شرط خلع ید و قلع و قمع بنا از زمین غصبی

خلاصهٔ رأی

پیام: در صورتی که بهاء زمین مورد تجاوز بیش از ضرر وارده در مورد قلع و قمع بنا و رفع تجاوز باشد، صدور حکم به جبران خسارت فاقد وجاهت است.

متن کامل

شرط خلع ید و قلع و قمع بنا از زمین غصبی Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: شرط خلع ید و قلع و قمع بنا از زمین غصبی پیام: در صورتی که بهاء زمین مورد تجاوز بیش از ضرر وارده در مورد قلع و قمع بنا و رفع تجاوز باشد، صدور حکم به جبران خسارت فاقد وجاهت است. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9109988610300764 تاریخ دادنامه قطعی : 1395/01/31 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده در پرونده کلاسه 91300764 شعبه سوم دادگاه عمومی حقوقی اراک آقای ب. ر. و 15 نفر دیگر به اسامی تعیین شده در دادخواست دادخواستی با وکالت آقای ف. ن. به طرفیت آقایان 1- ر. 2- خ. 3- ع. 4- س. فرزندان ک. 5- و. 6- الف. فرزندان ع. شهرت خواندگان همگی ر. به خواسته خلع ید خواندگان از مقدار حدود 140 مترمربع زمین اضافه تصرفی خواندگان متعلق به خواهان ها مقوم به 50/010/000 ریال و قلع و قمع مستحدثات بمبلغ 50/000/000 ریال به انضمام خسارت دادرسی تقدیم دادگاه نموده با استناد به سند مالکیت و گواهی حصر وراثت و معاینه و تحقیق محلی با جلب نظر کارشناس توضیح داده مالکیت خواهان ها به استناد اسناد رسمی شماره 53726-51/1/23 و 53709-51/1/23 دفتر ... اراک گواهی حصر وراثت پیوست دادخواست در اراضی پلاک ... اصلی بخش یک اراک معلوم است خواندگان که در چند قطعه مفرزالرعیه نسق زراعی موکلین همسایه زمین و هم دانگ هستند در قسمت جنوبی قطعه زمین مربوطه به دعوی حاضر در حالیکه 32/2=16 متر عرض زمینشان می باشد برای رفع قناسی و گونیا کردن زمین خویش با تصرف 4 متر در 35 متر عرض 16 متری زمین خود را به بیست متر می رساند در ضمن معیوب کردن قطعه زمین موکلان حدود 140 مترمربع را تصرف کرده ضمیمه زمین خود کرده در آن اقدام به احداث بنا نموده به شرح خواسته مستنداً به مواد 308 و 311 قانون مدنی تقاضای رسیدگی دارم وقت رسیدگی برای 92/5/22 تعیین شده وکیل خواهان ها لایحه ای در سال به مضمون دادخواست تقاضای رسیدگی نموده آقای م. ن. و آقای م. ب. وکلای دادگستری به وکالت از خواندگان مجتمعاً و منفرداً در دادرسی شرکت نموده اند آقای ب. اظهار داشت دعوی خواهان ها طی دو فقره دادنامه های صادره از شعبه ششم دادگاه حقوقی اراک به شماره های 900426-90/5/16 و 900310-90/4/4 منتج به صدور حکم به بطلان دعوی گردیده و قطعیت یافته است با توجه به اینکه رسیدگی های ماهوی به موضوع اختلاف فیمابین که در شعبه 6 حقوقی تحت عنوان تصرف عدوانی مطرح گردیده حال دعوی حاضر به جهت اعتبار امر مختومه قابل استماع نمی باشد در ماهیت زمانی احدی از موکلین به نام ع. ر. در ابتدای کار که قصد ساخت بنا در ملک مفروزی خویش را داشته با آقای ب. ر. که نماینده تمام الاختیار ووکیل خواهان ها بوده به طوریکه با مشارکت و مباشرت شخص آقای ب. ر. حدود و ثغور اربعه ملک مفروزی خویش را مشخص کرده و حتی خود شخص آقای ب. ر. با گرفتن سه متر مورد اندازه گیری اقدام به تعیین حدود و متراژ و رفع قناسی ملک موکل نموده که دو نفر از شهودیکه در زمان مذکور حضور داشته اند و شاهد عینی قضیه بوده اند به نام های ح. ر. فرزند ر. و ر. ر. فرزند ب. بوده که طی استشهادیه تقدیمی به شرح پیوست آقای ح. ر. مراتب فوق را گواه کرده و آقای ر. ر. به جهت اینکه با احدی از خواهان ها که نماینده آنان نیز می باشد به نام آقای ب. ر. دارای رابطه سببی (باجناق) هستند از امضاء استشهادیه پیوست خودداری نموده که در صورت نیاز تقاضای احضار شهود را دارم از طرفی با توجه به مالکیت مشاعی اسناد طرفین دعوی امکان اجرای خواسته خواهان ها ممکن نمی باشد مستنداً به لایحه قانون منع تجاوز املاک به مجاورتی مصوب 1358 امکان خلع ید میسور نبوده زیرا ضرری که به موکلین از باب خلع ید وارد می شود بیش از ضرری است که خواهان ها وارد شده است لذا تقاضای قرار رد دعوی را دارم مضافاً در ماهیت اینکه در اراضی مشاعی ناشی از اصلاحاتی ارضی دقیق بودن متراژ قطعات مفروزی هر یک از زارعین مستندی بر تضییع حقوق سایر زارعین نبوده چراکه با توجه به توافقات محلی مرغوبیت زمین ها از هر حیث امکان اختلاف در متراژهای مفروزی غیرممکن نمی باشد پاسخ ثبت (اوراق 28 و 29 پرونده) حاکیست ششدانگ پلاک ... اصلی بخش یک اراک قریه ر. از طرف حاج م. خ. نسبت به 49 شعیر به عنوان تصدی وقف بر اولاد ذکور و از طرف ح. س. نسبت به 15 شعیر به عنوان تصدی وقف بر اولاد ذکور و از طرف ر. و ه. خ. نسبت به 32 شعیر تقاضای ثبت شده است تجدید حدود به عمل آمده ولی سند مالکیت صادر نشده طبق صورتجلسه تفکیکی شماره 737-37/3/4 به علت عبور مسیر لوله نفت سراسری قسمتی از پلاک که مسیر لوله نصف بوده قریه را به دو قسمت جدا نموده که قسمت شمالی قطعه اول و جهت عبور مسیر لوله نفت قطعه دوم و جهت قسمت جنوبی قطعه سوم منظور شده است اسناد مالکیت 49 شعیر موقوفه مرحوم حاج م. به نام اداره اوقاف صادر شده و نسبت به سهام سایرین سند صادر نشده پلاک مذکور مشمول قانون اصلاحات ارضی شده است اداره اوقاف تقاضای ابطال اسناد مذکور را نموده بنا به تقاضای اداره مزبور اسناد انتقال تا میزان 32 شعیر انتقال از طرف ر. و ه. خ. ی معین و نسبت به مابقی ابطال شده است که برابر صورتجلسه 5964-91/1/4 اراضی ملی از مستثنیات تفکیک شده و اراضی ملی به 5 قطعه تفکیک شده است که نسبت به قطعات 4 و 2 اراضی ملی تحت پلاک ... و ... فرعی از 28 اصلی صادر شده است و مابقی قطعات طی توافقی که بین اداره منابع طبیعی و اداره اوقاف به عمل آمده به اداره اوقاف واگذار شده که مراحل در سند مالکیت آن در حال انجام است که برابر سند رسمی 65364 مورخ 55/8/6 دفترخانه ... مقدار 4 سهم مشاع از 384 سهم از 13 و یک پنجم شعیر مشاع از 96 شعیر پلاک فوق به ع. ر. و طبق سند 65351-55/8/6 دفترخانه ... مقدار 4 سهم مشاع از 384 سهم از 13 و یک پنجم شعیر مشاع از 96 شعیر به ب. ر. و طبق سند شماره 65333-55/8/6 دفترخانه ... مقدار 4 سهم مشاع از 384 سهم از 13 و یک پنجم شعیر مشاع از 96 شعیر به ع. ر. انتقال شده است دادگاه پس از صدور قرار تحقیق و معاینه محلی و صدور قرار کارشناسی کارشناس آقای م. ب. (کارشناس رسمی رشته کشاورزی) ضمن تهیه گزارش اعلام داشته خواندگان 45143 مترمربع بیشتر از سهم خود تصرف نموده اند ضمناً قیمت هر مترمربع از زمین معادل 1300000 ریال ارزیابی می گردد این نظر مورد اعتراض وکیل خواهان ها قرار گرفته هیأت کارشناسان آقای ح. م. و سیدج. م. و ح. ط. به عنوان کارشناس انتخاب شدند اکثریت هیأت کارشناسان طی نظریه و گزارش مثبوت به شماره 930001539-93/12/23 چنین اظهار نظر نمودند با توجه به موقعیت محل، کاربری آن قرار داشت عرصه در طرح هادی روستا و سایر موارد به قیمت روز زمین تصرف شده خواهان ها من حیث المجموع هر مترمربع 1625000 ریال و اضافه تصرف مربوط به آقای ق. ع. ر. و شرکاء به مساحت 28 مترمربع 45500000 ریال و اضافه تصرف مربوط به آقای ب. ر. و شرکاء به مساحت 17/47 مترمربع را 28356250 ریال مجموعاً 73856250 ریال تعیین و برآورد می گردد کارشناس مواد آقای ح. م. قیمت هر مترمربع ر 4100000 ریال با توجه به این مبلغ خواهان قطعه اول آقای ق. ع. ر. برابر 114677000 ریال طلبکار می باشد و خواهان قطعه دوم آقای ب. ر. 71668000 ریال طلبکار می باشد وکیل خواهان ها ضمن اعتراض به اصل قرار کارشناسی به رقم تعیین شده نیز اعتراض نموده تقاضای خلع ید و قلع و قمع بنا به شرح خواسته نموده دادگاه پس از وصول لایحه پاسخیه وکیل خواندگان ختم رسیدگی را اعلام طی دادنامه شماره 94200783-94/9/1ضمن انعکاس خواسته خواهان ها و خلاصه جریان پرونده با توجه به نظریه کارشناسی منفرد و نظریه اکثر هیأت کارشناسان راجع به میزان متراژ تصرف شده موافق همدیگر و در واقع تأیید نظریه بدوی می باشد با عنایت به اعتراض وکیل خواهان ها موجبی جهت ارجاع به هیأت 5 نفره نمی باشد که در آن احداث بنا گردیده است نظریه هیأت کارشناسی مستدل بوده زیرا نظریه مطابق اسناد مالکیت خواهان ها می باشد با احراز صحت نظریه کارشناسان اعتراض به نظریه را وارد ندانسته و ملاحظه مراتب مذکور و سایر قرائن حاکم و اوضاع حاکم بر پرونده و از جهت دیگر گرچه در این مقدار زمین تصرفی انجام شده است از آنجائیکه خلع ید و قلع و قمع آن عملاً میسور نمی باشد و اسباب زیان طرفین را حاصل می نماید علیهذا به استناد ماده 197 قانون آئین دادرسی مدنی و مفهوم ماده 313 قانون مدنی و مواد 1257، 1258، 1290، 1321، 1291، 310 و 317 لغایت 327 قانون مدنی و مواد 198 و 515 و 519 قانون آئین دادرسی مدنی ضمن صدور حکم به رد دعوی خلع ید و قلع و قمع بنا حکم به محکومیت خواندگان به پرداخت ارزش و بهای مقدار زمین تصرفی طبق نظر اکثریت هیئت کارشناسی که طبق نظریه کارشناسی نقشه بردار میزان تصرف خواندگان 45/45 مترمربع بیشتر از سهم خود می باشد تصرف و احداث بنا نموده اند و ارزش هر مترمربع یک میلیون و ششصد و بیست و پنج هزار ریال اعلام شده است در مجموع ارزش اراضی تصرف شده هفتاد و سه میلیون و هشتصد و پنجاه و شش هزار و دویست و پنجاه ریال تعیین و برآورد گردیده است بابت ارزش واقعی ملک که به قیمت عادله روز به مبلغ فوق درحق خواهان ها صادر و اعلام می نماید که خواندگان متضامناً درحق خواهان ها پرداخت نمایند بنابراین خلع ید و قلع و قمع منتفی است و ضرورتاً باید قیمت عادله روز به مبلغ فوق استیفاء شود همچنین خواندگان را به پرداخت هزینه دادرسی با محاسبه اجرای احکام و پرداخت مبلغ یک میلیون و دویست و پنجاه هزار تومان بابت هزینه کارشناسی و حق الوکاله وکیل درحق خواهان ها محکوم می نماید این رأی در تاریخ 94/9/5 به وکیل خواهان ها ابلاغ شده در تاریخ 94/10/15 از رأی مذکور فرجام خواهی نموده وکیل فرجام خواهان ها در لایحه تقدیمی تصرف فرجام خواندگان را بر یک قطعه زمین مثلث شکل به میزان 140/2=70 مترمربع را که بر روی آن ساختمان یک طبقه کارگاه صنعتی احداث کرده محرز دانسته در مورد موافقت یکی از فرجام خواندگان که مورد ادعای آنان واقعی شده دلیل ارائه نداده اند کارشناسان میزان تجاوز را به اشتباه کمتر از میزان تصرف واقع اعلام کرده اند که به این مورد اعتراض شده و توجه نشده است با توجه به تجاوز فرجام خواندگان به ملک موکلین لازم بود حکم به عقب بودن دیوار کارگاه فرجام خواندگان صادر کند استناد دادگاه به ماده 317 قانون مدنی دادگاه به حکم قانون مربوط به تلف توجه داشته شاید به ماده واحده لایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاک مجاور مصوب 58/9/27 نظر داشته است در حالیکه عمل فرجام خواندگان از شمول قانون مربوط به جبران خسارت رفع تجاوز خارج می باشد در این مورد هم دادگاه باید خسارت ناشی از قلع بنا و مستحدثات را با قیمت زمین منصوبه مقایسه کند که در مانحن فیه قیمت برداشتن دیوار فعلی 1/100 ارزش زمین منصوبه می باشد ولی دادگاه به این معنا توجه نکرده است و از طرفی دادگاه با توجه به ماده استنادی 317 قانون مدنی می توانست حکم به مثل بدهد زیرا زمین دیگر فرجام خواندگان در مجاور آن داشته اند با اشکالات دیگر رأی فرجام خواسته که عمدتاً در طول دادرسی به آن ها پرداخته شده تقاضای نقض رأی فرجام خواسته را نموده پرونده پس از ابلاغ دادخواست فرجامی به آقایان م. ن. و م. ب. وکلای فرجام خواندگان پرونده به دیوان عالی کشور ارسال به این شعبه ارجاع به کلاسه فوق ثبت شده است لایحه فرجام خواه به هنگام شور قرائت می شود. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردیده پس از قرائت گزارش عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی متن رأی نظر به اینکه فرجام خواندگان در طول دادرسی اظهار نمودند که احد از مالکین که نماینده شعبه بوده در مورد احداث بنا موافقت نموده و در حضور دو نفر شاهد خود نیز در احداث بنا همکاری نموده اقتضاء داشت دادگاه از آقای ب. ر. احد از خواهان ها و دو نفر گواه به اسامی ح. ر. و ر. ر. درخصوص فوق تحقیق می نمود در ثانی وکیل فرجام خواهان ها به نظریه کارشناسان اعتراض نموده و ادعا نموده بهای زمین مورد تجاوز را در مقایسه با ضرر قلع و قمع بنا بیشتر می باشد در این مورد کارشناسان اظهارنظری ننموده اند بدیهی است حسب قانون چنانچه بهای زمین مورد تجاوز بیش از ضرر وارده در مورد قلع و قمع بنا و رفع تجاوز باشد صدور حکم به جبران خسارت از شمول حکم قانون خارج می باشد در ثالث وکیل خواهان ها مساحت مورد تجاوز را بیش از مساحت اعلام شده از سوی هیئت کارشناسان اعلام نموده و به این قسمت از نظر کارشناسان نیز اعتراض نموده مورد توجه دادگاه محترم قرار نگرفته است مضافاً به اینکه دادگاه در رأی صادره حکم به جبران خسارت صادر نموده لیکن به حکم قانونی آن که ماده واحده لایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاک مجاور مصوب 1358 می باشد استناد ننموده به ماده 317 قانون مدنی که مربوط به غصب است و در مانحن فیه در حکم تلف تلقی نمی باشد زیرا احداث دیوار در ملک دیگر با وصف وجود عین از شمول حکم تلف خارج می باشد بنا به مراتب رأی فرجام خواسته که بدون توجه به جهات و معانی فوق صادر گردیده نقض مستنداً به بند الف از ماده 401 قانون مدنی پرونده جهت رسیدگی به دادگاه محترم صادرکننده رأی ارجاع می نماید. /ل شعبه دهم دیوان عالی کشور رئیس: م. هادی عبداله پور مستشار: سیدحجت اله میرمجیدی فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی نقد رأی نام * : رایا