مرجع صالح رسیدگی و ملاک تعیین درجه در بزه کلاهبرداری

خلاصهٔ رأی

پیام: 1- کلاهبرداری نسبت به اشخاص حقوقی نیز می تواند محقق گردد و ذکر کلمه مردم در قانون از باب غلبه است.

متن کامل

مرجع صالح رسیدگی و ملاک تعیین درجه در بزه کلاهبرداری Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: مرجع صالح رسیدگی و ملاک تعیین درجه در بزه کلاهبرداری پیام: 1- کلاهبرداری نسبت به اشخاص حقوقی نیز می تواند محقق گردد و ذکر کلمه مردم در قانون از باب غلبه است. 2- در فرض بردن ارز خارجی از طریق کلاهبرداری، رد مال به صورت ارز خارجی است نه معادل ریالی آن. 3- چنانچه هر یک از مرتکبین، از اجزاء متعدد جرم مرکب، تنها یک جزء را مرتکب شوند به طوری که از مجموع افعال ارتکابی آن ها، عنصر مادی واقع گردد شرکت در جرم تحقق می یابد. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9309972131300149 تاریخ دادنامه قطعی : 1393/07/26 گروه رأی : کیفری آراء منتخب پرونده: دادگاه تجدیدنظر استان دادگاه بدوی مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی دادگاه بدوی در خصوص اتهام: 1- آقای الف. ر.الف. فرزند ح. 62 ساله، اهل و ساکن تهران، باسواد، متأهل و فاقد سابقه کیفری با وکالت آقای م. ع.م. ، دایر بر : الف )- جعل امضای آقایان م. م.ف. و ن.الف. ک. در رابطه با ثبت شرکت های ی. و ب. و استفاده از آن ها به صورت ارائه به ثبت شرکت ها؛ ب)- کلاهبرداری از بانک م. شعبه ... ( با استفاده از اسناد مجعول مذکور و تشکیل شرکت های صوری و ارزیابی غیرواقعی املاک معرفی شده به بانک ) به مبلغ یک صد و چهار میلیارد و هفت صد و پنج میلیون و دویست و هشتادوپنج هزار و دویست و شصت ویک ( 261/285/705/104) ریال که مجموع این وجوه توسط نامبرده و شرکت های متعلق و وابسته به وی به نام شرکت های ی، ب، ت ، تولید ح. و پ. برده شده است ( تمامی عملیات جهت اخذ تسهیلات و مراجعه به بانک و ارائه مدارک اخذ اصول ضمانت نامه ها از بانک توسط ایشان انجام شده است) . ج)- پرداخت رشوه جمعاً به مبلغ دویست و پنجاه میلیون ( 000/000/250) ریال به آقای الف.ز.، مبلغ دویست و بیست وهشت میلیون ( 000/000/228 ) ریال به خانم ن. س. و مبلغ سی وپنج میلیون ( 000/000/35 ) ریال به آقای م.ع. ک. ؛ 2- آقای ع. ج. فرزند م. 62 ساله، اهل و ساکن تهران، متأهل، باسواد و فاقد سابقه کیفری؛ 3- آقای ش. ن. فرزند الف. ، 64 ساله، اهل تهران، مقیم رودسر، متأهل ، باسواد و فاقد سابقه کیفری با وکالت آقای ح. ب. ؛ 4- آقای ع.الف. م. فرزند ح. 44 ساله، --‌- و مجهول المکان؛ 5- آقای ع. م. فرزند ح. ، --‌- و مجهول المکان؛ ردیف های دوم تا پنجم، همگی دایر بر مشارکت در کلاهبرداری با متهم ردیف اول؛ 6- آقای ب. ع. فرزند ف. 30 ساله،اهل ارومیه، --‌- و مجهول المکان، دایر بر کلاهبرداری و پرداخت رشوه به آقای الف. ز. به مبلغ یک صد میلیون ریال؛ 7- آقای م. م.ف. فرزند ع. دایر بر مشارکت در کلاهبرداری به مبلغ 436/306/507/16 ریال از طریق شرکت ی. و مبلغ 255/907/118/13 ریال از طریق شرکت ب.با متهم ردیف اول؛ 8- آقای ن.الف. ک. فرزند ق.الف. دایر بر مشارکت در کلاهبرداری به مبلغ 941/647/263/13 ریال از طریق شرکت ب. با متهم ردیف اول؛ 9- خانم ش.ت.دایر بر مشارکت در کلاهبرداری به مبلغ 630/722/019/68 ریال با متهمین ردیف های اول و سوم؛ 10- آقای الف. ز.ه. فرزند الف.، 47 ساله، اهل و ساکن تهران، باسواد، متأهل، کارمند بانک و فاقد سابقه کیفری با وکالت آقایان ع.الف. م. و م. ر. ؛ دایر بر الف)- اخذ رشوه از متهم ردیف اول به مبلغ دویست و پنجاه میلیون (000/000/250) ریال و از متهم ردیف ششم به مبلغ یک صد میلیون ریال و از آقای م.س. به مبلغ سیصد میلیون ریال. ب)- اهمال منجر به تضییع اموال دولتی؛ 11- خانم ن. س. فرزند سید م. ، 61 ساله، کارمند، اهل اراک، ساکن تهران، باسواد و فاقد سابقه کیفری با وکالت آقای ج. ن.؛.دایر بر: الف)- اخذ رشوه به مبلغ دویست و بیست وهشت میلیون (000/000/228) ریال از متهم ردیف اول طی سه مرحله، ب)- اهمال در انجام وظیفه قانونی منجر به تضییع اموال دولتی؛ 12- آقای م.ع.ک. فرزند ق.، متولد 1344، کارمند بانک، اهل کرد کوی، ساکن تهران، باسواد، متأهل و فاقد سابقه کیفری با وکالت آقای ب. ح.ز.م. ؛دایر بر: الف)- اخذ رشوه به مبلغ سی وپنج میلیون ریال از متهم ردیف اول و مبلغ سی ودو (32) میلیون تومان از افراد دیگر که مشخصات آنان در پرونده ذکر نشده است. ب)- معاونت در کلاهبرداری از طریق ارزیابی غیرواقعی و بالاتر از قیمت واقعی املاک معرفی شده به بانک و تسهیل وقوع جرم توسط متهمان ردیف اول تا ششم؛ 13- آقای ر. ح.ر. ، فرزند ح. ، اهل آبادان، --‌- و مجهول المکان؛ 14- آقای س. ر. ر. فرزند ح. ، اهل اصفهان، --‌- و مجهول المکان؛ ردیف های 13و14 دایر بر مشارکت در کلاهبرداری از بانک م. به مبلغ هفت میلیارد و چهل وچهار میلیون و دویست و دوازده هزار و یک صد و هفتادونه (179/212/044/7) ریال؛ 15- آقای م. خ. فرزند ع. ، --‌- و مجهول المکان؛ 16- آقای ع. ح.، --‌- و مجهول المکان؛ ردیف های 15و16دایر بر مشارکت در کلاهبرداری از بانک م. به مبلغ شش میلیارد و هشت صد و چهل ودو میلیون و یک صد و چهارده هزار و یک صد و چهل وپنج (145/114/842/6) ریال؛ 17- آقای ب.ح.، متولد 1359، --‌- و مجهول المکان؛ 18- آقای د. ی. متولد 1349، --‌- و مجهول المکان؛ ردیف های 17و18دایر بر مشارکت در کلاهبرداری از بانک م. به مبلغ هفت میلیارد و پنجاه میلیون و سیصد و نودونه هزار و سیصد و بیست وسه (323/399/050/7) ریال؛ 19- آقای ح.الف. فرزند ع. ، --‌- و مجهول المکان، دایر بر مشارکت در کلاهبرداری از بانک م. با متهمان ردیف های 13تا 18 مجموعاً به مبلغ بیست میلیارد و نه صد و سی وشش میلیون و هفت صد و بیست وپنج هزار و شش صد و چهل (640/725/936/20) ریال؛ حسب شکایت اداره حقوقی بانک م. و گزارش های واصله از سازمان بازرسی کل کشور و مرکز عملیات ویژه پلیس آگاهی ناجا بدین توضیح که: متهمین ردیف های اول تا نهم، به عنوان مدیران شرکت های ب. ، ت. ، ت. ، پ.، و ح. با توجه به ارتباطی که با کارمندان بانک م. داشته اند با پرداخت رشوه به برخی از کارکنان این بانک ازجمله رئیس و معاون بانک م. شعبه ... ( متهمان ردیف های 10 و 11 ) وجوهی را در قالب ضمانت نامه های بانکی متعدد از بانک خارج کرده اند. حسب گزارش و اظهارات متهمان ازجمله کارمندان بانک ، تمامی شرکت های مذکور با سرمایه متهم ردیف اول تشکیل شده است و عزل و نصب مدیران و مراجعه به بانک ها جهت تشکیل پرونده و امضای اسناد و مدارک و اخذ وجوه توسط وی انجام شده است. همچنین حسب اظهارات متهمین آقایان ن.الف. ک. و م. م.ف. ، متهم ردیف اول ( آقای الف. ر.الف. ) امضای ایشان را در شرکت های ب. و ی. جعل کرده و به اداره ثبت شرکت ها و بانک ارائه داده است و نامبردگان مراجعه ای به اداره ثبت شرکت ها و بانک نداشته اند که نظریه کارشناس رسمی دادگستری در رشته خط و امضاء و تشخیص جعل، پس از بررسی پرونده ثبتی شرکت های مذکور و مدارک ارائه شده به بانک م.، جعلی بودن امضای ایشان را مورد تائید قرار داده است. متهمان ردیف های 10 و 11 نیز که از کارکنان بانک م. می باشند، در اظهارات خود بیان داشته اند که شرکت های ب. و ی. متعلق به متهم ردیف اول بوده و نامبرده، این شرکت ها را به نام افراد دیگر ثبت کرده ولی کارهای آن ها را شخصاً پیگیری می کرده است و ضمانت نامه های بانکی با تقاضا و پیگیری وی انجام و پرداخت شده و اصل ضمانت نامه ها نیز به وی تحویل شده است. مضافاً اینکه وجوه مورد کلاهبرداری تحت عنوان ضمانت نامه بانکی و یا تسهیلات قراردادی از طریق پرداخت رشوه به کارمندان بانک (متهمان ردیف های 10تا 12) و ارزیابی غیرواقعی املاک توسط کارشناسان بانکی و بدون رعایت ضوابط بانکی ازجمله عدم اخذ تضمین کافی و اعطای این تسهیلات و ضمانت نامه ها علیرغم بدهکاری شرکت های مزبور و وابسته به آن ها صورت گرفته است. همچنین متهمان ردیف های 13 و 14 به عنوان مدیران شرکت پ.، ردیف های 15 و 16 به عنوان مدیران شرکت ج.، ردیف های 17 و 18 به عنوان مدیران شرکت س. و ردیف 19 به عنوان وکیل تام الاختیار شرکت های مذکور، اقدام به گشایش اعتبار اسنادی به ترتیب به شماره 1/8420242 به مبلغ 500/840 دلار و شماره 5/8420344 به مبلغ 000/847 دلار و شماره 8/842043 به مبلغ 000/845 دلار از طریق ارائه پیش فاکتورهای صوری و بردن وجوه از بانک ها نموده اند ولیکن کالای موضوع گشایش یا وارد کشور نشده و یا اگر وارد کشور شده است قیمت واقعی آن بسیار نازل تراز قیمت مندرج در پروفرمای ارائه شده به بانک می باشد. دادگاه با التفات به اوراق و محتویات پرونده ، شکایت بانک شاکی، گزارش سازمان بازرسی کل کشور گزارشات مرکز عملیات ویژه پلیس آگاهی ناجا، کیفرخواست های شماره 90104322127700022 مورخ 30/05/1390 و شماره 9210432126000005 مورخ 16/02/1392 دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه 22 تهران مستقر در مجتمع ویژه اقتصادی ) ، نظریه کارشناس رسمی دادگستری در رشته حسابداری و حسابرسی پیرامون بررسی اسناد و مدارک موجود در بانک جهت تعیین میزان تسهیلات اعطایی و یا ضمانت نامه های بانکی و تاریخ و مشخصات شخص یا اشخاص متقاضی و نقش هر یک از متهمان در هر یک از شرکت ها و وجوه برده شده از بانک ها و اشخاص ذینفع ضمانت نامه های بانکی، عدم هزینه تسهیلات در محلی که اعتبارات بدان منظور اعطاء شده است، پاسخ نیابت های اعطایی به مراجع قضایی، نظریات کارشناس رسمی در رشته خط و امضاء پیرامون اصالت یا عدم اصالت امضائات مندرج در اسناد منتسب به آقایان م. م.ف. و ن.الف. ک. و الف. ر.الف. و پاسخ استعلامات از دفترخانه اسناد رسمی شماره ... حوزه ثبتی تهران، وقوع فعالیت های مجرمانه در زمان قبل از تاریخ خصوصی شدن بانک م.، خصوصاً با توجه به اینکه برابر نظریه کارشناسان رسمی دادگستری در رشته خط و امضاء، موضوع جعلی بودن امضاء آت منتسب به آقایان م. م.ف. و ن.الف. ک. در فرآیند مراجعه به بانک ها و تقاضای اخذ ضمانت نامه ها و تسهیلات بانکی، محرز می باشد و از طریق استفاده از این اسناد مجعول، ضمانت نامه ها و تسهیلات مربوط به نام شرکت های ت.، ب.، ت.، تولیدی ح. و پ. توسط آقای الف. ر.الف. بدون واسطه و یا باواسطه: 1- با آقای ع. ج. در شرکت تولیدی ح. در اخذ ضمانت نامه های شماره 188/83 - 114/83 -413/83 - *** /83 - 53/83 - 155/83 و ضمانت نامه شماره 396/83 مشارکت کرده است. 2- با آقای ش. ن. در شرکت پ. در اخذ ضمانت نامه های شماره 228/83- 229/83 - 723/83 - 784/83 - 745/83 و 899/83 به صورت مشارکت نموده است. مضافاً اینکه آقای ش. ن. در اخذ ضمانت نامه های 701 / 83 و 714/83 با آقای م. م.ف. مشارکت داشته است که از طرف آقای م. م.ف. ، آقای الف. ر.الف. در شرکت ت. به عنوان وکیل وی در این امر شرکت نموده است. 3- علاوه بر مشارکت در موارد فوق الذکر، در امر تقاضا و اخذ ضمانت نامه های شماره 292/83- 532/83- 533/83 - 600/83- 156/83 ( مورد اول به نام شرکت ح. و دیگر موارد بنام خودش) مباشرتاً در امر درخواست و اخذ ضمانت نامه شماره 695/83 به وکالت از آقای ن.الف. ک. در شرکت ب. و ضمانت نامه شماره 52/84 به وکالت از آقای م. م.ف. در شرکت ت. اقدام نموده است. 4- با آقای ع.الف. م. در شرکت ت. در امر تقاضا و اخذ ضمانت نامه های بانکی شماره 357/83 و 368/83 مشارکت نموده است. 5- با آقای ع.م. در شرکت ت. در امر تقاضا و اخذ ضمانت نامه بانکی شماره 373/84 به صورت مشارکت کرده است. 6- با آقای ب. ع.پ. در شرکت ت. در امر تقاضا و اخذ ضمانت نامه های بانکی شماره 232/84 و 472/83 و اخذ تسهیلات شماره 677/86 -563/83 - 131/83 و 256/84 به صورت مشارکت نموده است. 7- آقای ش. ن. به وکالت از خانم ش.ت. در شرکت پ. در امر تقاضا و اخذ ضمانت نامه های بانکی با همکاری و هماهنگی آقای الف. ر.الف. ، اقدام کرده است. هرچند تسهیلات اعطایی بنا به درخواست آقای ش. ن. بوده و آقای الف. ر.الف. مدعی است این تسهیلات به وی ارتباط نداشته لیکن ارتباط وی به لحاظ اینکه در تضمین و وثایق به صورت مستقیم دخالت داشته، محرز است. 8- آقای ر. ح.ر. با آقای س.ر. ر. در امر تقاضا و اخذ وجوه به مبلغ 179/212/044/7 ریال از بانک شاکی ، مشارکت داشته اند.9- آقای م. خ. با آقای ع.ح. در امر تقاضا و اخذ وجوه به مبلغ 145/114/842/6 ریال از بانک م.، مشارکت نموده اند. 10- آقای ب.ح. با آقای د. ی. در امر تقاضا و اخذ وجوه به مبلغ 323/399/050/7 ریال از بانک شاکی، مشارکت نموده اند. 11- آقای ح. الف.م.ز. نیز در امر تقاضا و اخذ وجوه ذکرشده در سه ردیف آخر با آقایان ر. ح.ر. ، س.ر. ر. ، م. خ. ، ع. ح.، ب. ح.، و د. ی. مجموعاً در بردن مبلغ 640/725/936/20 ریال، مشارکت داشته است. لذا با عنایت به اینکه در زمان اخذ ضمانت نامه ها و وجوه از بانک شاکی در شرکت پ.: آقای ش. ن. ، آقای الف. ن. و خانم ش.ت. و در شرکت تولیدی ح. آقایان الف. ر.الف. ، الف. ن. و ع. ج. تا تاریخ 19/11/82، از تاریخ 19/11/82 آقایان الف. ر.الف. ، ع. ج. و ش. ن. ، از تاریخ 23/3/83 تا تاریخ 25/7/84 آقایان الف. ر.الف. و ع. ج. و پس ازآن خانم ش.ت. (با وکالت آقای ش. ن. ) و آقایان ع.م. و ب. ع.پ. ،در شرکت ب.آقایان ن.الف. ک. و م. م.ف. ، در شرکت ت.آقایان ع.الف. م. و م. م.ف. ، در شرکت ت. آقایان ب. ع.پ. و الف. ر.الف. و خانم ف. ش. به عنوان اعضای اصلی ازجمله مدیرعامل، رئیس هیئت مدیره و نایب رئیس هیئت مدیره نقش داشته اند و با توجه به اظهارات و دفاعیات بلا وجه متهمان، آقایان الف. ر.الف. ، ع. ج. ، ش. ن. و دفاعیات بلا وجه وکلای آنان و همچنین عدم حضور متهمان آقایان ع.الف. م. ، ع.م. ، ب. ع.پ. ، ر. ح.ر. ، س.ر. ر. ، م. خ. ، ع.ح. ، ب.ح.، د. ی. و ح. الف.م.ز. در دادسرا و دادگاه علیرغم دعوت از طریق نش