مرجع تعیین درصد تقصیر در دعاوی مسئولیت مدنی

خلاصهٔ رأی

پیام: در دعاوی مسئولیت مدنی تعیین درصد تقصیر، ماهیت قضایی دارد و بنابراین ضروریست دادگاه در این خصوص اتخاذ تصمیم نماید و این امر خارج از حیطه صلاحیت کارشناسان دادگستری است.

متن کامل

مرجع تعیین درصد تقصیر در دعاوی مسئولیت مدنی Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: مرجع تعیین درصد تقصیر در دعاوی مسئولیت مدنی پیام: در دعاوی مسئولیت مدنی تعیین درصد تقصیر، ماهیت قضایی دارد و بنابراین ضروریست دادگاه در این خصوص اتخاذ تصمیم نماید و این امر خارج از حیطه صلاحیت کارشناسان دادگستری است. عنوان: نحوه ارزیابی تاثیر اسباب مختلف عامل خسارت پیام: زمانی که چند سبب عامل بروز خسارت شود، هنگام ارزیابی خسارت، می بایست میزان دخالت هر سبب، سبب مقدم و میزان تأثیر هریک از اسباب بعدی بوجود آورنده خسارت، معین و لحاظ شود. مستندات: ماده 14 قانون مسیولیت مدنی - شماره دادنامه قطعی : 8909982735500489 تاریخ دادنامه قطعی : 1395/06/21 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده آقای م. ک. دادخواستی بطرفیت 1- شهرداری شاهرود 2- اداره مسکن و شهرسازی شاهرود 3- سازمان نظام مهندسی ساختمان استان سمنان دفترشاهرود 4- مهندس ع. ص. 5- س.الف. م. به خواسته محکومیت خواندگان به پرداخت خسارت وارده به یک دستگاه آپارتمان واقع در جنوب طبقه اول تحت پلاک ثبتی شماره... اصلی واقع در بخش یک ثبتی شاهرود به لحاظ عدم رعایت اصول فنی و مهندسی در امر ساختمان سازی مقوم علی الحساب 100/000 ریال به استناد قانون نحوه وصول برخی از درآمدهای دولت ... به انضمام کلیه خسارات و هزینه های دادرسی و تأخیر تأدیه تقدیم داشته که در تاریخ 89/7/24 به شعبه سوم دادگاه عمومی حقوقی شاهرود ارجاع شده است. خواهان در دادخواست تقدیمی توضیح داده است که مالک رسمی شش دانگ آپارتمان فوق الذکر می باشد که بلحاظ عدم رعایت اصول فنی و مهندسی در امر ساختمان سازی از ناحیه خواندگان این موضوع باعث شده تا مجتمع موضوع دادخواست به سمت کوچه منحرف و براثر نشست خاک و ضعیف بودن فونداسیون و ... ساختمان از مناطق غربی و شمالی در حدود 15 سانتی متر در طبقات زیرزمین فرو رفته به گونه ای که ساختمان از نقطه نظر امنیتی در مرتبه بسیار پائینی قرار گرفته که حتی دیگر امکان سکونت در این مجتمع مسکونی تحت هیچ شرایطی امکان پذیر نمی باشد. لازم به ذکر است که خوانده ردیف چهارم آقای ع. ص. به عنوان مهندس ناظر ساختمان و خوانده ردیف پنجم آقای م. به عنوان سازنده مجتمع مسکونی در امر ساخت و ساز دخیل بوده اند ... تقاضای رسیدگی به موضوع با اخذ نظریه کارشناس و صدورحکم به محکومیت خواندگان به پرداخت خسارت وارده به یک دستگاه آپارتمان واقع در... را دارد.ضمناً چون در زمان تقدیم دادخواست میزان خسارت وارده مشخص نمی باشد به استناد قانون نحوه وصول ... خواسته علی الحساب فعلاً به 100/000 ریال تقویم می گردد و پس از اظهارنظر کارشناس رسمی دادگستری یا هیأت های کارشناسی نسبت به ابطال مابه التفاوت هزینه های تمبر و دادرسی اقدام خواهد شد . ضمناً در راستای صدور قرار تأمین دلیل به عمل آمده در شعبه 3 شورای حل اختلاف شاهرود وضعیت ساختمان که شرح آن گذشت طبق نظریه کارشناس رسمی مورد تأیید واقع گردیده است. تصویرنظریه کارشناس در پرونده تأمین دلیل پیوست دادخواست شده که طی آن اعلام شده ملک مورد نظر دوطبقه روی همکف می باشد بازیر بنای تقریبی 323 مترمربع یک واحد مسکونی و یک واحد تجاری در همکف و دو واحد روی طبق همکف و دو طبقه نیز در طبقه دوم احداث شده است ( مجموعاً پنج واحد مسکونی ) دارای اسکلت فلزی می باشد با قدمت حدود 9 سال. بنای فوق بر اثر نشست کلی بنا از سمت شرق ( کوچه ) به میزان تقریبی حداقل ؟ سانتی متر به سمت کوچه از حالت قائم منحرف و به سمت کوچه کج شده است که این نشست در قسمت پخ ساختمان کاملاً محسوس می باشد و ترک های قائم در قسمت نمای شرقی قابل رؤیت است و حتی لوله فاضلاب در قسمت تجاری بنا بصورت قوسی درآمده است. کل بنا در حال حاضر فاقد؟ می باشد و از طرف شهرداری شاهرود یک بنر مبنی بر احتمال ریزش بنا بر روی آن نصب شده است و شرکت؟ نسبت به قطع انشعاب گاز ازبیرون ساختمان اقدام نموده است جهت مزید اطلاع ؟آب های سطحی کوچه درفاصله تقریبی 3/5 متری بنا موجود می باشد. تصویر سند مالکیت آپارتمان با متراژ پنجاه و شش متر و هفتاد و هفت صدم مترمربع با احتساب بالکن محصور ... نیز ضمیمه دادخواست شده است. جلسه دادگاه در تاریخ 89/11/17 تشکیل شده است. خواهان و خواندگان ردیف اول و چهارم و پنجم حضور داشته اند و ردیف های دوم و سوم حاضر نشده اند ولایحه ای از آنان واصل نشده است. خواهان اظهارداشته خواسته بشرح دادخواست است. خوانده ردیف 4بیان داشته ساختمان درتاریخ 76/12/28 پروانه گرفته و عملیات ساختمانی شروع شده است و تحت نظر اینجانب عملیات اجرائی انجام گردیده است ودرتاریخ 80/8/1 پایان کار آن اخذ شده و مشکل اخیر که در ساختمان بوجود آمده پس از حدود 9 سال از پایان کار و حدود 13 سال از اجرای ساختمان نمی تواند از ایراد نظارتی باشد و اگر مشکل داشت در همان سال های اول بهره برداری آن اتفاق می افتاد. با بررسی های انجام شده متوجه شدم که در اثر ترکیدن لوله آب یکی از واحدها و متوجه نشدن آنها آب زیادی به زیر ساختمان رفته و نیز با توجه به شیب منفی کوچه که کف و بر توسط شهرداری شاهرود به کارفرما داده شده بود تمام آب های سطحی این کوچه و بارندگی های شدید که از ناحیه خیابان آزادگان به این کوچه سوار می شده توسط چاهی که در نزدیکی این ساختمان؟ شد. بنابراین ایجاد نشست از اشکال اجرائی یا محاسباتی ساختمان نبوده و توسط عامل خارجی که در بالا ذکر گردیده است بوجود آمده است. نماینده شهرداری پاسخ داده است پروانه ساختمان برای سه طبقه شامل پنج واحد مسکونی و یکباب تجاری صادر شده و تمام مراحل اجرائی از مرحله فونداسیون تا اتمام ساختمان زیرنظر مهندس ناظر آقای مهندس ع. ص. بوده و پایان کار با توجه به گزارش های مهندس ناظر صادر شده ایشان مشکل خاصی را در گزارشات خود نیاورده تا شهرداری از صدور پایان کار امتناع نماید بنابراین دعوی متوجه شهرداری نیست و تقاضای رد دعوی به طرفیت شهرداری را دارد ( ارتباطی به شهرداری ندارد. ) خوانده ردیف پنجم آقای م. اظهارداشته ساختمان پروانه داشته و زیرنظر مهندس ناظر و شهرداری و با مصالح مرغوب ساخته شده است و بنظر اینجانب بنده هیچ قصوری ندارم و تهیه مصالح طبق نظر ناظرین بوده است. ( ص 31 ). آقای مهندس ج.ج. بعنوان کارشناس منتخب درشش صفحه وضعیت فعلی ساختمان و علل حدوث آنرا بیان داشته و در پایان میزان خسارت وارده به ساختمان را هفتصد میلیون ریال اعلام داشته اند (ص 82 ) و دادگاه ازکارشناس خواسته نظریه تکمیلی خود را در مورد اعلام مقصر حادثه و سهم هرکدام از مسببین اعلام دارد (ص 92 ). آقای م. ک. ( خواهان ) نیز نسبت به نظریه کارشناس معترض شده و اعلام داشته کارشناس میزان خسارت وارده به ساختمان را هفتصد میلیون ریال برآورد نموده ولی مشخص نیست این میزان خسارت متعلق به کل مجموعه آپارتمانی می باشد و یا واحد اختصاصی اینجانب. همچنین کارشناس میزان تقصیر خواندگان را معین ننموده است و ... ( ص 95 ). نماینده حقوقی شهرداری نیز به نظریه کارشناس معترض شده و علت وقوع حادثه را ترکیدن لوله های کنتور آب و نفوذ آب به چاههای داخل ساختمان که بدون رعایت اصول فنی حفر گردیده اعلام و اضافه نموده شهرداری براساس اصول فنی و شهرسازی اقدام به اصلاح شیب خیابان و کوچه نموده و وقوع حادثه هیچ ارتباطی به چاه داخل کوچه نداشته است( ص 98 ). آقای س.الف. م. نیز طی لایحه ای اعلام داشته من کارهای اجرائی را زیر نظر مهندس ناظر و با مصالح مرغوب انجام داده ام و همانطور که کارشناس در نظریه خود اعلام داشته دلایل متعددی موجبات ورود خسارت به ساختمان را فراهم نموده است از جمله شیب بد خیابان و سرازیر شدن آب های جاری خیابان اصلی به فرعی و در نتیجه ورود این آب ها به زیر ساختمان که مسئولیت آن به عهده شهرداری است و ترکیدگی لوله فاضلاب و عدم اقدام به موقع از سوی ساکنان و مالکان موجب بروز خسارت شده است ... اساساً ورود خسارات وارده نمی تواند منتسب به اینجانب باشد ... ( ص 100 ). کارشناس منتخب در نظریه تکمیلی خود ضمن اشاره به تاریخ تشکیل دفتر نمایندگی سازمان نظام مهندسی در شاهرود و تاریخ صدور پروانه و پایان کارساختمان اعلام داشته سازمان نظام مهندسی نمی تواند مسئولیتی در احداث بنا و سهمی در تأمین خسارت داشته باشد. با توجه به مسئولیت نظارت عالیه بر اجرای ضوابط و مقررات شهرسازی توسط اداره مسکن و شهرسازی، 2% از خسارت وارده متوجه آن اداره می باشد... ده درصد از خسارات وارده متوجه شهرداری است. برای آقای مهندس ع. ص. مهندس ناظر با توجه به... هشت درصد کل خسارت وارده درنظر گرفته می شود. مالک و سازنده ساختمان آقای ع. م. به میزان شصت درصد مسئول است و افراد بهره بردار بیست درصد مسئول اند که به تناسب واحدها بین آنها تقسیم می گردد... ( ص 107 ). نماینده شهرداری باین نظریه کارشناس اعتراض نموده و خواستار اعلام نظر توسط هیأت کارشناسی شده است( ص 120 ). همچنین اداره مسکن و شهرسازی ضمن اعتراض به نظریه مذکور، تقاضای ارجاع امر به هیأت 3 نفره کارشناسی نموده است( ص 123 ). آقای س.الف. م. ( سازنده ) نیز به نظریه تکمیلی کارشناسی معترض شده... و در خاتمه اضافه نموده کارشناس منتخب کل خسارت را مبلغ 700/000/000 ریال برآورد کرده و ساختمان مشتمل بر یک واحد تجاری و پنج واحد مسکونی است که فقط آقای ک. شکایت کرده و سایر مالکین شکایتی مطرح نکرده اند لذا دعوی آقای ک. به عنوان یکی از مالکین قابلیت رسیدگی ندارد و اگر دعوی قابل قبول باشد خسارت باید بین واحد تجاری و پنج واحد مسکونی تقسیم گردد... عنداللزوم تقاضای ارجاع موضوع به هیأت کارشناسی را دارد ( ص 124 ). دادگاه در وقت فوق العاده بتاریخ 91/5/14 مقرر داشته ملاحظه می شود نظریه کارشناس از طرف خواندگان ردیف دوم و پنجم مورد اعتراض قرارگرفته و لوایح اعتراض ضمّ پرونده است. اعتراض خوانده ردیف دوم خارج از مهلت قانونی صورت گرفته لکن خوانده ردیف پنجم در تاریخ 91/4/26 در مهلت قانونی اعتراض نموده است. لذا دادگاه جهت تشخیص صحت و سقم اعتراض و بنا به درخواست معترض ( خوانده ردیف 5 ) قرار ارجاع امر به هیأت 3 نفره کارشناسان صادر و اعلام می نماید و آقایان مهندس ح.ح. و مهندس ن. و مهندس ق. بقیه قرعه انتخاب تا ظرف یک ماه ... نظریه خود را اعلام دارند ( ص 130 ). هیأت سه نفره کارشناسی ضمن بازدید از محل اعلام داشته اند مجتمع مسکونی ( موضوع پرونده ) دارای سه طبقه، طبقه همکف یک واحد تجاری و یک واحد مسکونی و دوطبقه فوقانی آن هرکدام بصورت 2 واحد مسکونی و در مجموع 5 واحد مسکونی و یک واحد تجاری احداث شده است. اسکلت ساختمان فلزی دارای نمای آجری و درب و پنجره فلزی می باشد. ساختمان از ضلع شمال و شرق دچار نشست گردیده و از حالت شاغولی خارج گردیده است که میزان تقریبی آن حدود 10 سانتی متر تخمین زده می شود. همچنین وجود ترک هائی در سطح نما و داخل ساختمان و واحدها دیده می شود و به علت نگرانی از خطر ریزش تمامی واحدها خالی از سکنه میباشد... حفره ای در قسمت زیرین راهروی ورودی ساختمان و نیز زیر واحد تجاری با وسعت زیاد ایجاد شده بطوریکه باعث خالی شدن زیر پی و فونداسیون ساختمان در دو قسمت شده است و آثار نم زدگی و رطوبت در آن کاملاً قابل رؤیت است... حفره ایجاد شده ناشی از ریزش خاک بستر ساختمان به درون چاه و انباری ساختمان می باشد که در این راستا احتمال ارتباط انباری چاه قدیم و جدید دور از انتظار نمی باشد... لوله های آب و فاضلاب ساختمان دچار شکست و ترکیدگی شده که این امر یکی از عوامل اصلی نم زدگی بستر زیرین ساختمان و آب شستگی اطراف دهانه چاه های فاضلاب و در نهایت ریزش بستر ساختمان به دورن چاه فوق الذکر شده است... چون اینگونه نشست ها در ساختمان به صورت تدریجی و در طول زمان و همراه با آثار و شواهد و نشانه هائی می باشد، بدیهی است در مراحل اولیه و با دقت نظر ساکنین و تشخیص به موقع و انجام تمهیدات لازم جهت جلوگیری از افزایش رطوبت و نم زدگی در ساختمان قاعدتاً خسارت وارده به حداقل می رسید... شیب کوچه ورودی به ساختمان معکوس می باشد به عبارتی شیب کوچه به سمت خیابان اصلی نبوده و در واقع آبهای سطحی و ناشی از بارندگی به سمت انتهای کوچه بن بست و در محدوده ساختمان مورد نظر سرازیر و تجمیع می شده که حسب تحقیقات بعمل آمده جهت حذف آبهای سطحی جمع شده در انتهای کوچه و حل معضل عبور و مرور عابرین، شهرداری شاهرود نسبت به حفر چاه جذبی در انتهای کوچه که اتفاقاً این محل در نزدیکی ساختمان مذکور می باشد اقدام می نماید که این امر نیز یکی از عوامل تأثیرگذار و تشدیدکننده در نم زدگی بیشتر در لایه های زیرین خاک بستر ساختمان شده است با توجه به گذشت بیش از 2 سال از ایجاد حفره و نشست ساختمان مذکور تغییر جدیدی در وضعیت و شرایط موجود پیش نیامده و به نوعی این امر حاکی از نظارت مناسب بر اجرای سازه پروژه می باشد و عملاً در صورت انجام تمهیدات و عملیات تثبیت و مقاوم سازی براساس ضوابط و مقررات فنی امکان استفاده بهره برداری مجدد از ساختمان وجود دارد... بطور کلی مشخص گردید که ساختمان مورد نظر دچار دو نوع نشست شده است : الف - نشست اول ناشی از عدم رعایت موارد فنی و اصولی در پرکردن چاه قدیمی و حفر و احداث چاه جذبی جدید و طوقه چینی نا صحیح دور آن و نیز عدم اجرای صحیح سیستم لوله کشی فاضلاب در ساختمان و سایر عوامل اشاره شده که باعث نم زدگی بیشتر در لایه های خاک زیرین ساختمان شده است ب - نشست د