مستحقق للغیر درآمدن مبیع و تعیین تکلیف ثمن غیرنقدی

خلاصهٔ رأی

پیروگزارش مندرج در دادنامه شماره *این شعبه *ماحصل و چکیده پرونده از اینقرار است.

متن کامل

مستحقق للغیر درآمدن مبیع و تعیین تکلیف ثمن غیرنقدی Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: مستحقق للغیر درآمدن مبیع و تعیین تکلیف ثمن غیرنقدی پیام: خواهان بعنوان ثمن معامله یک قطعه زمین و یکدستگاه خودرو تحویل نموده و با مستحق للغیر در آمدن مبیع ، خوانده میبایست انچه را که از خواهان دریافت نموده مسترد نماید و چون زمین و خودرو به غیرواگذار شده لذا در حکم تلف بوده و میبایست از عهده قیمت آن برآید مستندات: شماره دادنامه قطعی : تاریخ دادنامه قطعی : 1401/06/29 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: پیروگزارش مندرج در دادنامه شماره *این شعبه *ماحصل و چکیده پرونده از اینقرار است.که وکیل اقای م. م. در تاریخ ۹۸/۸/۲۵ دادخواستی بطرفیت اقای ج. ن. به خواسته *ابطال ( بطلان ) معامله مورخ ۸۴/۷/۱۰ فیمابین انها بدلیل مستحق للغیر در امدن مورد معامله ( عوض تحویلی خوانده به خواهان ) *الزام خوانده به تحویل عوض معامله شامل یک قطعه زمین ۱۳۴ مترمربعی قطعه ۱۵ واقع در حاشیه *و یکدستگاه سواری پژو ۲۰۶ مدل ۸۰ و ۴۰ میلیون ریال وجه نقد *( ره ) *و خلاصتا اظهار نموده موکلش در تاریخ ۸۴/۷/۱۰ دو دانگ از ششدانگ یک قطعه زمین *را با خوانده معامله و عوض انرا یک قطعه زمین و یکدستگاه پژو و ۴ میلیون تومان وجه نقد تعیین و همزمان تحویل طرفین میشود. طی پرونده کیفری کلاسه *دو دانگ موصوف مصادره ای و متعلق به ستاد احیای فرامین دانسته شده و بموجب دادنامه قطعیت یافته شماره *انتقال دهندگان به تحمل مجازات و رد مال محکوم میگردند. با وصف مستحق للغیر در ان مال مذکور متقاضی صدور حکم بشرح خواسته میشود. و کپی وکالتنامه خود با رقم حق الوکاله ۲۰ میلیون ریال برای مرحله بدوی و کپی بیعنامه عادی مورخ ۸۴/۷/۱۰ موضوع معامله دو دانگ از سند رسمی ۷۶۲۵۰۷ مربوط به *۱۷۳ اصلی فیمابین ج. ن. بعنوان فروشنده و م. م. بعنوان خریدار با ثمن ۴۰ میلیون تومان ( بصورت یک قطعه زمین ۱۳۴ مترمربعی ۱۵ صدرالاشعار با ارزش ۲۵ میلیون تومان بعلاوه سواری پژو ۲۰۶ سفید مدل ۸۰ و مبلغ ۴ میلیون تومان پرداخت شده تقدی و نگهداری مبلغ دو میلیون تومان پس از تنظیم سند ) و کپی دادنامه های صادره شعب ۱۳۴ دادگاه عمومی جزایی مشهد و هفتم دادگاه تجدیدنظر استان *در مورد اتهام م. م. دایر بر کلاهبرداری از طریق فروش مال غیر را پیوست عرضحال خود نموده است. با ارجاع مورخ ۹۸/۸/۲۶ شعبه *( ره ) *عهده دار رسیدگی شده و در جلسه رسیدگی مورخ ۹۸/۹/۱۱ که با حضور دیگر وکیل خواهان تشکیل یافته دادگاه پس از استماع اظهارات ایشان و ملاحظه اصل بیعنامه مورد نظر ، دستور مطالبه پرونده کیفری استنادی صادر و پس از وصول ان به جهت حجیم بودن پرونده به تهیه ۱۶ برگ کپی از ان اکتفای و سپس بمنظور تشریح موقعیت ثبتی ملک و تطبیق محل با قولنامه ابرازی و چگونگی مستحق للغیر در امدن ان قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر و کارشناس منتخب مطابقت زمین مورد ادعای خواهان با قولنامه تنظیمی را اعلام و بیان داشته در واقع همان ملکی است.که مستحق للغیر در امده است. خوانده لایحه میفرستد و اجمالا می گوید طی قولنامه عادی مورخ ۸۲/۹/۱۵ دو دانگ از قطعه زمینی بمساحت *مترمربع *۱۷۲ اصلی را به همراه اشخاصی بنامهای غ. ع. و م. م. از فردی بنام ن. دست باز خریداری مینماید. سهم ایشان ( خوانده ) ۳/۴۳۳ مترمربع مبشود. دیگر خریداران ( مقدم و عریان ) اعلام می کنند سهم خودشان را به م. خ. ز. واگذار نموده اند و جهت کارهای وکالت خواستند تا به او ( خ. ز. ) رجوع کنم. در شهریور ۸۴ متوجه میشود. چند نقر داخل در زمین مذکور در حال خط کشی و قطعه بندی هستند موضوع را جویا میشود. ان افراد میگویند از م. م. خریداری نموده اند ، به ایشان ( رمضانی ) مراجعه مینماید. که اعلام میکند برای زمین سند گرفته ، متعرض میشود. پاسخ میدهد زمین را به مبلغ ۱۲۰میلیون تومان فروخته و حاضر به پرداخت سهم ایشان ( خوانده ) میشود. که بالاجبار در تاریخ ۸۴/۷/۱۰ تن به معاوضه میدهد. خوانده می گوید او هم زمین را در تاریخ ۸۴/۱۰/۵ به شخصی بنام س. س. واگذار کرده و مشارالیها در ۴ *است. خوانده مدعی میشود. خواهان به مال غیربودن موضوع در زمان معاوضه علم داشته است. در جلسه دیگری که در تاریخ ۹۸/۱۲/۱۲ تشکیل میگردد. اقای ر. ا. ا. بعنوان وکیل خوانده حاضر و اجمالا اظهار مینماید. خواهان در تاریخ ۸۳/۹/۲۹ کل پلاک ثبتی موضوع دعوی را از طریق سند رسمی شماره ۵۳۷۴ تنظیمی *مستقیما از مالک اولیه ( س. س. ) بنام خویش مینماید. که بدلیل جعلی بودن سند مذکور به مجازات کیفری محکوم میشود. که این مطلب دلیل داشتن علم وی به موضوع در زمان معاوضه است. موکلش طی این دادخواست متوجه شده ملک مال غیراست ( ۶۰٪ متعلق به س. س. و ۴۰٪ مربوط به ستاد اجرایی فرمان حضرت امام ره ) . وکیل خوانده طی توضیحاتی که میدهد میگوید ابطال معامله باید نسبت به بعض و قسمتی از متراژ زمین صورت پذیرد نه کل ان و بدلیل عالم بودن خواهان به موضوع قیمت گذاری نیز نباید به نرخ روز باشد. وکیل خواهان در پاسخ به موارد مطروحه از سوی وکیل خوانده توضیحاتی پیرامون چگونگی مستحق للغیر در امدن مبیع میدهد و منکر ادعای علم موکلش به موضوع میشود. دادگاه با اعلام ختم دادرسی طی دادنامه ای بشماره *با استدلالی اجمالا بدین مضمون که مستحق للغیر در امدن مبیع براساس رای دادگاه کیفری ۲ مشهد مشخص گردیده و کارشناس منتخب دادگاه اعلام نموده زمین مورد ادعای خواهان با قولنامه تنظیمی فیمابین طرفین مطابقت دارد. و در واقع همان ملکی است.که مستحق للغیر در امده و اینکه ادعای وکیل خوانده به اطلاع خواهان از مستحق للغیر بودن مبیع با صرفنظر از عدم ارائه دلیلی به اثبات ان ، موثر در مقام نبوده و بیع فاسد اثری در تملک ندارد. ، دعوی خواهان را وارد دانسته و با استناد به مواد ۱۹۸ و ۵۱۵ و ۵۱۹ قانون ایین دادرسی مدنی و ۳۶۵ و. ۳۹۰ و ۳۹۱ قانون مدنی و ۱۸ قانون ایین دادرسی کیفری حکم به ابطال مبایعه نامه ( بطلان معامله مورخ ۸۴/۷/۱۰ ) صادر و از انجا که ثمن معامله ۴۰ میلیون تومان ذکر و در مبایعه نامه مطلبی دال بر معاوضی بودن عقد و دادن زمین و ماشین بعنوان معوض وجود ندارد. و در مبایعه نامه قید گردیده دو دانگ زمین واگذار گردید.به مبلغ ۴۰ میلیون تومان که مبلغ ۲۵ میلیون تومان ان یک قطعه زمین و یکدستگاه خودرو و مبلغ چهار میلیون تومان وجه نقد بوده خوانده را به استرداد مبلغ ۴۰ میلیون تومان بابت ثمن معامله به انضمام پرداخت خسارات دادرسی محکوم مینماید. وکلای خوانده از حیث محکومیت موکلش به پرداخت ۴۰ میلیون تومان تجدیدنظرخواهی مینمایند و شعبه *بموجب دادنامه شماره *حسب متن مبایعه نامه استنادی و صراحت موضوع قرارداد بعبارت بیع دو دانگ از ۶ دانگ ملک در قبال ثمن ۴۰ میلیون تومان و اینکه خریدار با قیمت گذاری یک قطعه زمین و یکدستگاه خودرو وجه انرا بعنوان ثمن مبیع به فروشنده تحویل و محاسبه نموده کما اینکه با قیمت گذاری موارد مذکور نسبت به پرداخت الباقی ثمن بصورت پرداخت چک اقدام نموده و انچه که در قبال مبیع بصورت ثمن قرار گرفته وجه نقد با محاسبه قیمت اتومبیل و زمین بوده نه بصورت معوض ، استدلال و استنباط دادگاه بدوی در عدم پذیرش استرداد اموال را صحیح دانسته لیکن توجها به اینکه نسبت به استرداد زمین و اتومبیل مورد نظر صراحتا اظهار نظری صورت نپذیرفته ان دادگاه تجدیدنظر را مواجه با تکلیف ندانسته و دادنامه صادره در قسمت حکم به استرداد مبلغ ۴۰ میلیون تومان ثمن مبیع را خارج از خواسته دانسته و نقض بلاارجاع مینماید. و تاکید میکند دادگاه بدوی نسبت به قسمت اول اقدام خواهد نمود. شعبه *پس از دریافت پرونده با اعلام ختم دادرسی طی دادنامه شماره *در مورد خواسته الزام خوانده به استرداد ثمن معامله طی استدلالی اجمالا بدین مضمون که خواسته خواهان استرداد ثمن معامله معین ، شامل یک قطعه زمین ۱۳۴ مترمربعی و سواری پژو ۲۰۶ مدل ۸۰ و ۴ میلیون تومان وجه نقد بوده و در مبایعه نامه ثمن معامله مبلغ چهل میلیون تومان ذگر گردیده و خوانده بابت قسمتی از ثمن مذکور یک قطعه زمین و یکدستگاه خودرو و مبلغ چهار میلیون تومان وجه نقد تحویل و پرداخت نموده و توجها به اینکه زمین و خودرو بعنوان معوض در برابر مبیع قرار نگرفته بلکه بعنوان ثمن محاسبه گردیده ، خواهان را مستحق دریافت خودرو و زمین داده شده بابت ثمن معامله ندانسته بلکه به جهت مستحق للغیر در ان مبیع نامبرده را مستحق دریافت مبلغ چهل میلیون تومان دانسته و که در پرونده حاضر چون مطالبه مبلغ را ننموده لذا دعوی خواهان را غیرثابت تشخیص و حکم به بیحقی خواهان صادر مینماید. با فرجام خواهی وکیل خواهان از دادنامه مذکور ، این شعبه *بموجب دادنامه شماره *به جهت عدم رعایت کامل قواعد امره دادرسی و نقصان در اقدامات معموله و تخقیقات انجام شده و ضرورت التفات کامل به قوانین و مقررات حاکم بر موضوع ، دادنامه فرجام خواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع مینماید. مواردی چون ضرورت عدم امکان تقویم خواسته در مورد وجه نقد و تاثیر قهقرایی دادنامه کیفری قطعیت یافته پیرامون اعلام بطلان معامله مورخ ۸۴/۷/۱۰ و مکلف بودن فروشنده به پس دادن مثل یا قیمت هر انچه که بعنوان ثمن اعم از مال منقول یا غیرمنقول اخذ کرده و در قرارداد استنادی معلوم میباشد. و بلحاظ معاوضی نبودن عقد و ضرورت انجام تحقیقات بیشتر از طرفین درخصوص وضعیت فعلی اموال منقول و غیرمنقول داده شده بعنوان معوض مبیع و تمهید موجبات ورود رسیدگی ماهوی و سپس تعیین وقت و دعوت طرفین و رسیدگی به موضوع به کیفیتی که در دادنامه مذکور نگارش گردیده ، اعلام و پرونده اعاده شده است. شعبه *پس از دریافت پرونده بدوا اقداماتی جهت رفع نقص از دادخواست اولیه خواهان و تقویم خواسته و جبران کسری هزینه دادرسی و تمبر مالیاتی معمول و سپس با تعیین وقت ، طرفین را بدادرسی دعوت مینماید. جلسه رسیدگی در تاریخ ۱۴۰۰/۸/۲۰ با حضور خواهان و وکلای وی ( اقایان ع. ا. ن. ر. و م. ن. ) و خوانده و وکیل وی ( اقای ر. ا. ا. ) تشکیل یافته و وکلای خواهان اجمالا اظهار داشته اند ملک موکل به فرد ثالث فروخته شده و نامبرده یا خوانده بر روی ان چند *بنا نموده اند که براین اساس ملک موکل در حکم تلف محسوب میگردد. و بنا به صلاحدید دادگاه محترم متقاضی ارجاع امر به کارشناس جهت تعیین بها و ارزش روز ان شده است. در مورد اتومبیل گفته پژو مذکور نیز در اختیار خوانده نیست و امکان دسترسی به ان با توجه به تغییر پلاک وجو ندارد. اتومبیل را نیز در حکم تلف دانسته و دراینخصوص نیز مستدعی جلب نظر کارشناس میگردد. وکیل خوانده اجمالا اظهار داشته ملک موضوع دعوی و خودرو در تصرف موکل او نمیباشد. و با بیان نکاتی در مورد علم و اطلاع قبلی خواهان به مال غیر بودن ، ایشان را مستحق دریافت خسارت نمی داند که اکنون بخواهد قیمت ملک و خودرو به نرخ روز کارشناسی گردد. قیمت ملک ۲۵ میلیون تومان و قیمت پژو ۲۰۶ به مبلغ ۸ میلیون تومان بوده که مستدعی انجام موارد خواسته شده از سوی دیوان عالی کشور و متعاقبا صدور رای اصراری گردیده است. دادگاه پس از اخذ توضیحات تکمیلی وکلای خواهان بمنظور قسمت گذاری یک قطعه زمین ۱۳۴ مترمربعی بدون لحاظ اعیانی ان و قیمت گذاری پژو ۲۰۶ مدل ۱۳۸۰ قرارهای ارجاع امر به کارشناس ( حسب مورد ) صادر مینماید. اقای ب. ب. کارشناس رسمی در رشته امور وسایط نقلیه موتوری زمینی طی نظریه تقدیمی مورخ ۱۴۰۰/۹/۶ ارزش اتومبیل مشابه و سالم خودرو مورد نظر را در عرف بازار ۶۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال براورد و اقای م. ب. ر. کارشناس رسمی در نظریه تقدیمی مورخ ۱۴۰۰/۹/۷دیون ارزش روز عرصه ملک مورد نظر را با صرفنظر از دیون احتمالی به اشخاصی حقیقی و حقوقی معادل ۹۲۴ میلیون تومان براورد و پیشنهاد مینماید. متعاقب ابلاغ نظریات مذکور و عدم وصول اعتراضی ، دادگاه پرونده را در وقت فوق العاده تحت نظر قرارداده و با اعلام ختم دادرسی رای خود را انشای ( تایپ ) نموده که بشماره ۱۱۰۳۴۱۲۶۱۴۰۰/۱۰/۱ ثبت دادنامه گردیده است. بموجب مفاد دادنامه موصوف طی استدلالی اجمالا بدین مضمون که بموجب دادنامه صادره ان دادگاه حکم به ابطال مبایعه نامه موضوع نامه ( بیع ) مورخ ۸۴/۷/۱۰ تنظیمی فیمابین طرفین صادرو قطعی شده و انچه که خواهان بعنوان ثمن معامله به خوانده پرداخت و تحویل نموده مبلغ ۴ میلیون تومان نقدا و یک قطعه زمین بمساحت ۱۳۴ مترمربع و یکدستگاه خودرو سواری ۲۰۶ مدل ۱۳۸۰ بوده که با مستحق للغیر در امدن مبیع ، خوانده میبایست انچه را که از خواهان دریافت نموده مسترد نماید. و توجها به اینکه خوانده انچه را که دریافت نموده به غیرواگذار نموده لذا ثمن معامله در حکم تلف شده و میبایست از عهده قیمت ان براید که این موضوع به کارشناسان ارجاع و نظریات انها اخذ که با اوضاع و احوال قضیه مطابقت داشته و طرفین به ان اعتراض ننموده اند و وکیل خوانده دلیل موجهی بر رد ادعای خواهان ارائه نکرده و دادگاه دعوی خواهان را ثابت تشخیص و با استناد به مواد ۱۹۸ و ۵۱۵ و ۵۱۹ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و ۱۰ و ۳۹۰ و ۳۹۱ قانون مدنی و رای وحدت رویه شماره ۸۱۱ ( ۱۴۰۰/۴/۱ ) هییت عمومی دیوان عالی کشور خوانده را مجموعا به پرداخت ۹۸۹٫۰۰۰٫۰۰۰ ( نهصد و هشتاد و نه میلیون ) تومان بابت ثمن معامله و خسارات دادرسی ( هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل طبق تعرفه و یک میلیون و پانصد هزارتومان حق الزحمه کارشناسان ) در حق خواهان صادرمینماید. این رای در تاریخ ۱۴۰۱/۱۰/۱ به وکی