دعوای اعلام بطلان تقسیم‌نامه پس از اجرای آن

خلاصهٔ رأی

به خواسته اعلام بطلان قرارداد مورخ 17/12/1363 تقدیم دادگاه های عمومی شهرکرد نموده اند که پرونده به شعبه ششم ارجاع شده است.

متن کامل

دعوای اعلام بطلان تقسیم‌نامه پس از اجرای آن Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: دعوای اعلام بطلان تقسیم‌نامه پس از اجرای آن پیام: درصورت اجرای طولانی مدت تقسیم نامه و عدم اعتراض به آن در خلال این مدت و انجام نقل و انتقالات سهم برخی مالکین بر مبنای تقسیم نامه، دعوای اعلام بطلان تقسیم نامه مسموع نخواهد بود. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9209970908900672 تاریخ دادنامه قطعی : 1392/11/16 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده آقایان و خانم ها 1 ـ ر.ت. 2 ـ ب.الف. 3 ـ م. الف. 4 ـ پ.الف. 5 ـ ب.الف. 6 ـ ع.الف. 7 ـ م.الف. 8 ـ ح.الف. با وکالت آقای الف.الف. وکیل دادگستری دادخواستی به طرفیت آقایان: 1 ـ ع. 2 ـ ع. 3 ـ م. 4 ـ م. شهرت همگی ج. به خواسته اعلام بطلان قرارداد مورخ 17/12/1363 تقدیم دادگاه های عمومی شهرکرد نموده اند که پرونده به شعبه ششم ارجاع شده است. وکیل خواهان ها در دادخواست تقدیمی این گونه توضیح داده است که موکلین حسب سوابق موجود در اداره ثبت اسناد املاک شهرکرد و اسناد مالکیت پیوست دادخواست مالک قسمتی از اراضی پلاک 53 اصلی چالشتر بوده اند که تعدادی از آن ها به موجب پرونده کلاسه بایگانی 870806 - ح3 شهرکرد دادخواستی به خواسته خلع ید از اراضی متنازع ٌفیه مطرح کرده اند که خواندگان قرارداد مورخ 17/12/63 را ارائه کرده (قراردادی که هیچ وقت اصل آن ارائه نشده است) و نهایتاً شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان خلع ید را منوط به اثبات ابطال قرارداد مذکور دانسته و حال با توجه به اینکه قرارداد مذکور بدون حضور موکلین تنظیم شده (علی الظاهر مبین تقسیم بین افراد است) و بعداً نیز توسط هیچ یک از موکلین تنفیذ یا تأیید نشده است و در ماهیت نیز واجد اشکالات اساسی می باشد لذا به شرح ستون خواسته تقاضای صدور حکم نموده است که متعاقباً آقای ع.م. وکیل دادگستری نیز با تقدیم وکالت نامه خود را به عنوان وکیل خواندگان به دادگاه معرفی نموده است. مشارٌالیه طی لایحه ای که به تاریخ 14/12/90 تقدیم دادگاه شده است دفاعیاتی را به شرح و خلاصه زیر بیان کرده است: 1ـ تقسیم نامه 17/12/63 که درخواست بطلان آن شده است، تصرف مالکین و متصرفین ملکی است که به دانگ پنجم شهرت دارد که آن را اشخاصی چون ر.ت. (خواهان ردیف اول) و مرحوم ح.الف. مورث خانم ها ع.، ح.، م.، ب. و پ.الف. (تعداد دیگری از خواهان ها) امضاء کرده اند. اراضی این تقسیم نامه که به موجب آن دانگ پنجم مورد تقسیم قرارگرفته مالکین و متصرفین متعددی دارد من جمله سایر ورثه مرحوم ح.الف. مانند آقایان غ. و ک.الف. و الف.الف. با این وصف طرح دعوی اعلام بطلان تقسیم نامه 17/12/63 قانوناً می بایست به طرفیت تمامی شرکا مطرح شود و اقامه دعوی صرفاً به طرفیت 4 نفر از آنان که ورثه احد از تقسیم کنندگان می باشند قانوناً قابلیت استماع ندارد. علی هذا و توجهاً به اینکه اراضی دانگ پنجم تحت مالکیت اشخاص زیادی می باشد که فقط برخی از آنان نام برده شده اند صدور قرار عدم استماع دعوی مورد استدعاست. 2 ـ خواهان های دعوی دادنامه 301225 شعبه 3 دادگاه تجدیدنظر را پیوست دادخواست خود نموده اند و چنین الغاء می کنند که خلع ید منوط و موکول به اثبات بطلان قرارداد مذکور اعلام شده است درحالی که از محتوای دادنامه مزبور بی اعتباری قرارداد 17/12/63 برداشت نمی شود بلکه منظور دادگاه این بوده که با توجه به وجود تقسیم نامه معتبر خلع ید امکان پذیر نیست. 3 ـ در خصوص اعلام آقای وکیل خواهان ها مبنی بر اینکه قرارداد مذکور توسط هیچ یک از موکلین وی تنفیذ یا تأیید نشده به استحضار می رساند که تقسیم نامه توسط آقای ر.ت. امضاءشده و مورث خانم ها الف. یعنی مرحوم ح. هم امضاءشده و به علاوه قریب 30 سال است که برابر تقسیم نامه 17/12/63 اراضی معروف به دانگ پنجم در تصرف شرکا یا قائم مقام آنان می باشد و نهایتاً درخواست ردّ دعوی بلاوجه خواهان ها را از دادگاه نموده است. در تاریخ 14/12/90 در جلسه دادگاه که با حضور وکلای طرفین و تعدادی از طرفین تشکیل شده است وکیل خواهان ها اظهار داشته دعوی به شرح دادخواست است و با اشاره به تصرفات موکلین خود که سال ها در اراضی مذکور متصرف بوده اند و ازآنجاکه قسمتی از اراضی توسط خواندگان تصرف عدوانی شده است تعدادی از موکلین درخواست خلع ید مطرح کرده اند که به کلاسه 870806 شعبه سوم دادگاه عمومی شهرکرد رأی به خلع ید اراضی موصوف صادر شد و خواندگان اعتراض نمودند که با استناد به تقسیم نامه 17/12/63 مدعی تقسیم بر روی پلاک های فوق شدند هرچند اصل تقسیم نامه ارائه نشده لیکن دادگاه تجدیدنظر دعوی خلع ید را قبل از طرح دعوی ابطال تقسیم نامه قابل استماع ندانست و با تکرار مطالب قبلی در خصوص دلایل بطلان تقسیم نامه و عدم امضای موکلین در تقسیم نامه و با تکذیب هرگونه امضای آن ها در تقسیم نامه و با بیان ایراداتی نسبت به آن به شرح دادخواست تقاضای رسیدگی و صدور حکم نموده است وکیل خواندگان در پاسخ اظهارات وکیل خواهان ها اظهار داشته که مطالب اینجانب به شرح لایحه تقدیمی است و با تکرار ایراد قبلی در مورد اینکه تقسیم نامه مربوط به اشخاص دیگری غیر از خواهان ها و موکلین بنده هم می شود و لذا دعوی قابلیت استماع ندارد و نیز یا تکرار مدافعات قبلی خود در مورد دادنامه دادگاه تجدیدنظر که منظور از آن در واقع این است که با وجود تقسیم نامه معتبر امکان خلع ید وجود ندارد تقاضای ردّ دعوی را نموده است. در ادامه رسیدگی از سوی 8 نفر خواهان های پرونده با وکالت آقای الف.الف. به طرفیت آقایان1 ـ ع. 2 ـ ع. 3 ـ م. 4 ـ م. ج. خواندگان اولیه و 51 نفر دیگر اشخاص مفصله الاسامی مذکور در دادخواست، دعوی جلب ثالث در پرونده مطروحه تقدیم شده که خواسته آن نیز کماکان ابطال تقسیم نامه می باشد که دادگاه دستور تعیین مجدد وقت رسیدگی برای هر دو پرونده را صادر (پرونده ها توأماً مورد رسیدگی قرارگرفته) نموده است که تعدادی از خواندگان جلب ثالث طی لایحه ای اعلام کرده اند که تقسیم نامه 17/12/63 موردقبول آنان نیست و اصولاً نسـبت به اصل چنین قراردادی تردید است و نسبت به امضای آقای ن.د. نیز شدیداً آن را تکذیب کرده اند (توضیحاً خواندگانی که لایحه فوق را تقدیم داشته اند وراث مرحوم ن.د. می باشند) و اضافه کرده اند با توجه به اینکه قرارداد 17/12/63 توسط کلیه مالکین دانگ پنجم امضاء نشده است مشخص نیست آقای خ.د. که مالک یک فرد معادل 5/1 حبه طبق قرارداد 23/6/59 سهم خود را فروخته و حقی به این قسمت ندارم، در قرارداد 17/12/63 مقدار 500 مترمربع زمین برای آقای م.د. ( برادر خ.د.) در نظر گرفته شده که مبنای واگذاری نامشخص است و معلوم نیست این 500 متر از سهم چه کسانی منظور شده اسـت و خلاصـه اینکه قرارداد 17/12/63 به لحاظ ماهـیتی به علت عدم حضور کلیه مالکین دانگ پنجم صحیح نمی باشد یا اینکه سهم خ.ج. که برابر دو فرد معادل 3 حبه است در قرارداد یادشده 5/3 فرد ذکرشده است و این قرارداد به هیچ وجه تقسیم ملک نیست زیرا تقسیم ملک به صورت مفروزی است درحالی که چنین برداشتی از این قرارداد نمی شود همچنین آقای ع.د. احد از مجلوبین ثالث دیگر نیز طی لایحه ای با اعلام اسامی 7 نفر مالکین دانگ پنجم و میزان مالکیت آنان با پذیرش ادعای خواهان ها درنهایت اعلام داشته که ادعای خواهان ها مبنی بر بطلان تقسیم نامه به دلایل ذکرشده در لایحه قابل قبول است. وکیل خواندگان اولیه آقای ع.م. مجدداً طی لایحه دیگری مطالب و مدافعاتی را مطرح نموده که خلاصه آن از این قرار است: خواهان های حاضر قبلاً دعوی ابطال تقسیم نامه 17/12/63 را تقدیم دادگاه کرده اند که ماحصل آن این است که قرارداد 17/12/63 به جهت عدم امضاء یا تنفیذ قرارداد باطل است و درخواست اعلام بطلان آن را کـرده انـد که مـدافـعـات لازم در خـصـوص دادخـواسـت به استحضار رسیده است که با توجه به تعداد مالکین پلاک موضوع دعوی، متعاقباً طرح دعوی جلب ثالث به عمل آمده است. وی در ادامه با اشاره به قرارداد مورخ 3/12/85 که مابین آقایان ب. و م.الف. یا موکلین می باشد به عنوان دلیلی بر تنفیذ و پذیرش و قبول تقسیم نامه به این ترتیب که نامبردگان به موجب این قرارداد بخشی از حصه خود را که به موجب قرارداد 17/12/63 در سهم آنان قرارگرفته و امّا قطعه زمین متعلق به موکلین معاوضه کرده اند. و کلاً اینکه خواهان های دعوی با انجام تصرفات محلی و حقوقی در آنچه به موجب تقسیم نامه که فعلاً درخواست بطلان آن را دارند، آن را پذیرفته اند و حتی بخش هایی از آن را به غیر واگذار کرده اند من جمله آقای ح.الف. که جزء امضاء کنندگان تقسیم نامه بوده به موجب قراردادهایی بخشی از سهام خود را فروخته و لذا ردّ دعوی را خواستار شده است. تعداد دیگری از خواندگان جلب ثالث آقایان و خانم ها الف.الف.، غ.الف.، ط. و ج.الف. فرزندان ح. نیز قرارداد یادشده را به لحاظ عدم امضای همه مالکین صحیح ندانسته اند آقای الف.الف. وکیل خواهان ها نیز طی لایحه ای با تقدیم لایحه دیگری در تاریخ 27/3/91 اعلام نموده که ایراد وکیل خواندگان که دادخواست باید به طرفیت کلیه شرکا باشد که این چنین نبوده اظهار داشته که دعوی ابطال یک فقره تقسیم نامه مورخ 17/12/63 می باشد که بین چند نفر می باشد و تبعاً دعوی باید به طرفیت امضاء کنندگان تقسیم نامه باشد که چنین است و ادعای قبولی تقسیم نامه از سوی موکلین قابل قبول نیست وی طی مدافعات دیگری در ماهیت دعوی با استناد به نظریه هیأت کارشناسان مورخ 25/8/88 که مؤید میزان مالکیت و تناقضات تقسیم نامه می باشد صدور حکم به بطلان تقسیم نامه را خواسته است. امّا دادگاه در ادامه رسیدگی موضوع را به کارشناسی ارجاع نموده است که کارشناس منتخب با بررسی اسناد طرفین و معاینه محل وضعیت مالکیت مورث خواهان ها و شخص خود خواهان ها را روشن و در صورت احراز مالکیت آنان اعلام نمایند آیا ملک وی جزء موارد تقسیم بوده یا خیر؟ و میزان مالکیتی که مشمول تقسیم شده چقدر است و حصه کدام یک از طرفین تقسیم شده به دادگاه اعلام نمایید. به علاوه از اداره ثبت اسناد نیز، استعلام شود که میزان مالکیت خ.ج. و خ.الف. و نقل وانتقال بعدی آن چگونه است و بالاخره از امور اراضی نیز در خصوص پلاک 53 اصلی قریه چالشتر و ادعای تردید ورثه ح.الف.، ن.د.، ن.د. و ی.د. اظهارنظر شود و همچنین مالکیت مورث بقیه خواهان ها نیز استعلام شود پاسخ اداره ثبت و امور اراضی واصل شده که پیوست پرونده است. امور اراضی اعلام کرده که پلاک 53 اصلی قریه چالشتر بنام خ.ج. به میزان 4/3 حبه از 72 حبه شش دانگ را مالک است و خ.الف. نیز 4/3 حبه از پلاک را مالک است و 9 سهم از 762 سهم پلاک مذکور بنام آقای ر.ت. و 12 سهم از پلاک فوق بنام آقای ح.الف. ثبت شده که وی فوت کرده و وراث وی عبارت اند از الف.، غ.، پ.، ب.، ح. و ج.، ع. و ط.، م. شهرت همگی الف. فرزندان و ف.الف. همسر می باشند و خ.الف. نیز 18 سهم از پلاک فوق را مالک است که نامبرده هم فوت کرده و ورثه وی عبارت اند از م.، ب.، ع. د.، م.، ف.، گ.، (فرزندان) و ر.س. و ح.س. (همسران) که بنام دو نفر از وراث م. و ب. در دفتر ثبت شده است و از سایر نقل و انتقالات سابقه ای مشاهده نشده پاسخ اداره ثبت نیز که در دو صفحه می باشد به تفصیل وضعیت ثبتی مالکین و میزان مالکیت پلاک 53 اصلی را اعلام نموده است. به علاوه امور اراضی نیز در پاسخ استعلام دادگاه در 4 بند بر اساس سوابق موجود در پرونده اجرایی قریه چالشتر پلاک 53 اصلی اعلام نموده 1 ـ آقای خ.ج. به عنوان زارع 27 سهم مشاع 2 ـ ح.الف. به عنوان زارع 12 سهم مشاع با این توضیح که بر اساس توضیح مقابل نام وی مشارٌالیه 6 سهم مشاع نسق آقای م.ط. را خریداری کرده است که البته احراز صحت وسقم آن منوط به تأیید مراجع ثبتی است 3 ـ از آقای ر.ت. نامی مشاهده نشده ولی حسب توضیح مقابل نام ورثه الف.ت. نامبرده سهم الارث سایر وراث را خریده است که احراز صحت وسقم آن منوط به تأیید مراجع ثبتی است و 4 ـ آقای خ.الف. نیز به عنوان زارع 18 سهم مشاع از 762 سهم از جهات شمول از 72 حبه شش دانگ قلمداد شده اند که نسق های فوق در اجرای مقررات اصلاحات ارضی طی در دو نوبت فروش به نامبردگان فوق الذکر شده است و این مدیریت اطلاعاتی در خصوص انجام نقل و انتقالات در اختیار ندارد امّا نظریه کارشناسی نیز که در تاریخ 7/9/91 به دادگاه تقدیم شـده اسـت خـلاصـتاً حـاوی ایـن مـطالـب اسـت کـه . . . : 1 ـ شش دانگ پلاک 53 اصلی چالشتر شامل 864 سهم می باشد که 762 شهم آن مشمول قوانین و مقررات اصلاحات ارضی شده و تحت عنوان نسق زراعی به زارعین صاحب نسق واگذار گردیده و 102 سهم دیگر مربوط شخص کاران شناخته شده است که هر یک اسناد مربوطه خود رادارند. هر دانگ 12 حبه یا 8 فرد، هر حبه 12 سهم و هر فرد 5/1 حبه معادل چهار پا (واحد محلی) می باشد. 2 ـ مورد اختلاف در دانگ پنجم معروف به دانگ ح.الف. و شرکا است و سپس به اعلام میزان مالکیت آقایان خ.ج. 2 فرد (3 حبه)، خ.الف. 1 فرد (5/1 حبه) م.ج. 5/0 فرد (4/3 حبه) ر.ت. 5/0 فرد (4/3 حبه) ح.الف. 1 فرد (5/1 حبه) ی. و الف.د. 1 فرد (5/1 حبه)، ن.د. 1 فرد (5/1 حبه) که جمعاً مقدار 7 فرد (5/10 حبه) می باشد پرداخته و در ادامه میزان تصرفات آقای خ.ج. را 22590 مترمربع محاسبه و اعلام کرده که مقدار 3148 مترمربع بیشتر از سهم خود در تصرف دارد در ادامه میزان تصرفات سایر مالکین دانگ پنجم را با اعلام کسری یا مازاد تصرفات آن ها را نیز تعیین کرده است. در نظریه مذکور اشاره که امضاهای ذیل صورت جلسه مذکور تمامی شرکا را پوشش نمی د