رأی وحدت رویه شماره ۸۲۵
شمارهٔ آرای-وحدت-رویه-825 — دیوان عالی کشور
خلاصهٔ رأی
در صورت فوت محکومعلیه، ورثه تا میزان ماترک مسئول پرداخت دیون متوفی هستند و حبس بدل از جریمه قابل اجرا علیه ورثه نیست.
متن کامل
بسمهتعالی رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور شماره ۸۲۵ مورخ ۱۴۰۱/۰۸/۰۳ موضوع: مسئولیت ورثه در قبال دیون متوفی و عدم قابلیت اجرای حبس بدل از جریمه علیه آنان خلاصه جریان پرونده: در پروندههایی که محکومعلیه پس از صدور حکم جزایی و قبل از اجرا فوت میکرد، اجرای احکام در مورد نحوه وصول محکومبه مالی از ورثه با اختلاف روبرو بود. برخی اجراها ورثه را تا مقدار ماترک مسئول میدانستند و برخی حکم به اجرای حبس بدل از جریمه علیه ورثه صادر میکردند. استدلال هیأت عمومی: محکومیت کیفری امری شخصی است. مجازاتهای بدنی و سالب آزادی با فوت متهم منقضی میشوند. اما محکومیت مالی (جزای نقدی، ضرر و زیان، رد مال) جنبه مدنی دارد و از ماترک متوفی قابل وصول است. ورثه مسئول دیون متوفی هستند اما این مسئولیت محدود به ماترک دریافتی است (ماده ۲۴۸ قانون امور حسبی). حبس بدل از جریمه که یک مجازات جایگزین است، قابل اجرا علیه ورثه نیست زیرا ورثه خود مرتکب جرمی نشدهاند و حبس آنان فاقد مبنای قانونی است. رأی هیأت عمومی: در صورت فوت محکومعلیه، ورثه تا میزان ماترک دریافتی مسئول پرداخت محکومیتهای مالی (جزای نقدی، ضرر و زیان ناشی از جرم، رد مال) هستند. لیکن حبس بدل از جریمه به هیچ وجه قابل اجرا علیه ورثه نیست و چنین دستوری فاقد وجاهت قانونی است. این رأی طبق ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری لازمالاتباع است. رئیس هیأت عمومی دیوان عالی کشور