخت ننموده استدلال ایشان دارای ابهام است چرا که منظور از چند سال چه مدت است و اینکه اگر تاکنون نفقه پرداخت نشده چرا تاکنون آن را مطالبه نکرده است و یک ادعا است و دلیلی بر عدم پرداخت تاکنون ارائه نداده است و همین که در منزل مشترک زندگی می‌کند دلیل بر پرداخت نفقه است در خصوص حقوق مالی زوجه از جمله مهریه مندرج در سند ازدواج بعد از قطعی شدن دادخواست تقسیط تقدیم خواهیم نمود دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر و با معرفی داوران ن. ه کتبی خود مبنی بر عدم سازش بین آنان را اعلام داشته‌اند جهت تعیین حقوق مالی زوجه قرار ارجاع امر به کارشناس صادر شده است. کارشناس انتخابی با ارائه ن. ه میزان اجرت المثل زوجه را مبلغ 77/200/000 ریال و نفقه ماهانه را مبلغ سه میلیون ریال اعلام داشته است و با اخذ گواهی عدم بارداری زوجه با ختم رسیدگی به شرح دادنامه شماره 749 ـ ۱۳۹۴/6/19 و با شرایط مندرج در آن به شرح ذیل گواهی عدم امکان سازش صادر می‌نماید 1ـ با توجه به اینکه زوجین با هم زندگی می‌کنند نفقه گذشته تعیین نگردید نفقه سال جاری زمان عده هر ماه مبلغ 3 میلیون ریال است 2ـ زوجه مهریه خود شامل 414 سکه تمام بهار آزادی عندالمطالبه دفعتاً واحده مطالبه می‌کند 3ـ زوجه جهیزیه خود را طلب می‌نماید 4ـ زوجه اجرت المثل ایام زندگی مشترک از تاریخ ۱۳۹۰/1/7 تا ۱۳۹۴/5/31 طلب می‌نماید 5ـ زوجین دارای یک فرزند مشترک به نام ش. متولد ۱۳۹۱/6/6 می‌باشند که حضانت وی تا سن 7 سالگی با مادر است نفقه فرزند مشترک بر عهده پدر بوده و ملاقات فرزند مشترک برای هر یک که حضانت طفل را ندارند 24 ساعت در هفته می‌باشد. نوع طلاق رجعی و عده‌اش سه طهر می‌باشد و زوج در ایام عده حق رجوع دارد. با اعتراض تجدیدنظرخواهی وکیل زوجه، شعبه پنجم تجدیدنظر استان لرستان حسب ارجاع عهده‌دار رسیدگی شده است. با تعیین وقت رسیدگی به تاریخ ۱۳۹۴/9/25 طرفین را به دادرسی دعوت نموده است. وکیل تجدیدنظرخواه اظهار داشته است با توجه به اینکه هم اکنون موکل در زندگی زوج زندگی می‌کند و تمام کارهای منزل را انجام می‌دهد و کارشناس تا تاریخ ۱۳۹۴/5/31 اجرت المثل تعیین کرده تقاضای مطالبه اجرت المثل از تاریخ ۱۳۹۴/5/31 به بعد تا زمان اجرای صیغه طلاق مورد استدعاست در خصوص شرط نصف اموال مشترک زوج وام خودرو اخذ نموده و برای خرید خودرو نیز ثبت نام نموده در این خصوص تقاضای استعلام از لیزینگ خودرو دارم. با توجه به اینکه موکل فرهنگی می‌باشد و حقوق خود را در منزل خرج کرده است وفق ماده 30 قانون حمایت خانواده تقاضای رسیدگی داریم و برای اثبات ادعا شهودی داریم که در محضر دادگاه حاضر هستند و تقاضای استماع شهادت شهود را داریم و با توجه به اینکه شعبه بدوی در دادنامه صادره زمان تحویل جهیزیه را تعیین نکرده است. تقاضای تعیین زمان تحویل جهیزیه را داریم. وکیل تجدیدنظرخوانده اظهار داشته است که تجدیدنظرخواه محترم قریب به سه سال کارمند شهرستان پ... بوده و حسب اظهارات موکل ماهانه مبلغ پانصد هزار تومان هزینه نموده است با این اوصاف برای خانواده هیچگونه هزینه‌ای ننموده است. در خصوص مطالبه اجرت المثل قبلاً کارشناس اظهارنظر نموده است و اینکه هم اکنون زوجه در منزل کارهای خانه را انجام می‌دهد. حسب انکار موکل کذب است. چون با هم اختلاف دارند اگر کاری انجام دهد کارهای شخصی خودش را انجام می‌دهد. و هیچگونه کاری برای تجدیدنظرخواه انجام نمی‌دهد. در خصوص دارایی ایجاد شده توسط زوجین هیچگونه مالی به صورت مشترک به دست نیاورده‌اند و مالی هم وجود ندارد و موکل هم اکنون مستأجر است در منزل پدر خود زندگی می‌نماید در خصوص ادعای تجدیدنظرخواه در خصوص خرید خودرو وامی بوده که موکل گرفته است و هم اکنون ماهانه ششصد هزار تومان قسط خودرو پرداخت می‌نماید. در خصوص مطالبه اجرت المثل و مهریه و نفقه حسب تبصره 3 از ماده واحده حقوق مالی زوجه می‌بایستی بعد از اجرای صیغه و طی دادخواست جداگانه مطالبه نماید با این اوصاف تقاضای صدور حکم شایسته دارم. با توجه به حضور گواهان تجدیدنظرخواه دادگاه با صدور قرار استماع گواهی گواهان به شرح اوراق جداگانه از آنها تحقیق به عمل آورده است. 1ـ آقای ر.ک. (شوهر خواهر تجدیدنظرخواه) اظهار داشته است. من شاهد هستم که زوجه تمام حقوق کارمندی خودش را از ابتدا ازدواج تاکنون در خانه شوهرش خرج کرده و حتی اکثر اوقات من با ماشین زوجه را به محل خرید لوازم می‌بردم و مواد خوراکی خرید می‌کند و آورد خانه شوهرش طبق قرآن فقط برای لباس خودش مقداری خرج می‌کند بقیه را در خانه شوهرش خرج کرده است چون از اول ازدواج آنها اطلاع دارم و فامیل هستیم. 2ـ خانم ط. م.خ. (خواهر تجدیدنظرخواه) اظهار داشته است از زمانی که خانم پ. م.خ. با تجدیدنظرخواه ازدواج کرده است تمام حقوق کارمندی خودش را ماهانه در خانه شوهرش خرج کرده یک دستگاه پراید داشت. پس انداز داشت در زمان ازدواج به اضافه مقداری وام جهیزیه خرید و برد خانه شوهرش قریب یک میلیون تومان حقوق ماهانه می‌گیرد. ماهانه مبلغ سیصد و شصت هزار تومان قسط می‌دهد. حتی خواهرم برای بچه‌اش لباس ، دوچرخه و چیزهای دیگر خریداری می‌کند چون با هم خواهر هستیم اطلاع کامل دارم. 3ـ خانم ک.م. اظهار داشته است از زمان ازدواج دخترم تمام حقوق کارمندیش در منزل شوهرش خرج کرده است. دخترم هیچگونه محبتی از شوهرش ندیده است. من از همه چیز کاملاً اطلاع دارم. ماهانه یک میلیون و یکصد و پنجاه هزار تومان حقوق می‌گیرد. اقساط هم دارد. نمی‌دانم ماهانه چقدر قسط می‌دهد. وکیل زوج سوال کرده منشأ اطلاعات شما چه می‌باشد. جواب داده چون با هم می‌رویم و خرید می‌کنیم و همیشه حقوقش را در خانه شوهرش خرج می‌کند. دادگاه میزان حقوق تجدیدنظرخواه را از سال 1390 تا سال 1394 از اداره آموزش و پرورش خرم آباد استعلام نموده است. سپس وکیل تجدیدنظرخوانده لایحه‌ای با اعلام فهرست مخارج تجدیدنظرخواه برای خودش صورت هزینه‌ها را به دادگاه اعلام داشته است با وصول پاسخ استعلام به شرح مندرج در برگ شماره 187 پرونده سپس دادگاه با ختم رسیدگی به شرح دادنامه شماره 1109 ـ ۱۳۹۴/10/27 با پذیرش اعتراض تجدیدنظرخواه در رابطه با هزینه‌هایی که در منزل نموده است زوج را به پرداخت مبلغ 443/444/203 ریال بابت حقوق کارمندی که خرج کرده است محکوم می‌نماید در بقیه موارد اعتراض را وارد ندانسته و با رد آن رأی بدوی را تأیید می‌نماید. با اعتراض تجدیدنظرخواهی وکیل زوج در خصوص این بخش از محکومیت پرونده به دیوان عالی کشور ارسال که حسب دستور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. عمده مراتب اعتراض مربوط به هزینه‌هایی است که ادعا شده زوجه برای خودش خرج کرده و نه در منزل مشترک ـ مشروح لایحه و مستندات آن هنگام شور قرائت می‌گردد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای عنایت حیاتی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می‌دهد: رأی شعبه: اعتراض وکیل فرجام‌خواه مذکور نسبت به دادنامه شماره 1109 ـ ۱۳۹۴/10/27 صادره از شعبه پنجم تجدیدنظر استان لرستان در آن قسمت که ناظر به الزام زوج به پرداخت هزینه‌هایی که حسب ادعا زوجه (فرجام خوانده) در منزل مشترک تأمین و پرداخت نموده است واجد اشکال می‌باشد. زیرا: اولاً حقوق مالی زوجه که دادگاه مکلف است هنگام صدور حکم طلاق در رابطه با آنها تعیین تکلیف نماید در ماده 29 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 با قید انحصار معلوم و معین شده است و لکن آنچه که در ماده 30 قانون یاد شده به عنوان هزینه‌های قابل مطالبه آمده است ،غیر از حقوق مالی مندرج در ماده 29 بوده و زوجه با رعایت شرایط مندرج در ماده و اثبات آن در محکمه می‌تواند در مقام مطالبه برآید. و به دیگر عبارت مطالبات قابل وصول در ماده 30 از حقوق مالی مندرج در ماده 29 خروج موضوعی دارد. ثانیاً الزام زوج به پرداخت حقوق مالی زوجه در هنگام صدور حکم طلاق و بدون طرح دعوی از ناحیه زوجه و صدور حکم در این راستا امری استثناء بر مقررات قانون آیین دادرسی مدنی می‌باشد. و شمول هزینه‌های مندرج در ماده 30 مستلزم نص و تصریح است که در این خصوص تصریحی وجود ندارد و در مطالبه آن مطابق با اصل باید رفتار شود. ثالثاً استفهام از عبارات و شرایط مندرج در ماده 30 آن است که نوعاً مطالبه آن ادعا می‌باشد و مستلزم اثبات در محکمه است. لاجرم لازمه امر مطالبه، به دلالت عمومات قانون آیین دادرسی مدنی و تصریح ماده 8 قانون حمایت خانواده مرقوم مستلزم طرح دعوی مستقل با تقدیم دادخواست می‌باشد. و در صورت اثبات زوج ملزم به پرداخت می‌گردد. بنابراین چون در مانحن فیه رعایت موازین قانونی نشده است ،رأی صادره مخدوش بوده و قابل ابرام نیست. علیهذا با پذیرش اعتراض و مستند به بند دوم ماده 371 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و لحاظ بند ج ماده 401 قانون مذکور با نقض رأی در قسمت مذکور پرونده جهت رسیدگی مجدد در شعبه هم عرض دادگاه صادر کننده حکم منقوض ارجاع می‌نماید. شعبه اول دیوان عالی کشور مستشار: حمیدرضا موحدی; عضو معاون: عنایت حیاتی فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نقد رأی نام * : رایانامه * : توضیح: کدتصویری: تعدادموافق: 0 ـ تعدادمخالف: 0 نقدهای شما تماس با ما نشانی: تهران اتوبان چمران شمال ، اتوبان یادگار جنوب، بعد از خروجی اوین درکه، پشت مجتمع دشت بهشت، خیابان شهید قدوسی کد پستی : 1983846514 تلفــــن : 22376843 دورنگار : 22376840 سامانه پیام کوتاه:5000969900070 رایانامه : bijp@jri.ac.ir پیوندها پژوهشگاه قوه قضاییه قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه روزنامه رسمی کشور معاونت حقوقی قوه قضاییه مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه نسخه کلیه حقوق برای پژوهشگاه قوه قضاییه محفوظ است