حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع

خلاصهٔ رأی

همانند دفاعیات قبلی خود ضمن انکار قصد قتل و تشریح واقعه اظهار داشته خواستم او را بترسانم از خودم دفاع کردم فقط یک ضربه زدم که به گردنش خورد وکیل متهم نیز لایحه دفاعیه خود را تقدیم کرده و دادگاه پس از اخذ آخرین دفاع به شرح ذیل مبادرت به صدور رأی کرده است.

متن کامل

حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع پیام: چنانچه در دفاع مشروع منجر به قتل،اصل دفاع احراز شود،تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع،موجب تحقق ضمان بوده و مثبِت قتل عمدی موجب قصاص نیست. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9309980730800300 تاریخ دادنامه قطعی : 1394/11/06 گروه رأی : کیفری آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده بنا به کیفرخواست شماره 930339-۱۳۹۳/12/23 دادسرای ویژه امور جنایی و جرائم امنیتی شیراز (ص108 و 109) آقای س. خ. به اتهام قتل عمدی آقای م. خ. تحت تعقیب کیفری قرار گرفته است و در نهایت بنا بر دادنامه دادگاه کیفری یک استان فارس به قصاص نفس محکوم شده است شرح ماجرا اینکه حسب گزارش کلانتری به معاونت دادستان دادسرای جنایی شیراز بر أثر وقوع یک فقره درگیری، فردی به هویت م. خ. از ناحیه گردن زخمی شده و فوت نموده است و جسد متوفی به سردخانه پزشکی قانونی منتقل گردید. در تحقیق از پدر متوفی بنام ج. خ. اظهار داشته پسرم م. خ. درساعت 11 شب مورخ ۱۳۹۳/11/8 در خیابان ف. با فردی بنام س. خ.ش. درگیر شده که با چاقو به وی حمله کرده و از ناحیه گردن دچار جراحت شده و به بیمارستان ن. انتقال داده شده و در بیمارستان فوت کرده و س. خ. در بیمارستان بوده که توسط برادرش از بیمارستان شیراز فرار کرده است از س. خ. و برادرش شاکی هستم و تقاضای رسیدگی دارم (ص3 و 5) به دستور بازپرس محترم اقداماتی معمول از جمله از برادر س.خ. بنام م.ص.خ. به اتهام مساعدت در فرار برادرش در چند نوبت تحقیق شده (ص11،‌14 و 15 و 18 تا 19) و در تحقیق از مشتکی عنه ( س. خ.ش. ) اظهار داشته با بچه های محل بودیم که او آمد فحاشی و فحش دادن و چاقو درآورد به دست من زد با چاقو به سینه او زدم بعد او با چاقو به صورتم می خواست بزند که من دست بالا بردم به دستم زد از آن ور دستم چاقو بیرون آمد که من هم با چاقو او را زدم بعد مرا با ماشین به بیمارستان بردند با گوشی داداشم تماس گرفته اورا تهدید و فحش دادند ما هم ترسیدیم گفتیم می آیند آنجا و از بیمارستان به بیمارستان ف. رفتیم بعد ماموران آمدند ما را به شیراز بردند. س: چه فرد یا افرادی در زمان درگیری حضور داشتند؟ ج: بچه های محل بودن و بار فروشان بودن بچه های محل شاهد بودند س: غیر از شما فردی یا افراد دیگر ضربه ای به م. خ. زده اند؟ ج: خیر هیچکس به او ضربه نزد و من یک ضربه با چاقو به او زدم. س: به کجای مرحوم م. ضربه زده ایدج : تاریک بود دقیقاً نمی دانم به شکم یا سینه اش خورد و فقط یک ضربه زدم س: آیا شما به زور از م. چاقو گرفتید یا م. خودش چاقو را داد. ج: م. چاقو را به من داد موقعی که م. چاقو به من زد م. چاقو را داد تا از خودم دفاع کنم س: علت حضور شما در سر 20 متری ف. در زمان درگیری چه بوده است ج: کمک م. و ع. جگر می فروختم (ص20 تا 23) در تحقیق از شاهدان ما وقع، م.ز، اظهار داشته شب حادثه همراه با شریکم ع.د. طبق معمول پای دکّه جگر فروشی که دکّه خودمان بود حدود ساعت 11 بود که م. خ. با موتور آمد و از ما رد شد و به سمت س.خ. که با چند نفر دیگر حدد 15 متر آنور تر از ما نشسته بودند رفت و از آنها هم رد شد و وقتی آمد س.خ. نشسته دور زد و برگشت و از موتور پیاده شد ورفت تو جمعی که س. خ. بود او یک چاقو همراهش بود قبل از آنکه کسی حرفی به او بزند چاقویش را درآورد و گفت فلان فلانش که بخواهد با من بحث کند ع.د. دوید طرفش و به او گفت آقا م. بیخیال بیخیال زشته بحث نکن م. هم توجهی نکرد و با چاقویش دنبال ع. گذاشت ع. هم فرار کرد و بعد دنبال س.خ. دوید م. پیشاهنگ که نزدیک ما بود قبل از اینکه م. بیاید و بحث را شروع کند چاقوی پای بساط ما که با آن پیاز و ... خرد می کردم برد توی جمعی که س. خ. بود تا سر دلستر شیشه ای را با آن بازکند وقتی که م. دنبال س. گذاشت س. هم ترسید و چاقوی که سر دلستر باز کرده بودند را برداشت و با م. روبرو شد،م. ضربه ای محکم به دست س. زد و س. هم دید چاره ای ندارد و چاقو را به گردن م. زد بعد م. روی زمین افتاد و س. فرار کرد س: چاقوی م. به کجای بدن س. خورد ج- به بازوی چپش اصابت کرد س: انگیزه م. از درگیر شدن با س. چه بود ج: م. وقتی که عرق می خورد اخلاقش خیلی عوض می شد و به همه گیر می داد و در شب حادثه هم مست بود و وقتی س. را دید به او گیر داد ضربه اول را مرحوم م. با چاقویش به بازوی س. زد (ص24 و 25) ع.د. اظهار داشته در سر ف. در خیابان سردخانه مشغول فروش جگر به همراه م. بودم که م. خ. از خیابان رد شد و پس از دیدن س. به سمت آنها رفت و موتور را گذاشت و مشغول فحاشی کردن شد منظور وی بحث کردن با س.خ.(متهم) بود من کمی دورتر از آنها بودم و در حال قلیون کشیدن بودم به سمت آنها رفتم و م. به من تخته سینه زد و من کوزه قلیان از دستم افتاد و شکست وم. با چاقو به دنبال من و افرادی که آنجا نشسته بودند کرد که در این موقع س.خ. چاقو را از م. گرفت در همین لحظه م. چاقو را بالا گرفت و به دست س.خ. زد و بعد از خوردن چاقو از م. س.خ. چاقو را به سمت م. زد و من با بردن س. به درمانگاه سر خیابان به سمت خانه خاله رفتم س: انگیزه م. خ. از درگیر شدن با س.خ. چه بوده است ج: م. در محل وقتی مشروب می خورد گیر می داد به همه گیر می داد آنشب هم آنجا به قصد دعوا با س.خ. آمد س: آیا حرف و صحبت دیگری دارید ج: س.خ. اصلاً قصد کشتن م. را نداشت چون دید ضربه شدیدی خورده از ترس ضربه چاقو را به م. زد (ص26 و 27) م.پ. مشابه اظهارات دو گواه دیگر را در تحقیق از او مطرح کرده است (ص28 و 29) س. خ.(متهم) در تحقیقات بعدی بازپرسی هم دفاعیات قبلی خود را با توضیح بیشتر تکرار کرده است و قرار بازداشت موقت او صادر شده است (ص45) همچنین برادر او م.خ. هم به اتهام مساعدت در فرار برادرش بازداشت موقت شده است (ص49) پزشکی قانونی پس از معاینه جسد م. خ. علت فوت او را خونریزی و عوارض آن در أثر بریدگی عروق حیاتی گردن در اثر اصابت جسم نوک تیز و برنده تعیین کرده است (ص55) مرجع مذکور پس از معاینه س.خ. اعلام کرده 1- جوشگاه زخم بخیه شده قسمت داخلی بازوی چپ (دامیه) 2- جوشگاه زخم بخیه شده قسمت خارجی بازوی چپ (دامیه ) ضایعات بر أثر اصابت جسم نوک تیز نامشخص طی حدود یک ماه گذشته ایجاد شده است (ص79) در مورد وجود الکل اتلیک در خون و زجاجیه م. خ. هم نظر پزشک قانونی مثبت است (ص116) در جلسه مورخ ۱۳۹۴/7/25 شعبه اول دادگاه کیفری یک استان فارس پس از طرح شکایت والدین م. و تقاضای قصاص آنها، س.خ. همانند دفاعیات قبلی خود ضمن انکار قصد قتل و تشریح واقعه اظهار داشته خواستم او را بترسانم از خودم دفاع کردم فقط یک ضربه زدم که به گردنش خورد وکیل متهم نیز لایحه دفاعیه خود را تقدیم کرده و دادگاه پس از اخذ آخرین دفاع به شرح ذیل مبادرت به صدور رأی کرده است. رأی دادگاه درخصوص اتهام س. خ.ش. 27 ساله فاقد سابقه کیفری بازداشت موقت از تاریخ ۱۳۹۳/11/11 دایر به ایراد جرح عمدی با چاقو منتهی به قتل مرحوم م. خ. با توجه به محتویات پرونده امر و گزارش مامورین انتظامی و اظهارات اولیاءدم مقتول و اقدام به فرار از صحنه جرم بعد از وقوع قتل و اظهارات برادر متهم بنام آقای م.خ. از این حیث و اظهارات سایر مطلعین و اظهارات و اقرار متهم در کلیه مراحل و دفاعیات بلاوجه متهم که اقدامات وی منطبق با موازین دفاع مشروع نبوده و اظهارات متناقض متهم از جهاتی و اینکه متهم اظهار داشت مقتول با دیگری درگیر نبوده و فقط خودم چاقو به او زدم یک ضربه چاقو به او زدم .... مشروب و مواد مصرف نکرده بودم .... نمی دانم چاقو را همانجا رها کردم ... ترسیده بودم مرا دستگیر کنند مرا به بیمارستان ف. بردند و بالحاظ اظهارات مطلع م.ش. بشرح صفحه 28 پرونده امر از جهاتی برخلاف اظهارات و مدافعات متهم و با توجه به اظهارات متهم نزد بازپرس و مفاد گواهی پزشکی قانونی و گزارش معاینه جسد و کالبد گشایی و مفاد صورتجلسه مواجهه حضوری و اظهارات و اقرار متهم در جلسه دادگاه و دفاعیات غیرموجه متهم و وکیل وی و مفاد کیفرخواست دادسرا و سایر قرائن و امارات موجود در پرونده امر به نظر دادگاه بزه انتسابی به متهم موصوف آقای س. خ.ش. دایر بر ایراد جرح عمدی با چاقو منتهی به قتل مرحوم م. خ. محرز و مسلم است دادگاه بالحاظ تقاضای قصاص نفس از ناحیه اولیاءدم مقتول باستناد ماده 211 و بند ب ماده 290 و 351 و 381 و 417 و 418 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 حکم بر قصاص نفس متهم موصوف صادر و اولیاءدم مقتول می توانند قاتل را با اذن ولی امر مسلمین یا مقام ماذون از ناحیه معظم له قصاص نمایند این رأی حضوری و ظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان‌عالی‌کشور می باشد .دادنامه صادر شده در تاریخ ۱۳۹۴/8/11 به آقای ح. ر. وکیل س.خ. ابلاغ و نامبرده به شرح لایحه تقدیمی مورخ 1394/8/19 به آن اعتراض کرده است تجدید نظر خواهی موکل خود را ناچار در دفاع از خود معرفی و اسناد ومدارک پزشکی قانونی هم مثبت ضرورت دفاع و توجیه عمل او می داند و شاهدان نیز در مقام دفاع بودن موکل را اثبات نموده اند و دادگاه محترم با توجه به دفاع موکل اگر تجاوز از دفاع محل بحث باشد وفق موازین قانونی جدید از جمله مادّه 302و تبصره 2 آن باید مورد بررسی قرار می دادند لکن قضات محترم بحث دفاع موکل را مورد بررسی و رسیدگی قرار نداده اند استدعای رسیدگی و نقض دادنامه را دارد . پرونده به دیوان‌عالی‌کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است .هیئت شعبه در تاریخ بالاتشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای رحمت اله عروجی عضو ممیز وملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای ناصر دقیقی دادیار دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر نقض بجهت رفع نقص در مورد نحوه دفاع متهم چون آغاز درگیری با مقتول بوده است در خصوص دادنامه شماره 00227-1394/7/26تجدید نظر خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور با توجه به محتویات پرونده رسیدگی شعبه محترم اول دادگاه کیفری یک استان فارس و احراز قتل آقای م. خ. براثر ایراد ضرب با چاقوی آقای س. خ. اشکال اساسی از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی ندارد لکن قتل عمدی احراز شدن حادثه منجر به فوت و صدور حکم بر قصاص نفس متهم با توجه به 1- قصد قتل نداشتن متهم (همانگونه که دادگاه محترم هم آن را احراز نکرده است ) 2- متهم در همه مراحل مدعی دفاع در قبال حمله طرف بوده 3- اظهارات شاهدان ماوقع هم در مورد نحوه و کیفیت وقوع حادثه و زمان و مکان آن و حال و وضع آقای م. خ. و آمدن او با موتور و عبور از جمع آنها و بازگشت و پیاده شدن از موتور و آغاز درگیری با س.خ. و آغاز استفاده او از چاقو و ایراد جرح به نامبرده کلاً مشعر بر صحت ادّعای س.خ. است 4- مجروح شدن او حسب گواهی پزشکی قانونی (ص79) و اینکه آقای م. عادت به شرب خمر (حسب اظهارات مطلعین ) داشته و ظاهراً در آن شب پس از شرب خمر به آن محل آمده و نظریه پزشکی قانونی (ص116) هم وجود الکل اتیلیک در خون او را تایید کرده است از قرائن قابل تامل در بررسی و روشن شدن ماهیت ماجرا است مضافاً بر آنکه دادگاه محترم نیز با تعبیر به اینکه « اقدامات وی منطبق با موازین دفاع مشروع نبوده » اصل در مقام دفاع بودن متهم را رد نکرده و طبعاً با وجود دفاع تجاوز از آن ( در صورت احراز ) ضمان متهم را ثابت می کند نه قتل عمد موجب قصاص بودن را . نتیجتاً بالحاظ آغاز درگیری و ایراد جرح عمدی با چاقو آقای م. خ. اعتراض به محکومیت آقای س. خ. به قصاص نفس وارد است و ایجاب می کرد دادگاه محترم موضوع دفاع را دقیقاً بالحاظ زمان و مکان حادثه وا ظهارات شاهدان واقعه و حال و وضع آغاز گر درگیری وبه ناچار مقابله متهم بررسی کامل نماید . لذا با استناد به بخش 2 بند ب ماده 469 قانون آئین دادرسی کیفری رأی معترض علیه نقض و رسیدگی مجدد به همان شعبه محترم ارجاع می گردد. شعبه 6 دیوان‌عالی‌کشور - ریس و عضو معاون رحمت اله عروجی - محمد حسین احمدی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نقد رأی نام * : رایانامه * : توضیح: کدتصویری: تعدادموافق: 0 ـ تعدادمخالف: 0 نقدهای شما تماس با ما نشانی: تهران اتوبان چمران شمال ، اتوبان یادگار جنوب، بعد از خروجی اوین درکه، پشت مجتمع دشت بهشت، خیابان شهید قدوسی کد پستی : 1983846514 تلفــــن : 22376843 دورنگار : 22376840 سامانه پیام کوتاه:5000969900070 رایانامه : bijp@jri.ac.ir پیوندها پژوهشگاه قوه قضاییه قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه روزنامه رسمی کشور معاونت حقوقی قوه قضاییه مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه نسخه کلیه حقوق برای پژوهشگاه قوه قضاییه محفوظ است