رعایت فوریت در خیار غبن

خلاصهٔ رأی

پیام: اعلام فسخ فوریت دارد لیکن تشخیص فوریت با توجه به اوضاع و احوال با دادگاه است.

متن کامل

رعایت فوریت در خیار غبن Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: رعایت فوریت در خیار غبن پیام: اعلام فسخ فوریت دارد لیکن تشخیص فوریت با توجه به اوضاع و احوال با دادگاه است. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9809984307400055 , تاریخ دادنامه قطعی : 1402/07/18 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور دادگاه بدوی دادگاه تجدیدنظر استان مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی دادگاه بدوی خواهان: اقای م. ق. چ. فرزند ا. با وکالت اقای س. ع. ه. فرزند و. ا. به نشانی * b و اقای ح. ع. ز. ج. ک. فرزند ی. به نشانی * خواندگان: ۱. اقای ح. پ. خ. فرزند ع. .اقای ا. خ. فرزند م. ص. با وکالت اقای ع. ش. ح. فرزند م. به نشانی * خواسته: تایید فسخ قرارداد بتاریخ فوق جلسه شعبه *در وقت فوق به تصدی امضای کننده ذیل تشکیل است. پرونده کلاسه فوق تحت نظر است. با بررسی محتویات ان ختم رسیدگی اعلام و به شرح ذیل رای صادر می شود. رای دادگاه درخصوص دادخواست اقای م. ق. چ. باوکالت اقایان س. ع. ه. وحس. ع. ز. وکلای محترم دادگستری به طرفیت اقایان ح. پ. خ. - ا. ج. خ. باوکالت اقای ع. ش. ح. وکیل محترم دادگستری به خواسته تایید فسخ قرارداد مورخ ۹۰/۸/۲۹ فی ما بین طرفین به دلیل غبن ، به این شرح که حسب محتویات پرونده ، قدرالسهم خواهان ازپلاک های ثبتی ۴۴۶۵-۴۴۵۱ مکرر۶۹۶۶-۶۹۶۶-۴۴۱۳ *به موجب قرارداد عادی ۲۲۶۷۹۷ مورخ ۹۰/۸/۲۹ درقبال مبلغ ۴۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال معادل چهل میلیون تومان به خوانده ها فروخته شده است.که حسب محتویات پرونده سهم وی مقداریک هشتم ازکل اراضی موضوع ان پلاک های ثبتی بوده معامله نسبت به ان مقدارانجام شده است ، وکلای محترم خواهان باستناد قرارداد مزبوروباستناد اظهارنامه مورخ ۹۴/۱۱/۵ بااعلام اینکه قیمت موردتوافق طرفین معامله اختلاف فاحش با قیمت واقعی زمان معامله داشته است.وبابیان اینکه خواهان ساکن کشور *علم پیدا کرده که درمعامله موردنظر مغبون شده وبلافاصله با مراجعه به خوانده ها وارسال اظهار نامه فسخ معامله را به انها اعلام نموده است ، به شرح مرقوم طرح دعوی نموده اندبابررسی محتویات پرونده نظربه اینکه وکیل محترم خواهان طی لایحه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۲/۴ مضبوط دربرگ شماره ۱۲۷ پرونده اقدام به استرداد دعوی درموردسایر پلاک های ثبتی غیرازپلاک ثبتی ۱۹۱۸ بخش ۴ *کرده است ، لذا دادگاه باستناد بند ب ماده ۱۰۷ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب درامور مدنی قراررد دعوی مطروحه راجع به پلاک های ثبتی ۴ *صادر و اعلام می نماید. ، امادرخصوص دعوی مطروحه راجع به پلاک ثبتی ۶۹۱۸ اصلی بخش۴تبریز ، دادگاه باتوجه بادادخواست تقدیمی خواهان ووکلای محترم ایشان وقرارداد استنادی وباتوجه قیمت تعیین شده درقرارداد ضمن توجه به اینکه ایراد وکیل محترم خوانده ها طی صورتجلسه رسیدگی مورخ ۹۸/۵/۱به عدم اقدام به استعلام ارزش منطقه ای پلاک ثبتی ۶۹۶۶ تاثیری دردعوی مربوط به پلاک ثبتی ۶۹۱۸ ندارد. واینکه وکیل محترم اعلام کرده که خواهان همین دعوی راقبلا طرح کرده وبا دادنامه صادره ازدادگاه تجدیدنظرقراررددعوی صادره شده که این امرنیز مانعی جهت رسیدگی به دعوی حاضرنیست چون قراررددعوی به ترتیب صادره درپرونده استنادی که فتوکپی ازدادنامه های صادره دران پرونده ضمیمه پرونده حاضر می باشند ، ازاعتبار امرمختومه بهابرخوردار نیست ، لذا دادگاه باتوجه به مردودبودن ایرادات مزبور وباغیرموجه دانستن دفاعیات دیگر وکیل محترم خوانده که اعلام نموده که دعوی خواهان درپرونده حاضر پس از ۹ سال طرح شده وادعای غبن پس از ۹ سال معنی عرفی وقانونی خودراازدست داده است.وخواهان قبلا اقدام به طرح شکایت کلاهبرداری وطرح دعوی اعلام بطلان معامله نموده که ان ادعاها ردشده اند ، ازنظر دادگاه مردود است.چون به شرحی که فوقا اشاره شد اولا اظهارنامه مورداستنادی خواهان پس از ۹ سال ارسال نشده است.و. ادعای خواهان ووکلای ایشان این است.که وی درکشور *نبوده و به محض اطلاع ازتحقق غبن اقدام نموده است.ودلیل برخلاف این ادعاازناحیه خوانده ها ووکیل محترم انها ارائه نشده است.واقدام خواهان به طرح شکایت کیفری وطرح دعوی اعلان بطلان معامله نیزازنظردادگاه موجب اسقاط حق وی برفسخ معامله نیست ، لذادادگاه باتوجه به مراتب مرقوم وعنایتابه اینکه با ارجاع امربه کارشناسی به جهت ضرورت امروفنی وتخصصی بودن موضوع که ابتدا نظرکارشناس واحداخذ شده وسپس بااعتراض وکیل محترم خوانده ها نظریه هییت سه نفری کارشناسان اخذ شده وطی ان مشخص شده که ارزش هرمترمربع اززمین های موردمعامله طرفین پرونده درزمان معامله مبلغ ۱/۰۰۰/۰۰۰ریال ودرزمان اقدام خواهان به ارسال اظهارنامه با موضوع اعلانی فسخ معامله به خوانده ها مبلغ ۱/۴۰۰/۰۰۰ریال بوده است.وباتوجه به اینکه فقط مساحت پلاک ثبتی ۶۹۱۸ اصلی بخش ۴ *۹۸۷۸/۹۵ سانتی متراست ، بادرنظر گرفتن سهم خواهان ازان پلاک ارزش روزمعامله سهم وی ازان پلاک معادل ۱/۲۳۴/۸۶۸/۷۵۰ریال بوده که کل قیمت تعیین شده برای سهم وی ازان پلاک وپلاک دیگر مندرج درقرارداد به شرحی که درصدررای اشاره شده فقط ۴۰۰/۰۰۰/۰۰۰ریال بوده که فاحش بودن ان باقیمت واقعی مبیع واضعه است.وباتوجه به اینکه نظریه هییت محترم سه نفری کارشناسان ارائه شده درپرونده مباینتی با اوضاع واحوال مسلم قضیه ندارد.وباابلاغ ان به طرفین دعوی اعتراض طرح نشده است.ودرلایحه ای که وکیل محترم خوانده ها پس از ابلاغ ان نظریه ارائه کرده دلیل برمخدوش بودن نظریه ارائه نشده است.واینکه همان وکیل محترم بااین ادعا که ملک درموردنظردرطرح تملک شهرداری وپارک بزرگ *قرارگرفته وشهرداری از بابت بهای ان حدود ۱۰ هزارتومان یاکمتر ازان درنظرگرفته وموکل اودرواقع ملک را دوباره خریدکرده است.و. خواهان ودیگرشرکایاوویکبار ازشهرداری واین ادعا که موکل او هزینه های دارایی وعوارض شهرداری وهزینه انتقال سند رسمی رامتقبل شده ونهایتا این ادعا که تغییر کاربری درموردمبیع صورت گرفته است ، تکمیل نظریه راخواستارشده نیز موجه نیست چون ازنظردادگاه نظریه کارشناسی براساس قرار صادره ازدادگاه ارائه شده استونقصی دران وجودندارد. واینکه وکیل محترم درهمان لایحه ادعا کرده که معامله طرفین پرونده مبنی برعقد صلح بوده است.نیز باتوجه صراحت مندرجات قرارداد وموضع قبلی ایشان درپرونده موجه نیست ، چون اولا مندرجات قراردرتصریح درتحقق عقدبیع دارد. وثاینا دفاعیات قبلی وکیل محترم خوانده ها نیز درتایید بیع بودن عقد موردنظر است.ونهایتا اینکه درمتن قراردادموضوع اشاره به اسقاط خیارات شده است.باتوجه به اینکه ان مطلب درقسمت فرم ازپیش تهیه شده قرارداد است.ومعمولا متاملین درزمان تنظیم قرارداد ها توجه به این شرط نمی کنند ودرپرونده حاضر نیر دلیل برتوافق طرفین به این شرط وجودندارد.وعملکرد خواهان بعد از اطلاع از تحقق غبن حاکی از عدم اطلاع وی ازان بند قرارداد است.و. ازنظردادگاه این موضوع مربوط به خیارات درشرایط عادی است.وازانجا که تفاوت قیمت واقعی مبیع موضوع پرونده با قیمت مورد توافق طرفین چندین برابراست ، لذا موضوع شامل ان قسمت قرارداد نمی شود. ، بنابراین دادگاه با اعتقادبرموجه نبودن دفاعیات وکیل محترم خوانده هادعوی خواهان راثابت تشخیص می دهد وباستناد مواد ۱۰و۲۱۹و۲۲۰قانون مدنی حکم به تایید فسخ معامله موضوع خواسته دررابطه با سهم خواهان ازپلاک ثبتی ۶۹۱۸ اصلی بخش ۴ *صادرواعلام می نماید.؛ رای صادره حضوری و ظرف مهلت بیست روز پس ازابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در دادگاه محترم تجدیدنظر *اذربایجان شرقی می باشد. رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * تجدید نظر خواهان: ۱. اقای ا. ج. خ. فرزند م. ۲. اقای ح. پ. خ. فرزند ع. با وکالت اقای ع. ش. ح. فرزند م. به نشانی * تجدیدنظرخوانده: اقای م. ق. چ. فرزند ا. با وکالت اقای س. ع. ه. فرزند و. ا. به نشانی * b و اقای ح. ع. ز. ج. ک. فرزند ی. به نشانی * تجدیدنظر خواسته: دادنامه شماره ۶۶۸۷ صادره در پرونده کلاسه *موضوع تایید فسخ قرارداد ( مالی ) گردش کار: به تاریخ ۱۴۰۱/۲/۱۹ پرونده امر بتصدی امضاکنندگان ذیل در وقت فوق العاده تحت نظر است.با اعلام ختم رسیدگی بشرح اتی مبادرت به انشای رای می نمایند. " رای دادگاه" در خصوص تجدیدنظرخواهی اقایان ح. پ. و ا. ج. با وکالت اقای ع. ش. به طرفیت اقای م. ق. چ. نسبت به دادنامه شماره *۰۰/۶/۲۵ موضوع پرونده کلاسه *صادره از شعبه *که به موجب ان راجع به خواسته تایید فسخ قرارداد مورخ ۹۰/۸/۲۹ فی مابین به دلیل ادعای غبن با نظر هیات سه نفری کارشناسی با احراز غبن ، حکم به تایید فسخ معامله با سهم تجدیدنظرخوانده از پلاک ثبتی ۶۹۱۸ اصلی بخش ۴ *صادر شده است ، توجها به اینکه از حیث اساس دعوی مطروحه تجدیدنظرخواه ها ایراد و اعتراض موجه و مدللی که موجبات نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته را فراهم نماید. ارایه ننموده اند و جهات تجدیدنظرخواهی منطبق با شقوق ماده ۳۴۸ قانون ایین دادرسی مدنی نبوده و در صدور دادنامه اصول و موازین دادرسی رعایت گردیده لکن از زاویه میزان غبن با رجوع به هیات پنج نفره کارشناسی مراتب مجددا مورد بررسی قرار گرفته و ارزش هر مترمربع از فضای مورد بحث به هشتصد هزار ریال جمعا به مبلغ هقت میلیارد و نهصد وسه میلیون و یکصد وشصت هزار ریال ارزیابی گردیده که از اعتراض موثر مصون باقی مانده و این امر با اوضاع و احوال مسلم قضیه نیز مطابقت دارد. لذا بر پایه نظر مزبور با غیروارد تشخیص دادن تجدیدنظرخواهی به تجویز ماده ۳۵۸ همان قانون با رد تجدیدنظرخواهی ، دادنامه تجدیدنظرخواسته تایید میگردد. رای صادره قطعی است. مستشاران شعبه * ع. ب. م. د. رأی شعبه دیوان عالی کشور در این پرونده اقای م. ق. ( خواهان ) با وکالت اقای س. ع. ه. به طرفیت خواندگان اقایان ح. پ. خ. و ا. ج. خ. به خواسته تایید فسخ قرارداد مورخ ۱۳۹۰/۸/۱۹ ( فیمابین طرفین ) مقوم به ۶۷۳/۲۰۰/۰۰۰ ریال در مورخ ۱۳۹۸/۱/۲۷ دادخواست به دادگستری تبریز تقدیم کرده و اظهار داشته موکل اینجانب به موجب مبایعه نامه شماره ۲۲۶۷۹۷ – ۱۳۹۰/۸/۲۹ ملک مورد تنازع را به خواندگان فروخته و به لحاظ اینکه ساکن *بوده از قیمت ملک اطلاع نداشته و در راستای ترغیب بنگاه معاملات ، قرارداد منعقد شده و پس از مدتی با حضور در کشور متوجه قیمت مورد معامله شده و بلافاصله به خواندگان مراجعه کرده و همچنین اظهار نامه فسخ معامله به خواندگان ارسال کرده است. پرونده برای رسیدگی به دادخواست به شعبه *ارجاع گردیده است. ( حسب تصاویر ارای صادره از دادسرا و دادگاه ، خواهان دعاوی مختلف از قبیل کلاهبرداری ، ابطال معامله بلحاظ فریب و امثال ان را مطرح کرده که به جهات مختلف رای به نفع خواهان صادر نشده است ) . دادگاه در مورخ ۱۳۹۸/۵/۱ برای رسیدگی به دعوا تشکیل جلسه داده و وکیل خواهان در اغاز جلسه گفته خواسته به شرح دادخواست است.و وکیل خواندگان اظهار داشته اولا این چهارمین دعوا می باشد. که خواهان مطرح می نماید. ابتدا باید به عرض برسانم ارزش منطقه ای مربوط به تاریخ ۹۷/۹/۱۹ و مربوط به ۶ پلاک ثبتی است.و ارزش منطقه ای هر کدام از پلاک ها اخذ نشده است.ثانیا در حالی که معامله در مورخ ۱۳۹۰/۸/۲۹ صورت گرفته ، اظهارنامه فسخ در مورخ ۱۳۹۴/۱۱/۵ یعنی حدود ۴ سال پس از معامله برای موکلین ارسال گردیده است.که با مفاد ماده ۴۲۰ قانون مدنی راجع به فوریت اعمال خیار منافات دارد. و به علاوه برابر بند ۶۶ از ماده ۶ مبایعه نامه کلیه خیارات از جمله خیار غبن به طور مطلق از طرفین سلب شده است. وکیل خواهان ضمن پاسخ به مطالب وکیل خواندگان از دادگاه برای ارائه سند مالکیت موکلش مهلت خواسته و دادگاه این مهلت را قبول کرده است. دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناس صادر کرده و مقرر کرده کارشناس در مورد متصرف بودن خواندگان و قیمت زمین ها اعلام نظر کند. اقای ح. ص. ق. ج. وضعیت ۷ پلاک مورد نظر را به شرح ص ۱۱۶ به استحضار دادگاه بدوی رسانده و حسب این گزارش ورثه خانم ا. ک. شامل م. ، ش. ، ن. همگی شهرت ق. سهم الارث خود از پلاک ها را به اقایان ح. پ. خ. و ا. ج. خ. منتقل کرده اند و اقای س. س. کارشناس دیگر منتخب ، بهای اراضی مورد نظر را به دادگاه در زمان معامله و در زمان ارسال اظهارنامه اعلام داشته که با بهای مندرج در مبایعه نامه تفاوت زیادی دارد. ( ص ۱۲۵ ) وکیل خواهان خواسته خود را تنها به فسخ یک پلاک به شماره ۶۹۱۸ که حدود ده هکتار است.کاهش داده است.و دادگاه با صدور قرار کارشناسی مجدد ، از کارشناس ها خواسته فقط قیمت یک پلاک مورد نظر را به دادگاه اعلام کند و کارشناس نظریه خود را به شرح ص ۱۴۶ به دادگاه اعلام کرده که ارزش ملک در زمان معامله ۹/۸۷۸/۹۵۰/۰۰۰ ریال براورد گردیده است. دادگاه پس از ابلاغ نظر کارشناس ها ، ختم رسیدگی را اعلام کرده و به موجب دادنامه شماره ۶۶۸۶ – ۱۴۰۰/۶/۲۵ با قبول خواسته خواهان ، حکم به تایید فسخ قرارداد صادر کرده که عین رای بالضروره درج می گردد.: درخصوص دادخواست اقای م. ق. چ. باوکالت اقایان س. ع. ه. و ح. ع. ز. وکلای محترم دادگستری به طرفیت اقایان ح. پ. خ. ا. ج. خ. باوکالت اقای ع. ش. ح. وکیل محترم دادگستری به خواسته تایید فسخ قرارداد مورخ ۹۰/۸/۲۹ فی ما بین طرفین به دلیل غبن ، به این شرح که حسب محتویات پرونده ، قدرالسهم خواهان ازپلاک های ثبتی ۴۴۶۵۴۴۵۱ مکرر۶*به موجب قرارداد عادی ۲۲۶۷۹۷ مورخ ۹۰/۸/۲۹ درقبال مبلغ ۴۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال معادل چهل میلیون تومان به خوانده ها فروخته شده است.که حسب محتویات پرونده سهم وی مقداریک هشتم ازکل اراضی موضوع ان پلاک های ثبتی بوده معامله نسبت به ان مقدارانجام شده است ،