تکلیف دادگاه رسیدگی کننده در فرض ارجاع دعوی به شورای اصلاحات ارضی
خلاصهٔ رأی
کل بهای آنرا مبلغ 650/000/000 برآورد کرده است.
متن کامل
تکلیف دادگاه رسیدگی کننده در فرض ارجاع دعوی به شورای اصلاحات ارضی Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: تکلیف دادگاه رسیدگی کننده در فرض ارجاع دعوی به شورای اصلاحات ارضی پیام: با پذیرش ارجاع دعوی به شوراي اصلاحات ارضی، به جهت تضاد در اسناد صادره از ارگان مذکور و لزوم ابطال یکی از اسناد مالکیت، صدور حکم به بطلان دعوی ناصواب بوده و امر مذکور اقتضاء صدور قرار دارد. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9309986660200306 تاریخ دادنامه قطعی : 1395/03/25 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده آقایان و خانم ها 1- م. 2- غ. 3- ح. 4- الف. 5- ک. شهرت همگی ق. وراث مرحوم ع. ق. دادخواستی به طرفیت آقای ر. ق. به خواسته مطالبه اجرت المثل ایام تصرف 19 ساله از سال 1374 نسبت به 5 هکتار زمین کشاورزی واقع در ازنا ... تقدیم محاکم عمومی ازنا نموده اند که پرونده به شعبه دوم عمومی ارجاع شده است . آقای م. ع. وکیل دادگستری هم متعاقباً با تقدیم وکالت نامه خود را به عنوان وکیل 4 نفر از خواهان ها به جز خانم ک. معرفی کرده است. در جلسه مورخ 94/10/16 دادگاه که با حضور طرفین پرونده تشکیل شده است خواهانها خواسته دعوی را بشرح ستون دادخواست اعلام کرده اند و افزوده ام اجرت المثل 19 ساله زمین موروثی را که ازپدرمان مرحوم ع. ق. به ارث رسیده را داریم خوانده پس از فوت پدرمان متصرف این زمینها بوده و بعلاوه مطالبه بهای 5 هکتار زمین موروثی پدرمان را هم که خوانده به شرکت الف. فروخته می نمائیم . خوانده در پاسخ اظهارداشته من سهم الارث خواهانها را تصرف نکرده ام و 5 هکتار زمین را که فروخته ام متعلق به خودم بوده است و من سند دارم و پدرم هم سند دارد و دارای نسق زرعی بوده است . وکیل خواهان ها اظهار داشته برابر دادنامه 200333-93/4/17 حکم به تقسیم اراضی کشاورزی مرحوم ع. ق. صادر شده و در نظریه کارشناس دقیقاً به میزان اراضی مرحوم ع. ق. اشاره شده و قید شده این اراضی در تصرف آقای ر. ق. می باشد. و همان طور که خواهان ها اظهار داشته اند مشارالیه یکبار هم 5 هکتار اراضی موضوع مالکیت آقای ع. ق. را به شرکت الف. فروخته است . که این میزان فروش رفته از مالکیت آقای ر. ق. کسر شده است. لذا تقاضای ارجاع امر به کارشناسی و صدور حکم مقتضی را دارم. با ارجاع موضوع به کارشناسی، آقای م. الف. کارشناس رسمی دادگستری طی نظریه تقدیمی به دادگاه پس از توضیحاتی در خصوص اراضی متنازع فیه و اشاره به تعداد 2 جفت نسق زراعی از هفده و سه چهارم جفت به عنوان سهم آقای ع. ق. (مورث طرفین ) و در خصوص تصرف خوانده در اراضی مذکور تنها 17 هکتار از اراضی متصرفی خوانده را برابر اسناد واگذاری که می تواند جزء مالکیت وی می باشد تأیید نموده درحالی که وی 25/5 هکتار زمین در تصرف دارد که مازاد تصرف وی 6/6 هکتار است و بالاخره در ارتباط با اجرت المثل ایام تصرف آن را به مبلغ 75/610/524 ریال برآورد و اعلام کرده است و راجع به بهای 5 هکتار زمین فروخته شده به شرکت الف. کل بهای آنرا مبلغ 650/000/000 برآورد کرده است. وکیل خواهان ها به نظریه مذکور اعتراض و تقاضای ارجاع امر به هیئت کارشناسان را نموده است، وکیل خواندگان هم همچنین با تقدیم چند فقره تصاویر دادنامه های صادره چنین توضیح داده است که به علت بی اعتباری سند تنظیمی به نام مرحوم ع. ق. حسب دادنامه 1022/77 که حکم به بطلان  ;دعوی خواهانها صادر شده است و در اصل مورث خواهانها اصولاً مالکیتی ندارد و اگر خواهان ها مدعی خلاف بودن دادنامه هستند باید از طرق قانونی در این خصوص اقدام نمایند و لذا تقاضای صدور حکم بر بطلان دعوی خواهان ها را درخواست کرده است. توضیحاً اینکه حسب دادنامه 1022/77-77/5/12 درخصوص دعوی آقایان م. ، الف. و غ. و ک. همگی ق. بطرفیت اقای ر. ق. به خواسته اثبات مالکیت و خلع ید خواندگان از دو جفت اراضی کشاورزی در روستای ... ازنا با توجه به دفاعیات خوانده که اظهار داشته براساس سند واگذاری که در اختیار اینجانب می باشد اراضی مورد ادعا در راستای قانون اصلاحات ارضی به اینجانب واگذار شده و پدرم در این اراضی هیچ گونه مالکیتی ندارد و با توجه به نامه های اداره کشاورزی در تأیید این اظهارات نتیجتاً حکم مورد دعوی خواهانها صادر و آنان را ارشاد نموده درصورتی که ادعایی نسبت به سند اصلاحات ارضی دارند و مدعی اشتباه در صدور آن هستند می توانند به شورای اصلاحات ارضی مراجعه نمایند. این رأی حسب دادنامه 74/78-78/2/28 شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان کردستان با رد تجدیدنظرخواهی تأیید و رأی قطعی شده است پس از اعتراض خواهان ها به نظریه کارشناسی آقای ع. ح. کارآموز وکالت هم که با تقدیم وکالت نامه ای خود را وکیل خوانده معرفی کرده است طی لایحه مبسوط و مشروحی با تأکید بر عدم مالکیت خواهان ها و اینکه نامبردگان اصولاً مالکیتی در زمین های موضوع دعوی ندارد و اگر مدعی اشتباه اصلاحات ارضی در صدور سند بنام موکل وی می باشد و با تائید بر این که برابر حکم قطعی صادره در ارتباط با رد دعوی خواهان ها به همین دلیل ، بطلان دعوی خواهان ها را درخواست کرده است. دادگاه در ادامه رسیدگی موضوع را به هیئت سه نفره کارشناسان ارجاع نموده است. و سرانجام دادگاه پس از عدول از ادامه رسیدگی در ارتباط با ارجاع امر به هیئت کارشناسان و با اعلام ختم دادرسی به شرح دادنامه شماره 201015-94/11/18 خلاصتاً این گونه رأی داده است توجهاً به دادنامه صادره از شعبه اول دادگاه عمومی ازنا بشماره 1022-77/5/13 که برابر ماده 356 آیین دادرسی مدنی و ماده 3 قانون راجع به اشتباهات ثبتی حکم به رد دعوی خواهان ها صادر می نماید درخصوص خلع ید از اراضی مورد ادعای صادر شده توجهاً به نامه های اداره کشاورزی که بر عدم مالکیت مورث آنان دلالت دارد و در مرحله دوم اصلاحات ارضی اشتباهاً نام ع. ق. در همان دو جفت واگذاری به خوانده قید می گردد که می بایست جهت ابطال سند تنظیمی ع. ق. به شورای اصلاحات ارضی مراجعه شود) و نیز تأیید رأی بدوی در دادگاه تجدید نظر، نهایتاً حکم به رد دعوی خواهان ها صادر شده است. لذا، صرف نظر از اینکه به شرح دادنامه های فوق الذکر در خصوص مالکیت ملک متنازع فیه رأی قطعی صادر شده است و این رأی نیز به قوت خود باقی است و هیچ مرجع قانونی آن را نقض نکرده است لذا نهایتاً حکم به بطلان دعوی خواهان ها صادر نموده است. که این رأی در این مرحله از سوی خواهان ها مورد فرجام خواهی قرار گرفته و پرونده پس از ارسال به دیوان عالی کشور و ارجاع آن به این شعبه و ثبت و تکمیل توسط دفتر اینک تکمیلاً تحت نظر است. اهم مندرجات لایحه اعتراضیه وکیل فرجام خواهان هنگام شور قرائت خواهد شد. پرونده بیش از این حکایتی ندارد. بتاریخ فوق شعبه پنجم دیوان عالی کشور بتصدی امضاءکنندگان زیر تشکیل است . پرونده کلاسه فوق تحت نظر است . پس از بررسی محتویات پرونده و قرائت گزارش عضو ممیز و انجام مشاوره بشرح آتی انشاء رأی می نماید : رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجامخواهی نسبت به دادنامه فرجامخواسته از این جهت وارد و صائب تشخیص می گردد که با توجه به محتویات پرونده خصوصاً نظر کارشناس منتخب دادگاه در پرونده کلاسه 200283 که منتهی به صدور دادنامه شماره 200333-93/4/17 شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی ازنا شده است مالکیت مورث خواهان ها و شخص فرجام خوانده که مشارالیه نیز احد از وراث مرحوم ع. ق. (مورث طرفین) می باشد هر یک به طور جداگانه دارای مالکیتی در اراضی روستای ... می باشند که کارشناس مذکور در نظریه خود به صراحت میزان مالکیت هر یک را اعلام کرده است که در این میان یک باب خانه روستایی به مساحت 500 متر مربع نیز در اراضی مرحوم ع. ق. قرار گرفته است و کارشناسی تصریح نموده که اراضی مرحوم ع. ق. به صورت مشاع و قابل تقسیم عرفی است به جز ملک مسکونی که قابل تقسیم نمی باشد به علاوه در نظریه مورخه 94/2/26 کارشناس منتخب دادگاه در این مرحله نیز در بندهای مختلف به میزان اراضی مازادی که فرجام خوانده در تصرف خود دارد اشاره شده است و در نظریه اولیه کارشناسی مذکور هم صراحتاً مالکیت فرجام خواهان در ملک متنازع فیه مورد تأیید و تأکید قرار گرفته است و به این ترتیب اقتضا داشته برای رفع ابهام و تناقض نظریه کارشناسان در این دو مرحله خصوصاً که این نظریه مورد اعتراض نیز قرار گرفته است با پاسخ شماره 8862-74/12/3 اداره کل کشاورزی لرستان به شعبه دوم دادگاه عمومی ازنا، دادگاه موضوع را به هیئت کارشناسی ارجاع می نمود تا کارشناسان منتخب در این مرحله که اجمالاً باید از کارشناسان رشته ثبتی باشند در خصوص مورد به درستی و صراحت اظهار نظر نمایند. صرف نظر از اینکه حتی بر فرض پذیرش قاطع مبحث تضاد در اسناد موجود و لزوم ابطال سند مالکیت مربوط به مرحوم ع. ق. (مورث خواهان ها) نیز موضوع در کیفیت حاضر اقتضای صدور قرار داشته نه حکم به بطلان دعوی زیرا پذیرش با ارجاع امر به شورای اصلاحات ارضی از سوی دادگاه هم صدور حکم به بطلان دعوی فرجام خواهان ناصواب و غیر صحیح بوده است. بناء" علیهذا و نظر به اینکه دادنامه فرجام خواسته بدون توجه به مفاهیم فوق اصدار یافته و به لحاظ ناقص بودن تحقیقات به تجویز بند 5 ماده 371 قانون آئین دادرسی مدنی با نقض رأی فرجام خواسته و در اجرای بند الف ماده 401 قانون مرقوم پرونده را جهت رسیدگی مجدد به شعبه دوم دادگاه عمومی ازنا ارجاع می نماید. شعبه پنجم دیوانعالی کشور رئیس شعبه : مهدی اسلامی مستشار شعبه : جلیلی تقویان فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نقد رأی نام * : رایانامه * : توضیح: کدتصویری: تعدادموافق: 0 ـ تعدادمخالف: 0 نقدهای شما تماس با ما نشانی: تهران اتوبان چمران شمال ، اتوبان یادگار جنوب، بعد از خروجی اوین درکه، پشت مجتمع دشت بهشت، خیابان شهید قدوسی کد پستی : 1983846514 تلفــــن : 22376843 دورنگار : 22376840 سامانه پیام کوتاه:5000969900070 رایانامه : bijp@jri.ac.ir پیوندها پژوهشگاه قوه قضاییه قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه روزنامه رسمی کشور معاونت حقوقی قوه قضاییه مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه نسخه کلیه حقوق برای پژوهشگاه قوه قضاییه محفوظ است