ماهیت شرط فسخ به دلیل عدم وصول چک و تادیه ثمن

خلاصهٔ رأی

گردشکار: به تاریخ بیست و هشتم شهریور ماه یکهزار و چهارصد و یک در وقت فوق العاده جلسه شعبه *بتصدی امضایکننده ذیل تشکیل است.

متن کامل

ماهیت شرط فسخ به دلیل عدم وصول چک و تادیه ثمن Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: ماهیت شرط فسخ به دلیل عدم وصول چک و تادیه ثمن پیام: در مواردی که اعمال حق خیار، مقید به عدم تادیه وجوه چک های موضوع ثمن معامله شده باشد و به صرف اراده مشروط له محقق نمی گردد این شرط از شمول موضوع مواد ۳۹۹ و 401 قانون مدنی خارج بوده و در نتیجه صرف عدم تعیین مدت برای آن عقد بیع را باطل نمی کند. مستندات: ماده 399ماده 401 قانون مدنی - شماره دادنامه قطعی : 140140920000155923 , تاریخ دادنامه قطعی : 1403/04/03 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور دادگاه تجدیدنظر استان دادگاه بدوی دادگاه تجدیدنظر استان دادگاه بدوی مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * خواهان: سازمان *به نشانی * a- نیم *-کد پستی ۷۹۱۴. ۵۱۷۹ با مدیریت اقای ح. ش. فرزند ن. و با وکالت خانم س. م. فرزند ع. به نشانی *سازمان *به نشانی * a- نیم *- کد پستی*و با مدیریت اقای ن. ش. ط. فرزند م. خوانده: اقای ه. ج. فرزند ج. با وکالت اقای ا. ح. ل. فرزند ر. به نشانی * خواسته ها: ۱. مطالبه خسارت دادرسی ۲. اعلام بطلان معامله گردشکار: به تاریخ بیست و هشتم شهریور ماه یکهزار و چهارصد و یک در وقت فوق العاده جلسه شعبه *بتصدی امضایکننده ذیل تشکیل است. پرونده کلاسه امر تحت نظر است. دادگاه پس از بررسی جمیع اوراق و محتویات پرونده ختم دادرسی را اعلام و بشرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید. * رای دادگاه * در خصوص دادخواست تقدیمی خواهان ها ۱-شرکت سازمان *با مدیریت عاملی ن. ش. ط. فرزند م. ۲-ح. ش. فرزند ن. ( رییس هیات مدیره شرکت سازمان *) هرد با وکالت خانم س. م. م. فرزند ع. به طرفیت اقای ه. ج. فرزند ج. با وکالت اقای ا. ح. ل. فرزند ر. به خواسته:صدورحکم بر بطلان معامله و قرارداد شماره ۱۰۹۶۳مورخه:۲۰/ ۱۱/ ۸۶ مستندا به ماده۴۰۱ قانون مدنی به انضمام هزینه دادرسی ، دادگاه پس از جری تشریفات قانونی و تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین و استماع اظهارات وکلای طرفین در جلسه دادرسی و ملاحظه لوایح و اوراق ارسالی و با توجه به اوراق و محتویات پرونده با توجه به اینکه سبب طرح دعوا خواهان اعلام بطلان معامله به دلیل عدم ذکر مدت در خیار شرط ، طبق ماده۴۰۱ قانون مدنی می باشد. ، درحالی که ماده ۴۰۱ قانون مدنی مربوط به شرط خیار می باشد. و ان اینگونه است.که طرفین یا یکی از انها اختیار فسخ معامله را برای مدت معینی داشته باشند و چناچه برای طرفین یا یکی از انها اختیار فسخ معامله قید لیکن مدتی برای ان تعیین نگردد. طبق ماده اخیرالذکر معامله محکوم به بطلان می گردد. ، لیکن در مانحن فیه و در قرارداد موضوع دعوی خاصه در ( بند۲الحاقیه قرارداد پیش فروش شماره۱۰۹۶۳ ) ، انچه بین طرفین مطرح گردیده خیار شرط می باشد. بدین معنی که طرفین شرط انجام تعهدی از سوی طرف متقابل نموده اند که در صورت عدم ایفای ان تعهد و شرط حق فسخ معامله به استناد خیار شرط برای متعهدله مستقر می گردد. و این امر متفاوت با شرط خیار مندرج در ماده ۴۰۱ قانون مدنی می باشد. از سوی دیگر اصالت قراداد موضوع دعوی سابقا در مرجع دیوان عالی کشور تایید گردیده است ، لذا دادگاه دعوی خواهان را وارد ندانسته و مستندا به ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی و ماده ۱۹۷ قانون ایین دادرسی مدنی حکم به بطلان دعوی خواهان صادر و اعلام می نماید.رای صادره حضوری ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدیدنظر *می باشد. دادرس شعبه *- م. ن. ب. رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * ۱. سازمان *خواهان ، با مدیریت اقای ح. ش. فرزند ن. به نشانی *سازمان *و با مدیریت اقای ن. ش. ط. فرزند م. به نشانی * ۳. اقای ه. ج. فرزند ج. خوانده ، با وکالت اقای ا. ح. ل. فرزند ر. به نشانی * خواسته ها: ۱. اعلام بطلان معامله ۲. مطالبه خسارت دادرسی * به نام خدا * گردشکار: به تاریخ بیست و چهارم اردیبهشت ماه یکهزار و چهارصد و یک در وقت فوق العاده جلسه شعبه *بتصدی امضایکننده ذیل تشکیل است. پرونده کلاسه امر تحت نظر است. دادگاه پس از بررسی جمیع اوراق و محتویات پرونده ختم دادرسی را اعلام و بشرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید. * رای دادگاه * در خصوص دادخواست تقدیمی خواهان ها ۱-شرکت سازمان *با مدیریت عاملی ن. ش. ط. فرزند م. ۲-ح. ش. فرزند ن. ( رییس هیات مدیره شرکت سازمان *) به طرفیت اقای ه. ج. فرزند ج. با وکالت اقای ا. ح. ل. فرزند ر. به خواسته:صدورحکم بر بطلان معامله وقراردادشماره ۱۰۹۶۳مورخه:۲۰/ ۱۱/ ۸۶ مستندا به ماده۴۰۱قانون مدنی به انضمام هزینه دادرسی ، دادگاه با توجه به بررسی اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه حسب دادنامه صادره از سوی شعبه *به شماره *مورخه۱۴۰۰/۰۲/۲۹ که ضمن نقض دادنامه شماره *و دادنامه شماره *حکم یه بطلان دعوی تنفیذ فسخ و مطالبه خسارات اقامه شده از سوی شرکت سازمان *و ح. ش. و تحویل اپارتمان مورد معامله و تنظیم سند رسمی انتقال ان به علاوه پرداخت خسارت تاخیر در تحویل به ماخذ ۱۲٪ مبالغی که دریافت کرده مطابق بند ۳ الحاقیه قرارداد پیش فروش تنظیمی میان طرفین در حق اقای ه. ج. در قبال پرداخت مابقی ثمن معامله که شامل مبلغ مربوط به مرحله تحویل مبیع به علاوه مبلغی که مقرر بوده با وام بانکی پوشش داده شود. و در صورت عدم توفیق در دریافت وام نقدا توسط خریدار پرداخت شود. و همچنین شرکت سازمان *و ح. ش. به پرداخت خسارات دادرسی دعوای متقابل شامل هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل نیز طبق تعرفه قانونی در حق اقای ج. محکوم نموده است. لذا تا زمانی که رای شعبه *اعتبار داشته نمی توان خلاف ان رای صادر کرد و رسیدگی به موضوع امکان پذیر نمی باشد. بنابراین دعوی مطروحه با این کیفیت قابلیت استماع ندارد. و دادگاه مستندا به ماده ۲ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی قرار عدم استماع دعوی خواهان صادر و اعلام می دارد. قرار صادره ظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در محاکم محترم تجدیدنظر *می باشد. دادرس شعبه *درع. -م. ص. ن. ب. رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه ۱۴۰۱۴۰۹۲۰۰۰۰۱۵۵۹۲۳ شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان هرمزگان تصمیم نهایی شماره ۱۴۰۱۴۰۳۹۰۰۰۰۸۷۰۳۲۲ تجدیدنظرخواه: ژرف سازان عرش به نشانی - * -بلوک a- نیم * - کد پستی* با مدیریت اقای ن. ش. ط. فرزند م. و اقای ح. ش. فرزند ن. ت. خوانده: اقای ه. ج. فرزند ج. با وکالت اقای ا. ح. ل. فرزند ر. به نشانی * - و احد۱ تجدیدنظر خواسته:دادنامه شماره ۱۴۰۱۴۰۳۹۰۰۰۰۳۷۴۷۴۷ مورخ بیست و چهارم اردیبهشت ماه یکهزار و چهارصد و یک که از شعبه اول دادگاه حقوقی شهرستان بندرعباس دادنامه شماره ۱۴۰۱۴۰۳۹۰۰۰۰۳۷۴۷۴۷ مورخ بیست و چهارم اردیبهشت ماه یکهزار و چهارصد و یک که از شعبه اول دادگاه حقوقی شهرستان بندرعباس به نام خدا-درتاریخ هشتم تیرماه سال هزارو چهارصد و یک در وقت فوق العاده شعبه هفتم دادگاه تجدید نظر استان هرمزگان به تصدی امضا کنندگان ذیل تشکیل است.پرونده کلاسه ۰۱۰۰۴۳۴ شعبه هفتم تجدید نظر تحت نظر قرار دارد.دادگاه با بررسی اوراق پرونده ختم دادرسی را اعلام و با استعانت از خداوند متعال و تکیه بر شرف و وجدان به شرح اتی انشا رای می نماید. رای دادگاه در خصوص تجدیدنظرخواهی ۱-شرکت ژرف سازان عرش با مدیریت عاملی ن. ش. ط. فرزند م. ۲-ح. ش. فرزند ن. ( رییس هیات مدیره شرکت ژرف سازان عرش ) به طرفیت اقای ه. ج. فرزند ج. از دادنامه شماره ۱۴۰۱۴۰۳۹۰۰۰۰۳۷۴۷۴۷ مورخ بیست و چهارم اردیبهشت ماه یکهزار و چهارصد و یک که از شعبه اول دادگاه حقوقی شهرستان بندرعباس به خواسته صدورحکم بر بطلان معامله وقرارداد شماره ۱۰۹۶۳مورخه:۲۰/ ۱۱/ ۸۶ مستندا به ماده۴۰۱قانون مدنی به انضمام هزینه دادرسی صادر شده است.تجدیدنظرخواه در فرجه قانونی به دادنامه معترض شده و پس از تبادل لوایح به این شعبه از دادگاه تجدیدنظر ارجاع شده است.دادگاه تجدیدنظر خواهی را موجه می داند زیرا: ۱-قرار عدم استماع اعتبار امر مختومه ندارد. و رای صادره از شعبه ۴ دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بندرعباس که در شعبه اول دادگاه تجدیدنظر در رابطه به همین موضوع قطعیت یافته خواسته دعوی بطلان به لحاظ مجهول بودن موعد پرداخت اقساط ثمن بوده در حالی که خواسته این دعوی بطلان عقد بیع مستندا به ماده ۴۰۱ قانون مدنی به لحاظ عدم تعیین مدت زمان برای حق فسخ بوده و زمان مجهول بوده است.و ماده ۴۰۱ قانون فوق الذکر بیان می دارد.:اگر برای خیار شرط مدت تعیین نشده باشد. هم شرط خیار و هم بیع باطل است.از سوی دیگر دادنامه صادره از سوی شعبه نوزدهم دیوان عالی کشور به شماره ۱۴۰۰۰۶۳۹۰۰۰۰۱۵۱۰۷۷ مورخه۱۴۰۰/۰۲/۲۹ که ضمن نقض دادنامه شماره ۰۰۱۶۹ شعبه محترم چهارم دادگاه تجدید نظر استان هرمزگان و دادنامه شماره ۰۰۸۶۳ شعبه ششم دادگاه عمومی حقوقی بندرعباس حکم یه بطلان دعوی تنفیذ فسخ و مطالبه خسارات اقامه شده از سوی شرکت ژرف سازان عرش و ح. ش. صادر شده تناقض و منافاتی با موضوع این پرونده ندارد.، موضوع پرونده و ادعای تجدیدنظرخواه کاملا متفاوت می باشد.حال با توجه به موارد معنونه ولایحه تجدیدنظرخواهی نظر به اینکه ایراد واعتراض موجه و مدللی بعمل امده است.دادگاه با استناد به ماده ۳۵۳ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و جهت رسیدگی ماهوی به دادگاه محترم نخستین ارسال می گردد.رای صادره حضوری و قطعی است. رییس شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان هرمزگان مستشار شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان هرمزگان ش. ب. س. ص. رونوشت برابر با اصل دادنامه اصداری است-مدیردفتر شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان هرمزگان- ی. پ. رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * تجدیدنظرخواه: ۱- سازمان *به نشانی- *-بلوک a- نیم *- کد پستی*با مدیریت اقای ن. ش. ط. فرزند م. و اقای ح. ش. فرزند ن. ۲-- ح. ش. فرزند ن. ( رییس هیات مدیره شرکت سازمان *) هردو با وکالت خانم س. م. م. فرزند ع. تجدیدنظرخوانده: اقای ه. ج. فرزند ج. با وکالت اقای ا. ح. ل. فرزند ر. به نشانی * تجدیدنظر خواسته: دادنامه شماره *مورخ بیست و هشتم شهریور ماه یکهزار و چهارصد و یک صادره از شعبه *د. یبه نام خدا-درتاریخ نهم ابان ماه سال هزارو چهارصد و یک در وقت فوق العاده شعبه *به تصدی امضا کنندگان ذیل تشکیل است.پرونده کلاسه *تجدید نظر از دفتر تحت نظر قرار دارد.دادگاه با بررسی اوراق پرونده ختم دادرسی را اعلام و با استعانت از خداوند متعال و تکیه بر شرف و وجدان به شرح اتی انشا رای می نماید. رای دادگاه در خصوص تجدیدنظرخواهی ۱-شرکت سازمان *با مدیریت عاملی ن. ش. ط. فرزند م. ، ۲-ح. ش. فرزند ن. ( رییس هیات مدیره شرکت سازمان *) هردو با وکالت خانم س. م. م. فرزند ع. به طرفیت اقای ه. ج. فرزند ج. با وکالت اقای ا. ح. ل. فرزند ر. نسبت به دادنامه شماره *مورخ بیست و هشتم شهریور ماه یکهزار و چهارصد و یک صادره از شعبه *د. به خواسته:صدورحکم بر بطلان معامله و قرارداد شماره ۱۰۹۶۳مورخه:۲۰/ ۱۱/ ۸۶ مستندا به ماده۴۰۱ قانون مدنی به انضمام هزینه دادرسی ، که طی ان حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام گردیده است.پس از ابلاغ دادنامه در فرجه قانونی نسبت به ان تقاضای تجدید نظرخواهی نموده است.و پرونده کلاسه فوق جهت رسیدگی به این دادگاه ارجاع وارسال شده است.دادگاه تجدیدنظرخواهی را موجه دانسته زیرا ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی بیان میدارد.:هرکس مدعی حقی باشد. باید ان را اثبات کند و مدعی علیه هرگاه در مقام دفاع امری شود. که محتاج به دلیل باشد. اثبات امر بر عهده او است ، همچنین حسب محتویات پرونده طبق قرارداد تنظیمی بین طرفین عقد مقرر شده است.که باقیمانده ثمن معامله به مبلغ مندرج در قرارداد تنظیمی پرداخت شود. و طرفین توافق نمودند که چنانچه هر کدام از چک ها با هر عنوان پاس نگردد. فروشنده حق فسخ دارد. و این شرط مهلتی تعیین نشده است.در واقع طرفین قرارداد خواسته اند از شرط طبق ماده ۳۹۹ قانون مدنی استفاده نمایند.بنابراین قصد و رضای طرفین معامله گنجاندن شرط فسخ بدون تعیین مهلت در معامله بوده و این شرط نیز در قرارداد طبق اراده انان اسقاط نشده است.و خریدار نیز از شرط مندرج در قرارداد تخلف کرده است.و فروشنده نیز جهت جبران خسارت با طرح دعوی مذکور ، راه دیگری جز بطلان قرارداد ندارد.و از طرف دیگر استدلالات مطرح شده در دادنامه قبلی ارتباطی با خواسته فعلیس نداشته اشت زیرا خواسته ان متفاوت می باشد.حسب مندرجات قرارداد مستند دعوی در مورد پرداخت بقیه ثمن معامله و تاریخ خیار شرط تعیین تکلیف نشده است.و تاریخ ان مشخص نگردیده است.و مستفاد از عبارت مندرج در قرارداد حق فسخ یک طرفه خیار شرط بوده و مدتی برای ان تنظیم نگردیده است.و نتیجتا"قرارداد مشمول مقررات ماده ۴۰۱ قانون مدنی می باشد. لذا دادنامه تجدیدنظرخواسته واجد ایراد قضایی است.و مشهور فقهای امامیه نیز قایل هستند ( هم شرط و هم بیع باطل است ) ، علاوه بر این خیار شرط در برابر سایر خیارها این ویژگی را دارد. که ساخته تراضی دو طرف عقد است.و طرفین اگاهانه درباره ان تصمیم گرفته اند و در مانحن فیه با توجه به اینکه تجدیدنظرخوانده محترم اقدامی جهت پرداخت ثمن مبایعه نامه ننموده است.و هیچ اهتمامی نداشته است.این حق برای فروشنده ایجاد می گردد.ارای شماره ۴۵۸/۲۲ مورخ