رابطه طلاق به استناد عسر و حرج و شرط وکالت در طلاق برای زوجه

خلاصهٔ رأی

بخواسته صدورحکم طلاق به لحاظ عسرو حرج تقدیم داشته که به شعبه ششم دادگاه عمومی حقوقی ارومیه ارجاع شده است.

متن کامل

رابطه طلاق به استناد عسر و حرج و شرط وکالت در طلاق برای زوجه Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: رابطه طلاق به استناد عسر و حرج و شرط وکالت در طلاق برای زوجه پیام: "عسر و حرج" و "شرط ضمن عقد" دو سبب مستقل طلاق از ناحیه زوجه می باشند که مورد نخست دارای مبنای قانونی و دیگر دارای مبنای قراردادی است و زوجه می تواند جهت طلاق به هرکدام از این دو استناد نماید. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9409984410600528 تاریخ دادنامه قطعی : 1395/03/31 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش ودادنامه شماره 00049 مورخ 95/3/31 شعبه 21 دیوان عالی کشور، ا ج. قضیه اینکه خانم ف. ت. دادخواستی به طرفیت آقای ن. ص. بخواسته صدورحکم طلاق به لحاظ عسرو حرج تقدیم داشته که به شعبه ششم دادگاه عمومی حقوقی ارومیه ارجاع شده است. خواهان در دادخواست تقدیمی ضمن شرح چگونگی حدوث عسرو حرج اضافه نموده حاضرم سه چهارم مهریه ام را گذشت نمایم تا حکم طلاق صادرشود. شعبه مرجوع الیه پس از رسیدگی بشرح دادنامه شماره 01205 مورخ 94/8/17 حکم به بطلان دعوی زوجه صادر نموده است. زوجه از این حکم تجدیدنظرخواهی کرده است و شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظراستان آذربایجان غربی حسب دادنامه شماره 01633 مورخ 94/11/26 ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید کرده است. زوجه از این رأی فرجام خواهی نموده است و شعبه 21 دیوان عالی کشور بموجب دادنامه شماره 00049 مورخ 95/3/31 چنین رأی داده است «گرچه بموجب ماده 1133 قانون مدنی که مورد اشاره دادگاه نخستین واقع شده، طلاق دراختیار مرد است ولی تبصره همین ماده برای زوجه نیز تقاضای طلاق را به رسمیت شناخته است که یکی از آن موارد، عسرو حرج زوجه است و مصادیق عسرو حرج حصری نیست بلکه هر گونه رفتاری که زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید از مصادیق عسرو حرج خواهد بود. در قضیه مطروحه زوجه مدعی است همسرش او را آزار و اذیت می نماید و به گواهی کلانتری وی را درخانه حبس نموده و همسایگان و فامیل گواه بر سوء رفتار زوج هستند ولی دادگاه پیرامون ادعای زوجه تحقیقی بعمل نیاورده و به دلایل و مدافعات وی توجه ننموده اند بنابر این رأی فرجام خواسته به شماره 01633 مورخ 94/11/26 صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظراستان آذربایجان غربی قابلیت ابرام نداشته و به استناد قسمت اخیر بند 5 ماده 371 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن نقض آن در اجرای بند «ج»; ماده 401 قانون یاد شده رسیدگی مجدد به شعبه همعرض دادگاه تجدیدنظر صادر کننده رأی منقوض محول می شود تا در اجرای ماده 199 قانون مورد اشاره ضمن تحقیق از همسایگان و شهودی که زوجه به دادگاه معرفی می نماید درخصوص نحوه رفتار زوج با زوجه و چگونگی حبس زوجه درمنزل وسایر مطالب معنون از سوی زوجه تحقیقات لازمه معمول وسرانجام بشرح ماده 406 قانون مرقوم مبادرت به انشای رأی نموده و به طرفین ابلاغ نمایند ص97»; . این بار پرونده به شعبه هفدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی ارجاع شده است. شعبه مرجوع الیه ازمطلعین از وضعیت زندگی زوجین تحقیق نموده و در مورد حبس نمودن زوجه نیز از کلانتری استعلام کرده و مرجع مرقوم پاسخ استعلام را داده است (صفحه129ببعد و صفحه153) و پس از تشکیل جلسات دادرسی سرانجام بموجب دادنامه شماره 01126 مورخ 95/9/25 چنین رأی داده اند «.... این دادگاه ضمن تبعیت از تصمیم دیوان عالی کشور به عنوان مرجع عالی دستورات دیوان عالی محترم کشور را انجام و درماهیت امر به لحاظ اینکه رأی شعبه 5 دادگاه تجدیدنظراستان آذربایجان غربی نقض گردیده شروع به تحقیقات مورد نظر دیوان عالی کشور نموده و نسبت به تکمیل آنها اقدام کرد توجهاً به اینکه درخواست صدورحکم طلاق بعلت عسرو حرج از ناحیه زوجه زمانی است که مشارالیها هیچ راهی برای خروج از زندگی مشترک ووقوع طلاق نداشته باشدو دوام علقه زوجیت ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد و یا عادتاً قابل تحمل نباشد که دراین خصوص به استناد ماده 1130 قانون مدنی و قاعده کلی الحاکم ولی المتنع دادگاه می تواند زوج را اجبار به طلاق نماید ودر صورتیکه اجبار میسر نباشد به اذن حاکم شرع طلاق داده می شود همانطوری که در شرح اعلامی آمد هیچ راهی برای وقوع طلاق نباشد و دوام آن نیز موجب عسرو حرج زوجه باشد حکم طلاق از ناحیه دادگاه با احراز شرایط شرعی و قانونی صادر می گردد ولیکن زمانی که زوجه وکالت در تطلیق نفس با حق تعیین نوع طلاق داشته دیگر نوبت به صدورحکم طلاق بعلت عسرو حرج نمی رسد چرا که زوجه می تواند با اعمال وکالت با تعیین نوع طلاق خود را مطلقه نماید به عبارت دیگر با وجود وکالت زوجه درتطلیق نفس حاصل از شروط ضمن نکاح دیگر نوبت به عسرو حرج زوجه نمی رسد و عسرو حرج مشارالیها با این وصف محقق نمیگردد بنا بمراتب اعلامی دادگاه ضمن رد اعتراض واصله رأی دادگاه محترم بدوی را که تا حدی نتیجتاً بر همین اساس صادر گردیده و عسر و حرج زوجه را محقق ندانسته مستنداً به ماده 358 و 408 و 406 قانون آئین دادرسی مدنی تأیید و استوار می نماید.... ص171»;. آقای چ. ب. به وکالت از خانم ف. ت. نسبت به این رأی فرجام خواهی نموده است (ص183. تاریخ ابلاغ دادنامه 95/10/1 و تاریخ ثبت دادخواست فرجامی95/10/19). وکیل فرجام خواه در لایحه منضم به دادخواست فرجامی ضمن بر شمردن دلایل حدوث عسرو حرج به استدلال دادگاه تجدیدنظر مبنی بر اینکه با وجود وکالت زوجه درتطلیق نفس حاصل از شروط ضمن نکاح دیگر نوبت به عسرو حرج نمی رسد نیز معترض شده و اظهار داشته چنین استدلالی غیر حقوقی و غیر شرعی می باشد... درحالیکه همین دادگاه بطور ضمنی وجود عسروحرج برای زوجه را پذیرفته است ولی با توجیه غیر منطقی و غیر قانونی نیّت رد دعوی موکل را داشته فلذا درخواست مجدد و قانونی و نقض دادنامه معترض عنه و صدور دستور در پذیرش دعوی موکل بشرح خواسته را دارد. فرجام خوانده (زوج) پاسخ داده دفاعیات اینجانب طبق آخرین لایحه موجود در پرونده بوده و جهت جلوگیری از اتلاف وقت از تکرار مطلب خودداری می نمایم زیرا طبق آرای بدوی و ثانوی این بار هم قاضی محترم پرونده به ماهیت پلید و شیطانی و غارتگرانه خواهان پی برده و با درایت و نهایت دقت وسعه صدر، رأی به حق را صادرنمودند و یک بار دیگر قاطعانه اعلام و اظهار می دارم کلیه مطالب مندرجه درآخرین لایحه اعتراض خواهان کذب و دروغ و حتی یک سطر از آن واقعیت نداشته و در پایان ضمن تشکر و قدردانی از کلیه زحمات و دقت نظر آن عزیزان، تأیید رأی مورد اعتراض، مورد استدعاست (ص191). فرجام خواهی خانــم ف. ت. بــا وکــالــت آقــای چ. ب. بــه دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه 21 دیوان ارجاع شده است.هیأت شعبه درتاریخ بالا تشکیل است وپس از قرائت گزارش آقای حسین یاوری عضو ممیز و اوراق پرونده و لوایح طرفین ، مشاوره نموده و بشرح زیر رأی صادر می نماید: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی خانم ف. ت. با وکالت آقای چ. ب. نسبت به دادنامه شماره 01126 مورخ 95/9/25 شعبه هفدهم دادگاه تجدیدنظراستان آذربایجان غربی که طی آن حکم به بطلان دعوی طلاق صادر شده است قابل پذیرش میباشد زیرا خواسته زوجه صدورحکم طلاق بعلت عسرو حرج است و رأی نخستین نیز با توجه به همین خواسته صادر گردیده است ولی شعبه 17 دادگاه تجدیدنظر (صادر کننده دادنامه فرجام خواسته) ا ج. اً با این استدلال که «.... با وجود وکالت زوجه در تطلیق نفس حاصل از شروط ضمن نکاح دیگر نوبت به عسرو حرج زوجه نمی رسد ....»; از ورود به خواسته خواهان وصدور رأی در این خصوص خودداری نموده است درحالیکه عنوان «عسروحرج»; و«شروط ضمن عقد نکاح»; دو مقوله جدای از یکدیگر است و مبنای ایجاد هریک با دیگری و نیز آثار و نتایج حاصله از آن با همدیگر متفاوت است . عسرو حرج مبنای قانونی دارد ولی شروط ضمن عقد نکاح از ریشه قراردادی برخوردارست (مواد 1119 و 1130 قانون مدنی) و طرق اثبات هرکدام و نوع و سیاق رأی صادره توسط دادگاه در مورد هریک با دیگری و از حیث آثارمتفاوت است (ماده 26 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391) و با این توصیف زوجه مخیر است از هریک از این عناوین که بخواهد برای درخواست طلاق استفاده نماید و الزام وی به استفاده از شروط ضمن عقد محمل قانونی ندارد فلذا رأی شعبه 17 دادگاه تجدیدنظراستان آذربایجان غربی از این جهت که به عسر و حرج مورد درخواست زوجه توجه ننموده مخدوش است و به استناد قسمت اخیر رأی وحدت رویه شماره 670 مورخ 83/9/10 هیأت عمومی دیوان عالی کشور و بند 2 ماده 371 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و نیز قسمت اخیر ماده 403 همین قانون نقض بلا ارجاع می شود و چون دادگاه صادر کننده رأی منقوض نسبت به خواسته خواهان بدوی که تقاضای طلاق به علت عسرو حرج است رسیدگی ننموده است لذا پرونده به مرجع مرقوم اعـاده می شود که با توجه به دادنامه قبلی شعبه 21 دیوان عالی کشور و تحقیقات و اقداماتی که پس از آن انجام شده و ماده 406 قانون اخیرالذکر رأی مقتضی درمحدوده عسرو حرج زوجه صادر و به طرفین ابلاغ نماید. حسین یاوری بهروز طالب جان نثار حسینی رئیس شعبه 21 دیوان عالی کشور عضو معاون شعبه 21 دیوان عالی کشور فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نقد رأی نام * : رایانامه * : توضیح: کدتصویری: تعدادموافق: 0 ـ تعدادمخالف: 0 نقدهای شما تماس با ما نشانی: تهران اتوبان چمران شمال ، اتوبان یادگار جنوب، بعد از خروجی اوین درکه، پشت مجتمع دشت بهشت، خیابان شهید قدوسی کد پستی : 1983846514 تلفــــن : 22376843 دورنگار : 22376840 سامانه پیام کوتاه:5000969900070 رایانامه : bijp@jri.ac.ir پیوندها پژوهشگاه قوه قضاییه قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه روزنامه رسمی کشور معاونت حقوقی قوه قضاییه مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه نسخه کلیه حقوق برای پژوهشگاه قوه قضاییه محفوظ است