عدم درک ماهیت جرم ارتکابی یا حرمت آن و یا وجود شبهه در رشد و کمال عقل

خلاصهٔ رأی

نظر درباره درک ماهیت جرم و حرمت آن از سوی متهم و نیز احراز رشد و کمال عقل وی، درصورتی که نسبت به کمال عقل و وجود چنین درکی در مرتکب تردید و شبهه جدی وجود داشته باشد، با لحاظ قاعده درا موضوع مواد ۱۲۰ و ۱۲۱ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ و مفاد نبوی شریف «ادرئوا الحدود عن امتی ما استطعتم فان الامام ان یخطا فی العفو خیر من ان یخطا فی العقوبه» محکومیت چنین شخصی به عنوان محارب، در تغایر آشکار با قانون و شرع است.

متن کامل

عدم درک ماهیت جرم ارتکابی یا حرمت آن و یا وجود شبهه در رشد و کمال عقل Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: عدم درک ماهیت جرم ارتکابی یا حرمت آن و یا وجود شبهه در رشد و کمال عقل پیام: نظر به فنی بودن استنباط و اعلام نظر درباره درک ماهیت جرم و حرمت آن از سوی متهم و نیز احراز رشد و کمال عقل وی، درصورتی که نسبت به کمال عقل و وجود چنین درکی در مرتکب تردید و شبهه جدی وجود داشته باشد، با لحاظ قاعده درا موضوع مواد ۱۲۰ و ۱۲۱ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ و مفاد نبوی شریف «ادرئوا الحدود عن امتی ما استطعتم فان الامام ان یخطا فی العفو خیر من ان یخطا فی العقوبه» محکومیت چنین شخصی به عنوان محارب، در تغایر آشکار با قانون و شرع است. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 8909986119900088 , تاریخ دادنامه قطعی : 1400/10/20 گروه رأی : کیفری آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور دادگاه تجدیدنظر استان دادگاه تجدیدنظر استان دادگاه بدوی مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * متهم: اقای ق. ب. فرزند م. شاکی ، با وکالت اقای س. ا. به نشانی اخر اسفالت *و با وکالت اقای ا. م. فرزند ج. به نشانی * اتهام ها: ۱. محاربه از طریق سرقت مسلحانه ۲. مشارکت در سرقت مسلحانه به موجب دادنامه شماره *مورخ ۵ تیرماه ۱۳۹۲ صادره از سوی شعبه *اقایان ه. ع. فرزند ل. و ص. ع. فرزند م. و ص. ب. معروف به ت. فرزند ح. و ق. ب. معروف به س. فرزند م. همگی بابت بزه محاربه از طریق انجام سرقت های مسلحانه متعدد خودرو و موتورسیکلت و احشام و مغازه منجر به ایجاد رعب و وحشت و برهم زدن امنیت جاده به مجازات اعدام و همچنین اقای ل. ع. فرزند ک. بابت بزه محاربه از طریق انجام سرقت های مسلحانه متعدد خودرو ، موتورسیکلت ، احشام ، مغازه منجر به ایجاد رعب و وحشت و برهم زدن امنیت جاده به مجازات نفی بلد به صورت حبس در تبعید به مدت ۲۵ سال با احتساب ایام بازداشت قبلی محکوم شدند که وکلای نامبردگان نسبت به این دادنامه اعتراض کردند. و تقاضای فرجام خواهی نسبت به این دادنامه نمودند که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال شد و به موجب دادنامه شماره *مورخ ۷ اسفند ۹۲ صادره از سوی شعبه *اعتراض معترضین رد شد و دادنامه فرجام خواسته تایید و ابرام گردید. که وکیل اقایان ق. و ص. ب. فرزند ا. م. تقاضای اعاده دادرسی نسبت به پرونده موکلینش را نمود که به موجب دادنامه شماره *مورخ دی ماه ۹۳ تقاضای اعاده دادرسی وکیل رد گردید.و مجددا وکیل مذکور تقاضای اعاده دادرسی نسبت به اتهام های موکلینش را نمود و به موجب دادنامه شماره *مورخ ۲۴ تیرماه ۹۴ صادره از سوی خخ. اعاده دادرسی در خصوص اتهام متهم به نام ق. ب. معروف به س. را پذیرفت و نسبت به محکوم علیه دیگر به نام ص. ب. تقاضای اعاده دادرسی را رد نمود و خخ. به موجب دادنامه شماره *مورخ ۲۵ شهریور ۹۴ در خصوص اتهام اقای ق. ب. معروف به س. که اعاده دادرسی در مورد وی مورد پذیرش خخ. قرار گرفته بود قرار عدم صلاحیت و شایستگی دادگاه اطفال شهرستان *صادر کرد و پرونده به خخ. ارجاع شد و این شعبه نیز به موجب دادنامه شماره *مورخ سی اذر ۹۲ که پرونده جهت حل اختلاف به خخ. ارجاع شد و این شعبه به موجب دادنامه شماره *مورخ ۴ اسفند ۹۴ دادگاه کیفری یک استان *را صالح تشخیص داد و پرونده را به دادگاه کیفری یک استان *ارسال نمود پرونده توسط مقام ارجاع به خخ. ارجاع شد و ان شعبه به موجب دادنامه شماره *مورخ ۲۴ ابان ماه ۹۶ حکم شماره *صادره از سوی خخ. را تایید نمود که این دادنامه مورد اعتراض وکیل متهم به نام ق. ( س. ) ب. قرار گرفت و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال شد که به موجب دادنامه شماره *مورخ ۶ تیرماه ۹۷ صادره از سوی خخ. اعتراض وکیل وارد دانسته شد و دادنامه فرجام خواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه هم عرض ارجاع شد که پرونده توسط مقام ارجاع به این شعبه شعبه *ارجاع شد و این دادگاه پس از رسیدگی به موضوع و پس از بررسی محتویات پرونده ختم رسیدگی را اعلام به شرح اتی مبادرت به صدور رای می نماید. رای دادگاه بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صل الله ع. م. و اله الطاهرین در خصوص اتهام اقای ق. معروف به س. ب. فرزند م. معروف به خ. متولد ۱ بهمن ۷۲ متاهل شغل حسب اظهار خودش دامدار و فاقد سابقه کیفری ازاد به لحاظ تودیع وثیقه با وکالت اقای ا. م. دایر بر محاربه از طریق انجام سرقت های مسلحانه متعدد خودرو و موتورسیکلت و احشام و مغازه منجر به ایجاد رعب و وحشت و برهم زدن امنیت جاده بدین توضیح که در تاریخ ۱۱ فروردین ۸۹ در *در حالی که اقایان ب. ع. ا. و ر. ع. به همراه عیال خود به عنوان مهمان نوروزی در *به سر می برند و انها در حال تفریح و استراحت در کنار جاده بودند و خودرو پژو ۲۰۶ متعلق به اقای ب. ع. ا. نیز کنار جاده متوقف و پارک شده بود ناگهان یک دستگاه خودرو پژو ۴۰۵ نقره ای رنگ که چهار نفر سرنشین داشت در نزدیکی خودروی اقای ب. ع. ا. توقف نمود و دو نفر که هر کدام حامل سلاح جنگی کلاشینکف بودند از خودروی مذکور پیاده و به سمت اقایان ب. ع. ا. و ر. ع. و عیال انان رفته و ضمن تهدید انان با سلاح خود اقدام به تیراندازی به صورت هوایی نمودند و خودرو پژو ۴۰۵ نقره ای رنگ به شماره *را به همراه مدارک و اشیا موجود در ان را سرقت نمودند و حتی زمانی که یکی از شکات به نام ب. ع. ا. به قصد نوشتن شماره پلاک خودرو سارقین به وسط جاده و به دنبال خودروی انها رفته بود یکی از سارقین با سلاح کلاشینکف خود اقدام به تیراندازی به سمت شاکی نموده که مرمی شلیک شده به جلوی پای شاکی اصابت نموده با توجه به حساسیت موضوع و بازتاب منفی ان در اذهان عمومی اقدامات وسیعی از سوی مرجع انتظامی جهت شناسایی و دستگیری متهمین صورت پذیرفت تا این که در تاریخ ۲۰ فروردین ۱۳۸۹ خودروی مسروقه با مشخصات مارالذکر در خیابان اصلی *پارک شده بود و دو نفر سارق مسلح نیز کنار ان ایستاده بودند توسط مامورین انتظامی رویت شد و هنگامی که مامورین به قصد دستگیری متهمین به سمت انها می روند سارقین مسلح سوار خودروی پژو ۴۰۵ مسروقه می شوند و در حین فرار به سمت مامورین تیراندازی می نمایند که در اثر این تیراندازی احدی از مامورین به نام س. ک. ک. ع. از ناحیه ساق پای راست مورد اصابت مرمی قرار گرفته و مجروح می شود. با این حال مامورین زمان تیراندازی به سمت خودروی سارقین اقدام به تعقیب انان نموده که در اثر اصابت مرمی های شلیک شده از سوی مامورین لاستیک خودرو مسروقه حامل سارقین پنچر شده و انان مجبور به توقف خودرو می گردند لیکن سارقین به لحاظ اشنایی و معرفت کامل به محل و به کمک یک دستگاه خودرو پژو ۴۰۵ دیگر موفق به فرار از محل می گردند متعاقبا" اقدامات همه جانبه ای جهت شناسایی و دستگیری سارقین مسلح مذکور انجام گرفت تا اینکه سه نفر از سارقین مسلح که در سرقت خودروی مهمان های نوروزی با مشخصات فوق الذکر شرکت داشتند دستگیر می شوند و این اشخاص در مواجهه حضوری با شکات از سوی شکات مورد شناسایی قرار گرفته و سارقین توقیف شده نیز به ارتکاب سرقت مذکور از شکات اعتراف می نماید. و ذکر می نمایند که این نفر چهارم که شریک انها در سرقت بوده به نام ه. ع. می باشد. با توقیف این سه نفر از سارقین و اقرار و اعتراف انان به ارتکاب سرقت های مسلحانه متعدد باند کبیر و مخوف سرقت های مسلحانه خودرو ، موتورسیکلت و دکان ها و احشام شناسایی و تعدادی از اعضای این باند دستگیر می شوند که مشخص می گردد. پرونده های متعددی در رابطه با سرقت های مسلحانه باند مذکور که به باند عیاشی معروف شده در شعب مختلف دادسرای عمومی و انقلاب *و سایر شهرستانهای *تشکیل و تحت رسیدگی بوده اند. لذا تمامی این پرونده ها در دادسرا تجمیع و به شعبه *ارجاع و ادغام می گردند اغلب متهمین ساکن *و روستاهای اطراف ان بوده و اکثر انها سارقین با همدیگر قرابت فامیلی دارند تحقیقات انجام شده توسط مامورین نیروی انتظامی مبین این موضوع بوده که احدی از اعضای این باند به نام ل. ع. که از سارقین مسلح سابقه دار در ان منطقه می باشد. با جمع کردن جوانان *و روستاهای اطراف ان و تعلیم انان سرقت های مسلحانه متعددی در سطح *توسط اعضای این باند به وقوع پیوسته است.و مکان ها و محل هایی که اعضای این باند در انجا مرتکب سرقت های مسلحانه و به عنف گردیده اند مبین حجم وسیع اقدامات مجرمانه اعضای این باند سرقت می باشد. اعضای این باند به سرقت مسلحانه در جاده ها و طرق قناعت نکرده بلکه اقدام به سرقت های مسلحانه متعدد خودرو و موتورسیکلت و سرقت مسلحانه دکان ها در سطح *و حومه ان نمودند و اعضای این باند پس از سرقت وسایل نقلیه شکات ، با همین وسایل نقلیه مسروقه اقدام به ارتکاب سرقت مسلحانه احشام و اموال مردم می نمودند. اعضای این باند در حین ارتکاب سرقت مسلحانه به کرات به سوی مالباختگان تیراندازی کرده اند و بر روی اکثر وسایل نقلیه مسروقه توسط اعضای این باند اثار تیراندازی وجود دارد. از اعضای این باند سرقت مسلحانه چهار قبضه سلاح جنگی کلاشینکف و مقداری مهمات جنگی کشف و ضبط گردید.جسارت بعضی از اعضای این باند به حدی بوده که تیراندازی توسط انها به سوی مردم و مامورین امری عادی تلقی می شده به نحوی که احدی از اعضای این باند به نام ه. ع. در درگیری با مامورین سلاح خود را در حالت رگبار قرار داده و به سمت انان تیراندازی می نمایند و در بررسی های انجام شده بر روی یکی از دو قبضه سلاح جنگی مکشوفه از اقای ل. ع. و پوکه های مکشوفه از محل وقوع جرم مشخص گردید.که در زمان درگیری اعضای این باند با مامورین انتظامی شعبه *وظیفه مشمان با شلیک گلوله از ان سلاح به شهادت رسیده است. و با توجه به دستگیری اغلب اعضای این باند که از جمله انها اقایان ه. ع. فرزند ل. و ص. ع. فرزند م. و ل. ع. فرزند ک. و ص. ( ت. ) ب. فرزند ح. و اعتراف مکرر این اشخاص به ارتکاب سرقت های مسلحانه متعدد از مالباختگان مذکور در این پرونده و با توجه به اعلام این افراد مبنی بر اینکه در اکثر سرقت های انجام شده شخصی به نام س. ب. فرزند خ. نیز با انها مشارکت نموده است.و مامورین پس از شناسایی این شخص نامبرده را دستگیر نمودند و تحقیقات از وی شروع گردید.که وی دائما منکر اتهام شد دادگاه با توجه به گزارش موثق مامورین نیروی انتظامی و نتیجه تحقیقات انجام شده توسط مامورین نیروی انتظامی در مورد این متهم که حکایت از شرکت این متهم با سایر متهمین اعضای باند فوق الذکر در ارتکاب سرقت های مسلحانه دارد. و با توجه به اینکه این متهم پس از دستگیری توسط مامورین در بازجویی ها نزد مامورین و نزد بازپرس دادسرا به کلی منکر هویت خویش شده به بدین نحو که ادعا نمود من س. نمی باشم و من ق. ب. می باشم و س. برادرم می باشد. که این موضوع مورد مداقه مامورین و بازپرس دادسرا قرار گرفت و با انجام تحقیقات از دیگر اعضای این باند به نام های ه. ع. و ص. ع. و ل. ع. و ص. ب. و ف. ه. همگی این افراد در مواجهه حضوری با این متهم متفقا ذکر کردند. که معروف به نام س. ب. فرزند خ. است.همان فردی است.که در ارتکاب سرقت های مسلحانه از مالباختگان همراه و شریک ما بوده و در محل ایشان به نام س. ب. معروف و مشهور است.و چنانچه در شناسنامه نام دیگری به نام ق. داشته ما نمی دانستیم و نام پدرش نیز در شناسنامه م. است.ولیکن معروف به خ. می باشد. و حتی ه. ع. در صورتجلسه مواجهه حضوری با متهم ق. ب. بیان نمود پدر س. ق. نیز دو اسم دارد. که اسم شناسنامه ایشان م. می باشد. ولی معروف به خ. است.و یک زمانی ایشان ( یعنی پدر ق. ب. به نام م. ب. ) در زندان هم خرج من بود و به من گفت اگر س. پسرم را اوردند بگو این ق. است.و س. نمی باشد. و مرا تهدید می نمود تا واقعیت را نگوییم و … ( صفحات ۵۰۴ لغات ۵۰۸ پرونده ) همچنین بازپرس دادسرا در این خصوص ( هویت متهم ) خانم ی. غ. که زوجه متهم به نام ق. ( س. ) ب. می باشد. را احضار و از وی کتبا تحقیق می نماید. که زوجه متهم مذکور بیان می کند متهم دستگیر شده معروف به س. ب. فرزند م. که همسرم نیز معروف به خ. است.همان ق. ب. فرزند م. است.همسرم در محل و منزل معروف به س. است.ولیکن اسم شناسنامه ای وی ق. ب. فرزند م. است.و من یک فرزند از شوهرم ( ق. ) ب. فرزند م. ( خ. ) دارم. و هم اکنون من در منزل پدر همسرم به نام م. خ. دارم. زندگی می کنم ( صفحه ۱۰۹۳ پرونده ) و با توجه به کشف تعدادی از احشام مسروقه از منزل این متهم که متهم در اظهارات خود در صفحه ۶۵۸ پرونده کشف این احشام مسروقه در منزلش را قبول نموده و بیان می نماید. قبول دارم. گوسفندهای دزدی در بین گوسفندان ما بوده و اگاهی ( مامورین اگاهی ) انها را کشف کرده و ان موقع من در *بودم و نمی دانم چه کسی این گوسفندان را به خانه ما اورده و با توجه به اظهارات دیگر اعضای دستگیر شده این باند به نامهای ه. ع. و س. ع. و ص. ب. و ل. ع. مبنی بر شراکت متهم به نام س. ( ق. ) ب. فرزند خ. ( م. ) در ارتکاب اغلب سرقت های مسلحانه انجام شده توسط انها که کرارا این موضوع را بدون وجود هرگونه تناقضی در جاهای مختلف پرونده در فرایند رسیدگی بیان کرده اند که منتهی به شناسایی و دستگیری متهم ق. ب. توسط مامورین شد و با توجه به حضور در جلسات مواجهه حضوری این متهم ( س. ب. ) با شرکا فوق الذکر در مرجع انتظامی و دادسرا هرچند متهم ق. ب. منکر اظهارات شرکای خود شده است.و با توجه به شکایت شکات بدین شرح:۱ شکایت اقای ج. ب. که مضمونا" بیان نمود در تاریخ ۱۳ اسفند ۸۸ ساعت ۲۲ به همراه فرزند م ح. که ۹ سال می