ساقط شدن حق رجوع زوج از بذل مهریه

خلاصهٔ رأی

مضافا مطابق ماده ۸۰۳ قانون مدنی حتی بعد از قبض هبه نیز واهب غیر از موارد خاص ذکر شده در ماده فوق حق رجوع دارد؛خصوصا در مورد فوق که هبه ( بذل ) مشروط به تحقق طلاق بوده است و شرط نیز محقق نگردیده است.

متن کامل

ساقط شدن حق رجوع زوج از بذل مهریه Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: ساقط شدن حق رجوع زوج از بذل مهریه پیام: با توجه به اینکه مهریه از حقوق زوجه می باشد لذا زوجه می‌تواند هرزمان که خواست کلیه مهریه خویش رادر مقابل صدور حکم طلاق و انجام و اجرای ان و قطعیت طلاق در حق زوج بذل نماید که معمولا این امر نیز شرط می‌شود که زوجه حق رجوع نسبت به مهریه خود را در صورت قطعیت طلاق نداشته باشد. بنابراین تازمانی که طلاق قطعی نشده است زوجه می تواند نسبت به مهریه بذل شده خویش عدول نماید. مضافا مطابق ماده ۸۰۳ قانون مدنی حتی بعد از قبض هبه نیز واهب غیر از موارد خاص ذکر شده در ماده فوق حق رجوع دارد؛خصوصا در مورد فوق که هبه ( بذل ) مشروط به تحقق طلاق بوده است و شرط نیز محقق نگردیده است. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 140037920001376744 , تاریخ دادنامه قطعی : 1401/06/08 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور دادگاه تجدیدنظر استان دادگاه تجدیدنظر استان مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده فرجامخواه: ا. ز. با وکالت ر. و. خ. چ. فرجامخوانده: ا. ا. ز. فرجامخواسته: دادنامه شماره*۱۴۰۱/۲/۲۱ صادره از شعبه * تاریخ ابلاغ دادنامه به فرجامخواه:۱۴۰۱/۲/۲۴ تاریخ وصول دادخواست فرجامی:۱۴۰۱/۳/۱۲ مرجع رسیدگی: شعبه پانزدهم دیوانعالی کشور هییت شعبه اقایان ج. ق. ( رییس شعبه ) ، س. م. ت. ( مستشار ) خلاصه جریان پرونده: در این پرونده ا. ر. چ به وکالت از ا. ا. ز. در مورخه ۱۴۰۰/۳/۳۰ با تقدیم دادخواست به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش به طرفیت ا. ز. طرح دعوی نموده و اعلام کرده موکل در ۹۳/۲/۱۱ با خوانده ازدواج نموده ولی خوانده سه سال است.ترک منزل نموده و جهیزیه را مسترد کرده و سوی رفتار داشته است.و طی اقرار نامه رسمی مورخه ۹۸/۴/۲۷ حقوق مالی شامل مهریه و نفقه را بذل نموده است. ( مهریه و نفقه تا زمان تنظیم سند رسمی را بذل نموده است ) ص ۸ زوج نیز طی سند رسمی ۹۸/۴/۲۷ به زوجه وکالت برای مطلقه نمودن خود داده و حق انتخاب محل سکونت هم به زوجه واگذار شده است.ص ۳۵ شعبه *در ۱۴۰۰/۸/۲۹ تشکیل جلسه داده است.وکیل خواهان به مفاد دادخواست تاکید نموده است.وکیل خوانده گفته ترک منزل نبوده قرار بوده خانه بگیرند ولی زوج اقدام نکرده و محل اقامت در *بوده است.و موکل به زندگی خود علاقه دارد. محل تدریس وی در *است. دادگاه قرار ارجاع به داوری و کارشناسی صادر نموده است. داور زوج نظر به عدم امکان سازش داده است.دادگاه طی دادنامه مورخه ۱۴۰۰/۹/۲۷ باتوجه به محل اقامت زوجه به صلاحیت دادگاه خانواده *قرار صادر نموده است. ص ۷۸ شعبه *در ۱۴۰۰/۱۰/۱۸ با حضور قاضی مشاور تشکیل جلسه داده است.وکیل خواهان گفته طبق سند رسمی زوجه در قبال حکم طلاق نفقه و مهریه خود را بذل نموده و زوجه از سال ۹۷ ترک منزل نموده است. وکیل زوجه گفته موکل قبل از صدور حکم قطعی حق رجوع به مهریه را داشته و طبق دادخواست مطالبه نموده است.که به دلیل درخواست طلاق رسیدگی متوقف شده است.و محکومیت خواهان به پرداخت نفقه و اجرت المثل مورد درخواست است.ودر مورد تنصیف دارایی جدا اقدام خواهدشد دادگاه قرار ارجاع به داوری صادر نموده است. داور زوجه اعلام نموده زوج حاضر به سازش نیست لذا زوجه حقوق مالی شامل مهریه ، نفقه ، اجرت المثل را می خواهد. داور زوج نظر به عدم سازش داده است. دادگاه در مورد حقوق زوجه قرار کارشناسی صادر نموده است. کارشناسان به شرح ص ۹۲ در مورد اجرت المثل و نفقه اظهار نظر نموده اند دادگاه در مورخه ۱۴۰۰/۱۲/۳ تشکیل جلسه داده است. زوجه گفته اقرار نامه من مشروط به صدور حکم طلاق است.و نفقه هم تا همان تاریخ سند بذل شده است. و بعد از ان نفقه نداده وحکم تمکین هم صادر نشده است.من درخواست طلاق ندادم شاید زندگی ام درست شود. دادگاه در مورد نفقه مجددا قرار کارشنارسی صادر نموده است.برای ۹۸/۴/۲۷ لغایت زمان اجرای صیغه طلاق ص ۹۹ هیات کارشناسان بشرح ص ۱۰۳ اظهار نظر نموده اند قاضی مشاور نظر به صدور حکم طلاق داده است.ص ۱۰۸ دادگاه به موجب دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۰/۱۲/۲۵ گواهی عدم امکان سازش به درخواست زوج صادر نموده و مقرر داشته ۱- مهریه و نفقه تا ۹۸/۴/۲۷ مطابق سند رسمی به زوجه تعلق نمی گیرد. ۲- جهیزیه مسترد شده است. ۳- در مورد تنصیف دارایی در این پرونده ادعایی ندارد. ۴- اجرت المثل مطابق نظر کارشناسان ۱۰/۲۶۰/۰۰۰ تومان است. ۵- نفقه از ۹۸/۴/۲۷ با زمان اجرای صیغه طلاق و نفقه ایام عده طبق نظر کارشناسان و مفاد دادنامه تعیین شده است. اقای ر. و. خ. چ. به و ک. از ا. ز. نسبت به دادنامه اعتراض نموده و در مورد مهریه معترض می باشد. شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۱/۲/۲۱ دادنامه بدوی را تایید نموده است. اقای ر. و. خ. چ. به وکالت از ا. ز. از دادنامه فرجامخواهی نموده و در مورد مهریه معترض می باشد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ت. عضو ممیز اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره *۱۴۰۱/۲/۲۱ فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. رأی متن رأی فرجامخواهی اقا ر. و. خ. چ. به وکالت از ا. ز. نسبت به دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۱/۲/۲۱ صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه *گواهی عدم امکان سازش به درخواست زوج صادر گردیده و فرجامخواه نسبت به مهریه معترض می باشد. وارد و موجه است.زیرا اولا اگر چه زوجه طی سند رسمی اقرار نموده کلیه مهریه رادر مقابل صدور حکم طلاق و انجام و اجرای ان و قطعیت طلاق در حق زوج بذل می نماید. و حق رجوع را در صورت قطعیت طلاق سلب و اسقاط نموده و دادگاه نیز به اقرار زوجه استناد و وی را مستحق مهریه ندانسته است.لیکن ۱- زوج بابت بذل مهریه به زوجه وکالت در طلاق داده است. ۲- زوجه از طلاق منصرف شده و از وکالت استفاده ننموده است.۳- صرف نظر از این موضوع باتوجه به درخواست طلاق از ناحیه زوج ، زوجه طی اظهارنامه رسمی در *به زوج اعلام نموده به مهریه که طی سند رسمی بذل شده رجوع نموده است. ۴- رجوع زوجه قبل از صدور حکم طلاق و قطعیت و یا اجرای ان که در سند رسمی اشاره شده صورت گرفته است. ۵- اگر چه دادگاه به اسقاط حق رجوع زوجه اشاره نموده لیکن مفاد سند رسمی حکایت از اسقاط در صورت قطعیت طلاق دارد. و این قطعیت محقق نشده و حق رجوع باقی بوده است. ثانیا مطابق ماده ۸۰۳ قانون مدنی حتی بعد از قبض هبه نیز واهب غیر از موارد خاص ذکر شده در ماده فوق حق رجوع دارد. خصوصا در مورد فوق که هبه ( بذل ) مشروط به تحقق طلاق بوده است.و شرط نیز محقق نگردیده است.لذا باتوجه به مراتب ذکر شده مستند به بند ۲ ماده ۳۷۱ و بند ج ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به شعبه همعرض دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می نماید./ا۴۰۱/۶/۱۲ شعبه * رییس شعبه: ج. ق. مستشار: س. م. ت. رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * تجدیدنظرخواه: خانم ا. ز. فرزند ب. با وکالت اقای ر. و. خ. چ. فرزند م. به نشانی * تجدیدنظرخوانده: اقای ا. ا. ز. فرزند ع. ب. با وکالت خانم ا. ر. چ فرزند ج. به نشانی * تجدیدنظر خواسته: صدور گواهی عدم امکان سازش به درخواست زوج رای دادگاه درخصوص تجدیدنظرخواهی اقای ر. و. خ. چ. به وکالت از خانم ا. ز. به طرفیت اقای ا. ا. ز. به خواسته تجدیدنظرخواهی نسبت به دادنامه شماره *درپرونده شماره ۱۳۷۶ *صادره ازشعبه *که به موجب ان و به شرح وکیفیت مندرج دردادنامه تجدیدنظرخواسته حکم به گواهی عدم امکان سازش بین زوجین فوق الذکر صادرگردیده ، باتوجه به محتویات پرونده ورسیدگی انجام شده درپرونده دادگاه بدوی نظربه اینکه ایراد واعتراض ودفاع موجه ودلیلی که موثر واقع گردد. وموجبات فسخ دادنامه تجدیدنظرخواسته را فراهم نماید. دراین مرحله از دادرسی ابراز واقامه نگردیده ورعایت اصول وقواعد دادرسی نیز صورت گرفته ، فلذا به استناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی با رد تجدیدنظرخواهی تجدیدنظرخواه دادنامه صادره عینا تایید می گردد. رای صادره ظرف مدت بیست روز پس ازابلاغ به طرفین قابل فرجام خواهی در دیوانعالی کشور می باشد. / ن ن. غ. م. ن. رییس شعبه *مستشار شعبه * رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * تجدیدنظرخواه: خانم ا. ز. فرزند ب. با وکالت اقای ر. و. خ. چ. فرزند م. به نشانی * تجدیدنظرخوانده: اقای ا. ا. ز. فرزند ع. ب. با وکالت خانم ا. ر. چ فرزند ج. به نشانی * تجدیدنظر خواسته: صدور گواهی عدم امکان سازش به درخواست زوج رای دادگاه در خصوص تجدیدنظرخواهی اقای ر. و. خ. چ. به وکالت از خانم ا. ز. فرزند ب. به طرفیت اقای ا. ا. ز. فرزند ع. ب. به وکالت خانم ا. ر. نسبت به دادنامه شماره *درپرونده کلاسه *صادره از شعبه *که بموجب ان درمورد دعوای تجدیدنظرخوانده به خواسته صدورگواهی عدم امکان سازش به منظور اجرای صیغه طلاق به درخواست زوجه دادگاه به شرح وکیفیت مندرج دردادنامه معترض عنه به زوج اجازه داده است.که با حصول شرایط ذیل به یکی از دفاترثبت طلاق مراجعه نسبت به اجرای صیغه طلاق و ثبت ان اقدام نماید. ۱- زوجه به موجب سند رسمی شماره ۳۳۴۳۰ مورخ ۱۳۹۸/۴/۲۷ تمام مهریه و نفقه خود را تا مورخ ۹۸/۴/۲۷ دردفترخانه شماره ۱۲ *اباد درقبال صدورحکم طلاق و اجرای ان درحق زوج بذل نموده است.وحق رجوع را درصورت قطعیت طلاق ازخود سلب و ساقط نموده است.۲- زوجه جهیزیه خود را مسترد نموده است.و درخصوص شرط تنصیف حسب اظهارات وکلیش جداگانه طرح دعوا خواهد شد ۳- اجرت المثل زوجه طبق نظریه هیات سه نفره کارشناسی مبلغ ۱۰/۲۶۰/۰۰۰ تومان است.که باید به مشارالیها پرداخت گردد. ۴- زوجین فاقد فرزند مشترک می باشند ۵- نفقه زوج ازتاریخ ۱۳۹۸/۴/۲۷ لغایت ۱۴۰۰/۱۱/۳۰ مبلغ۱۶/۰۰۲/۰۰۰ تومان است.و نفقه اسفند ماه سال ۱۴۰۰ مبلغ ۶۰۰/۰۰۰ تومان نفقه جاریه درسال ۱۴۰۱ تا اجرای صیغه طلاق ماهیانه ۷۵۰/۰۰۰تومان و همچنین نفقه ایام عده مبلغ ۲/۸۵۰/۰۰۰ تومان است. ( که زوج مکلف به پرداخت ان ) حسب اظهارات زوجه درجلسه مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۱۸ نامبرده باردار نمی باشد. نوع طلاق رجعی و عده ان سه طهر می باشد. وکیل زوجه درمهلت مقرر قانونی به ان شق ازدادنامه فوق الذکر که زوجه را مستحق مهریه ندانسته است.اعتراض نموده است.که پرونده به شعبه *ارجاع و به موجب دادنامه شماره *( ص ۱۲۳ ) دادنامه بدوی در دادگاه تجدید نظرعینا تایید می گردد. وکیل زوجه به شرح صفحه ۱۳۱ پرونده نسبت به دادنامه *صادره از شعبه پنجم تجدید نظر فرجام خواهی نموده وپرونده به شعبه پازدهم دیوان عالی کشور ارجاع و شعبه مذکور درخصوص فرجامخواهی به عمل امده بدین نحو استدلال نموده که فرجامخواهی نسبت به مهریه معترض بوده و اعتراض وارد و موجه است.زیرا اولا اگرچه زوجه طی سند اقرار نموده کلیه مهریه را درمقابل صدورحکم طلاق وانجام واجرای ان و قطعیت طلاق درحق زوجه بذل می نماید. وحق رجوع را درصورت قطعیت طلاق سلب واسقاط نموده و دادگاه نیز به اقرارزوجه استناد وی را مستحق مهریه ندانسته است.لیکن ۱- زوج بابت بذل مهریه به زوجه وکالت در طلاق داده است.۲- زوجه ازطلاق منصرف شده و ازوکالت استفاده ننموده است.۳- صرفنظر از این موضوع با توجه به درخواست طلاق ازناحیه زوج به زوجه طی اظهارنامه رسمی در *به زوج اعلام نموده به مهریه که طی سند رسمی بذل شده رجوع نموده است.۴- رجوع زوجه قبل از صدور حکم طلاق و قطعیت و یا اجرای ان که درسند رسمی اشاره شده صورت گرفته است.۵- اگرچه دادگاه به اسقاط حق رجوع زوجه اشاره نموده لیکن مفاد سند رسمی حکایت از اسقاط درصورت قطعیت طلاق دارد. واین قطعیت محقق نشده و حق رجوع باقی بوده است.ثانیا مطابق ماده ۸۰۳ قانون مدنی حتی بعد از قبض هبه نیز واهب غیرازموارد خاص ذکرشده و درماده فوق ، حق رجوع دارد.خصوصا درمورد فوق که هبه ( بذل ) مشروط به تحقق طلاق بوده است.و شرط نیز محقق نگردیده است.فلذا دادنامه فرجام خواسته را نقض و جهت رسیدگی درشعبه هم عرض اعاده وبه این دادگاه ارجاع شده است.پرونده درجریان رسیدگی قرارگرفته است.تجدیدنظرخوانده و وکیل ایشان با وصف ابلاغ واقعی از طریق سامانه ثنا درجلسه دادگاه حاضر نشده اند و دلیل موثری مخالف ادعای تجدید نظرخواه ارائه نداده اند بنابراین با توجه به اظهارات وکیل تجدید نظرخواه درجلسه دادرسی مورخ ۱۴۰۱/۷/۲۰ استدلال شعبه *و با عنایت به اینکه بذل مهریه درقبال صدور حکم طلاق و قطعیت واجرای ان بوده است.واما موضوع طلاق به تقاضای زوجه اجرایی و عملی نشده است.و همچنین زوجه که واهب بوده طبق ماده ۸۰۳ از قانون مدنی از ما بذل خود رجوع نموده است.ومهریه خود را مطالبه وبراساس دادنامه شماره*صادره از شعبه *در این زمینه منتج به صدور رای شده است.فلذا اولا تجدید نظرخواهی به عمل امد راجع به ان قسمت ازدادنامه تجدید نظرخواسته که زوجه را مستحق مهریه ندانسته است.وارد تشخیص به استناد ماده ۳۵۸ ازقانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ومواد ۸۰۳ و ۱۰۸۲ از قانون مدنی ضمن نقض دادنامه مذکور از این حیث در بند ۱ دادنامه معترض عنه اضافه می گردد. زوجه مهریه خود رابه صورت جداگانه مطالبه زوج مکلف به پرداخت ان است.و ثانیا درسایرقسمت های دادنامه موصوف نظر به اینکه اعتراض موثری که موجبات فسخ دادنامه تجدید نظرخواسته را ایجاب نمای