رای بهم ریخته

خلاصهٔ رأی

پیام: مقصود از انعقاد عقد نکاح، تشکیل خانواده و ایجاد سکون و آرامش برای دوران طولانی عمر است؛ بنابراین مفارقت جسمانی طولانی زوجین، موجب تحقق عسر و حرج زوجه می شود و پس از احراز عسر و حرج با استنباط قضایی از رخ دادهای بازه زمانی بعد از وقوع نکاح، صدور حکم طلاق، منطبق با مصلحت اندیشی است.

متن کامل

رای بهم ریخته Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: رای بهم ریخته پیام: مقصود از انعقاد عقد نکاح، تشکیل خانواده و ایجاد سکون و آرامش برای دوران طولانی عمر است؛ بنابراین مفارقت جسمانی طولانی زوجین، موجب تحقق عسر و حرج زوجه می شود و پس از احراز عسر و حرج با استنباط قضایی از رخ دادهای بازه زمانی بعد از وقوع نکاح، صدور حکم طلاق، منطبق با مصلحت اندیشی است. (ملاحظه: استناد به مصلحت جالب توجه است ) نعیمی - نکته از رأی اول3-جهت تحقق شرط ضمن عقد نکاح که ناظر بر محکومیت کیفری زوج است، ملاک، جرم ارتکابی است و نه مجازات مندرچ در حکم؛ بنابراین در صورتی که به هر دلیل اجرای مجازات تعلیق یا موقوف شود ، شرط مذکور و وکالت زوجه در طلاق محقق می گردد. عنوان: اثر ثبت نکاح بر نکاح عادی سابق پیام: اگر وقوع عقد نکاح نزد محضردار رسمی صرفاً جنبه تشریفاتی داشته و به منظور رسمیت دادن به نکاح عادی، انجام شود آثار عقد از تاریخ وقوع آن مترتب می شود و نه از تاریخ تنظیم سند رسمی؛ اما تا زمانی که وقوع عقد قبلی به طریق قانونی و با حکم دادگاه اثبات نشود، تمامی مدلول سند نکاح، از جمله شروط ضمن العقد دارای اعتبار و قابل استناد است. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9509970907000052 تاریخ دادنامه قطعی : 1395/02/29 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9209982515500655 شماره دادنامه : 9409970907000259 شعبه : شعبه دهم دیوان عالی کشور تاریخ : 1394/06/11-08:33 قاضی : محمد هادی عبداله پور قاضی : حجت اله میر مجیدی قاضی : غلامعلی صدقی خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش و رأی این شعبه ارجاع پرونده به دادگاه صادرکننده رأی منقوض در جهت تکمیل رسیدگی شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان قم (دادگاه مرجوع‌ٌالیه) پس از دستور تعیین وقت و تعیین وقت رسیدگی برای 92/9/19 در جلسه مذکور وکیل تجدیدنظرخواه (وکیل زوج) اظهار داشت همانگونه که در پرونده بدوی گفته شده موکل محکومیت جزای نقدی دارد که البته تجدیدنظر خوانده خلاف واقع اعلام نموده که موجب گمراهی دادگاه بدوی شده است البته موکل راجع به قرار مجرمیت 202130 قرار موقوفی صادر شده است در مبحث مزاحمت تلفنی بر عکس شکایت موکل از راننده تاکسی بوده است که از ناحیه زوجه و وکلای زوجه بوده است محکومیت‌های موکل به پرداخت جزای نقدی منطبق با بند 9 از شرایط عقدنامه نیست و محکومیت به حبس ندانسته است مجازات جزای نقدی مغایر با حیث خانوادگی نیست در مورد هفت سال ترک زندگی مشترک تجدیدنظرخواه اظهار داشت بعد از عقد ازدواج که توسط آیت جزایری در منزل خودشان بوده و عده‌ای حضور داشته بدون حضور محضردار بوده شب نیمه شعبان محضردار به منزل پدر خانمم آمده و عقد ازدواج به ثبت رسید عقد ازدواج را دو مرتبه خواند به نحو صوری و شرائط را گفتند امضاء کردیم ولی شرائط تفهیم نشد با همان مهریه‌ای که آیت جزایری روز عقد تعیین کرده بود (450 عدد سکه بهار آزادی) بعد 7 سال با زوجه زندگی مشترک داشتیم بعد مسأاله ورشکست شدن پدر خانم مطرح شد من هم مدیر شرکت بودم پول به پدر خانمم دادم وقتی مطالبه پول کردم همسرم را از منزلم بردند در سال 85 حکم تمکین گرفتم او تمکین نکرد 9 بار اظهارنامه فرستادم الآن هم درخواست برگشت خانمم را دارم در صورت تمکین منزل تهیه خواهم کرد سپس زوجه اظهاراتی در مورد وساطت‌های انجام شده از طریق معتمدین متعهد و اینکه در نهایت تنها راه را نهایت طلاق مطرح شده در مورد اظهارنامه فقط دو یا سه اظهار نامه به دستم رسیده که جوابی ندادم زیرا قراری به بازگشت من نبوده چون از اول زندگی دروغ‌های زیادی به من گفتند دروغ ریشه تمام فساد است با آبروی خانوادگی ما بازی کرده است راجع به چیزهای دیگر شکایتی نکرده‌ام الان هم حاضر به زندگی با ایشان نیستم در مورد عقد هم اول به محضر رفتیم عقد قبل از محضر چیزی یادم نمی‌آید گفته شوهر را در مورد عقد قبل از محضر قبول ندارم وکیل تجدیدنظرخوانده اظهار داشت اولاً مبحث عسر و حرج درخواسته و دادخوست ابتلائی مکتوب شده است دادگاه بدوی در این خصوص اظهار نظر نکرده است تقاضا دارم در این مورد پرونده به دادگاه بدوی ارسال شود تا نفیاً یا اثباتاً اظهارنظر نماید فلذا خواسته اینجانب در قسمت اول دفاعیات اینجانب اشاره به دادنامه نادرست بدوی و تقاضای ارجاع به شعبه بدوی دارم دوم مستند دادگاه بدوی بند 9 عقدنامه بوده است وکیل زوج مجازات را خلاف شأن ندانسته در این مورد می‌گوئیم شروطی که به امضاء متعاقدین و مورد ایجاب و قبول واقع شده است و نظر به منظور و مقصود واضح شرط و توجهاً به سیاق و عبارات بند 9 عقدنامه روشن است که منظور طرفین از شرط جرم خلاف شأن می‌باشد چگونه مردی ادعای علاقه و دوست داشتن و پایبندی به همسرش را تأکید دارد امّا از روی کینه‌توزی و تسویه حساب مالی اقدام به جعل اسناد متعلق همسر خود می‌نماید و زوجه خود را در مظان مسئولیت و حکم احتمالی جلب و بازداشت قرار می‌دهد قابل ذکر اینکه تجدیدنظرخواه به جعل بسنده ننموده و سند مجعول را استفاده کرده در بازار خرج نموده با توجه به اینکه خانواده موکله خصوصاً پدر ایشان از کسبه خوشنام می‌باشند انتشار چک‌های جعلی در بازار آن هم توسط داماد خانواده ضربه مهلک به آبرو و حیثیت خانواده زوجه وارد شده است در دادنامه مربوط به جعل در سال 85 و جزای نقدی ششصد هزار تومان مبلغی سنگین و خلاف شأن خانوادگی زوجه می‌باشد سپس با استناد به بند 9 عقدنامه رسمی و استناد به مواد 71 الی 73 قانون ثبت و کذب بودن ادعای زوج در مورد عقد عادی تقاضای رسیدگی نموده دادگاه پس از استماع اظهارات طرفین و وکلای آنان با دستور تعیین وقت و این قضیه که طرفین دعوت شوند هر گونه مدرک اعم از شاهد و غیره درباره وقوع عقد که به چه صورت بوده و غیر آن دارند به دادگاه بیاورند وقت رسیدگی برای 92/10/16 تعیین گردیده در جلسه 92/10/16 تجدیدنظرخواه اظهار داشت گواهانی دارد که ابتدا عقد ازدواج توسط آقای جزایری خوانده شده بدون اینکه شرایط مندرج در عقدنامه خوانده شده باشد که به شرح ذیل تحقیق می‌شود 1- آقای سیدمحسن هاشمی مدنی فرزند سید ح. متولد 1340 ساکن قم ... بدون نسبت با طرفین اظهار داشت آقای جعفری با مادرشان مرا دعوت کردند که به من گفتند بیائید صیغه عقد را بخوانید و گفتند صیغه عقد قبلاً خوانده شد الآن در ذهنم نیست چه کسی خوانده بود و من صیغه عقدی نخواندم استجازه کردم و گفتند می‌خواهیم فیلمبرداری نمائیم جمعیت زیادی بود و فیلمبرداری هم شد از اختلافات زوجین اطلاعی ندارم ولی زوج بنده را واسطه قرار دادند که با پدر و مادر خانم صحبت کنم که بیش از یکبار تلفنی صحبت کردم و به من اجازه ندادند با دختر صحبت کنم و راجع به اجراء صیغه عقد توسط آقای جزایری اطلاعی ندارم اطلاع دیگری ندارم وکیل تجدیدنظرخوانده اظهار داشت طبق فیلم حاج آقا هاشمی صیغه عقد دائم را اجرا نمودند آقای هاشمی اظهار داشتند اگر عقدی خوانده باشم صوری بوده است چون قبلاً گفته بودند این عقد صوری می‌باشد برای فیلمبرداری 2- خانم اکرم ایرانی فرزند غلام 59 ساله ساکن قم ... مادر زوج اظهار داشت اول برای خواندن عقد ازدواج پسرم با همسرش به منزل آقای جزایری رفتیم در باجک من و پسرم و عموی پسرم و خانم ط. و پدر و مادرش بودیم که آقا عقد کردند با مهریه ... شب همانروز محضردار به منزل پدر زوجه آمد و عقد را محضری کردند یادم نیست محضردار عقد خواند یا نه فقط در دفتر ثبت شده و زن وشوهر امضاء کردند در این دو مورد فیلمبرداری نشد طولی نکشید که در منزل پدر زوجه آقای هاشمی آمدند و حسب ظاهر آقا را آوردند برای فیلمبرداری منظور این بود که فیلمبرداری شود اطلاع دیگری ندارم جز اینکه زوجه خانه را ترک کرده دنبالش رفتیم قبول نکرده است 3- آقای مهدی ج.ق. فرزند ح. متولد 1353 ساکن قم بدون سابقه محکومیت کیفری برادر زوج با التزام به راست‌گوئی و سوگند اظهار داشت عمویم به نام علی ج.ق. با آقای آیت جزایری رفیق بود و من و عمویم رفتیم مسجد امام پشت سرشان نماز خواندیم عمویم با ایشان برای عقد صحبت کرد که قرار عقد گذاشت من به منزل آقای جزایری نرفتم ولی عمویم و برادرم و عروس خانم و پدر و مادر زوجه به منزل آقای جزایری رفته بودند و عقد را آقای جزایری خوانده بودند و برای خودم هم آقای جزایری در منزل ایشان عقد خواندند منزلشان در باجک بود اطلاع دیگری ندارم زوجه اظهار داشت عقد ازدواج در منزل آیت جزایری نبوده بلکه در منزل خود با یک آقا عقد ازدواج را خواند که احتمالاً آقای هاشمی که شهادت دادند و فیلمبرداری شده عقد را خواند و مهریه را هم با همان عقدیکه آقا خواند تعیین شد فامیل‌ها دو طرف بودند و آقا که عقد را خواندند محضردار هم عقد را خواند و همه شرایط را خواند و ما امضاء کردیم زوج اظهار داشت فقط یک عقد خوانده شد محضردار عقدی نخواند و شرایط را امضاء کردیم وکیل تجدیدنظرخوانده آقای م. ب. اظهار داشت برای اجراء نحوه اجرای صیغه عقد دائم شاهد داریم دادگاه به شرح زیر از آنان تحقیق نموده 1- آقای ح. امیری فرزند ابراهیم متولد 1326 ساکن قم ... بدون سابقه کیفری دائمی زوجه با التزام به راستگوئی و سوگند اظهار داشت اینجانب رفتم خانه پدر زوجه که یک آقایی که روحانی و شیخ بود آمدند با محضردار صیغه عقد خواندند هر کدام وکیل یکی شدند و عقد را خواندند و وارد دفتر شد و اطلاع دارم آقای دیگری عقد را نخوانده است 2- آقای د. نیکوکلام فرزند حبیب‌اله ساکن قم با التزام به راستگوئی و سوگند اظهار داشت در منزل خود ما صیغه توسط محضردار خوانده شد و ثبت هم شد عقد ازدواج توسط کس دیگری صورت نگرفته است حتی آقای جزایری هم عقدی نخوانده است 3- خانم طاهره امینی فرزند ابراهیم متولد 1334 مادر زوجه با التزام به راستگوئی و سوگند اظهار داشت فامیل را دعوت کردیم منزل خودمان محضردار هم آمد و یک آقا هم سید آمد ظاهراً عقد را حاج آقا خواندند عقد دیگری منزل آقای جزایری خوانده نشد. آقای رضا امینی فرزند ابراهیم متولد 1346 ساکن قم با التزام به راستگوئی و سوگند اظهار داشت خطبه عقد ازدواج در منزل پدر زوجه خوانده شد توسط محضردار کسی دیگری عقد را نخوانده حتی آقای جزایری هم عقدی نخوانده‌اند سپس وکیل تجدیدنظرخواه اظهار داشت با توجه به اینکه تجدیدنظرخواه مدعی خوانده شدن صیغه عقد دائم نزد آقای جزایری می‌باشند بحکم قاعده البینه علی‌المدعّی و یمین علی من افکر به وسیله شهود ابراز کردند اما تجدیدنظرخوانده به عنوان منکر صرفاً حق داشتند نفی کنند نه اینکه دلیل مثل شاهد اقامه کنند و فیلم موجود است ارائه خواهیم کرد تناقض در گفتار شهود وجود دارد چون در مورد روحانی اختلاف دارند و اقدام به لایحه تکمیلی خواهم کرد احد از وکلای زوجه اظهار داشت با توجه به اینکه تجدیدنظرخواه و وکلیش مدعی اثبات توسط شهود شده‌اند عرض می‌شود تنها شاهد یک ناظر بر وقوع عقد بوده خانم اکرم مادر زوج بوده است ادعا با یک شاهد زن ثابت نمی‌گردد پدر و مادر موکله هر دو مدعی هستند در روزیکه تجدیدنظرخواه مدعی حضور در نزد آقای جزایری هستند دخترشان در تمام روز نزد آن‌ها بوده است ضمناً موکله به خاطر کراهت شدید حاضر است تمام مهریه‌اش را در قبال طلاق بذل نماید زوج اظهار داشت زوجه را دوست دارم و حاضر به طلاق نیستم و شرائط ضمن عقد نداشتیم دادگاه پس از استماع اظهارات شهود و وکلای طرفین ختم رسیدگی را اعلام ضمن انعکاس خلاصه جریان پرونده اعم از اظهارات طرفین و وکلای آنان دادگاه از گفته‌ها چنین استفاده نموده ترک زندگی و عدم بازگشت از سوی زوجه بوده و عسر و حرج ثابت نیست مخصوصاً زوج حکم به تمکین زوجه دارد که معلوم می‌شود مفاد ماده 1115 قانون مدنی تحقق ندانسته و متعاقب آن با ردخواست ازدواج مجدد از ناحیه زوج حکم به جواز ازدواج مجدد برای زوج صادر شده است و نسبت به استناد به بند 9 از شرایط عقدنامه که محکومیت به جزای نقدی است جزء مجازات‌های بازدارنده است طبق ماده 13 قانون مجازات اسلامی که نه حد است و نه تعزیر و تفسیر موسع از مفاد بند 9 در موضوع با اهمیتی چون طلاق موّجه نیست و حکم به طلاق وجاهت شرعی و قانونی ندارد و استناد به ماده 18 قانون مجازات فعلی مؤخرالتصویب موجب استناد به بند 9 از شرائط عقدنامه نمی‌شود گذشته از این چنین محکومیتی با وجود دیگری پدر زوجه آقای د. نیکوکلام و قرار مجرمیت قطعی وی به خاطر ایراد صدمه بدنی موضوع شکایت آقای ح. جعفری منافی حیثیت خانوادگی زوجه نمی‌باشد و گواهی عدم سوء‌پیشینه و عدم محکومیت کیفری زوج در پرونده بدوی منعکس است علاوه طبق محتویات پرونده تجدیدنظر عقد ازدواج زوجین طبق مندرجات دفترچه مرحوم آیت جزایری که کپی آن ضم پرونده تجدیدنظر است عصر سه‌شنبه با همان مهریه مندرج در عقدنامه سال 78 توسط آن مرحوم صورت گرفته است همانطور که زوج و شهود وی نیز گفته‌اند و پس از آن طبق گفته حجت‌الاسلام و المسلین حاج آقا هاشمی جلسه عقد صوری به خاطر فیلمبرداری تشکیل گردیده و به ایشان گفته شده چون قبلاً عقد ازدواج صورت گرفته فقط به خاطر فیلمبرداری جلسه تشکیل شده و نامبرده با حضور جمعیت زیادی همانطور که در فیلم منعکس است و ملاحظه گردید فقط با ذکر صلوات جلسه را خاتمه داده گرچه زوجه در صورتجلسه 92/10/16 این دادگاه گفته در منزل آیت جزایری عقدی نبوده بلکه در منزل خودشان یک آقا عقد ازدواج را خواند و احتمالاً آقای هاشمی بوده و فیلمبرداری شده و مهریه با همان عقدی که آقا خوانده تعیین شده و آقایی که عقد را خواند محضردار هم عقد خوانده و همه شرایط را امضاء کرده‌ا