تاثیر عدم رعایت تشریفات ازدواج مجدد در صحت آن

خلاصهٔ رأی

تاثیر عدم رعایت تشریفات ازدواج مجدد در صحت آن Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه ق

متن کامل

تاثیر عدم رعایت تشریفات ازدواج مجدد در صحت آن Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: تاثیر عدم رعایت تشریفات ازدواج مجدد در صحت آن پیام: عقد نکاح، عقد رضایی بوده و به صرف ایجاب و قبول به الفاظی که صراحتا دلالت بر قصد ازدواج کند واقع می شود. بنابراین عدم اخذ مجوز ازدواج مجدد از دادگاه و عدم ثبت رسمی نکاح هرچند واجد آثار کیفری باشد، اصل نکاح را متزلزل نمی کند عنوان: تأثیر ابطال سند رسمی نکاح بر احراز وقوع آن پیام: صدور حکم به ابطال سند رسمی ازدواج به دلیل اثبات بزه جعل از ناحیه سردفتر در دادگاه صالح، برای احراز عدم وقوع نکاح دائم میان طرفین کافی نیست. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 8809981958100012 تاریخ دادنامه قطعی : 1394/08/30 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی خلاصه جریان پرونده خانم م.(ا.) م. 40 ساله دادخواستی به طرفیت خانمها 1- س. خ. -2- ف. 3- ف. هر دو ع.ز. به خواسته اثبات واقعه نکاح دائم و ثبت آن به دادگاههای عمومی بخش ک. تقدیم و طی آن خلاصتاً اظهار داشته بدواً در 82/2/4 به عقد نکاح منقطع و موقت (مرحوم) ض. ع.ز. در آمده و متعاقباً از 83/3/27 به نکاح دائم مرحوم درآمده و حتی از نامبرده دارای فرزند (جنین) میشود و گواهانی نیز حاضر به اداء شهادت بر صحت وقوع عقد دائم وجود دارد و سر دفتر ازدواج ... ر. اقدام نموده اند و با عنایت به انکار و عدم قبول خواندگان بعنوان ورثه مرحوم تقاضای صدور حکم به شرح خواسته نموده اند . خواهان نامبرده : 1- یک برگ کپی گواهی انحصار وراثت صادره شعبه اوّل دادگاه عمومی بخش ک. را که در آن گواهی گردیده ض. ع.ز. در تاریخ 83/9/20 فوت و خواهان (بعنوان متقاضی) و خانم س.پ. خ. متولد 1347 همسران مرحوم و ف. متولد 1374 و ف. متولد 1368 فرزندان مرحوم می باشند -2- کپی صیغه نامه منقطع 6 ماهه 82/2/4 منعقده فیمابین خواهان و مرحوم با مهریه یکصد میلیون ریال ( در این کپی همچنین مرقوم شده زوجه طی طلاق 81/11/2 از شوهر سابقش مطلقه به طلاق خلع نوبت اوّل گردیده است ) 3- کپی یک برگ گواهی مورّخ 82/11/9 صادره مرکز بهداشت ت. خطاب به سردفتر ... ت. که در آن چگونگی ارائه خدمات بهداشتی و انجام آزمایشات از آقای ض. ع.ز. و خانم ا.م. بعنوان داوطلبان ازدواج گواهی گردیده است را پیوست عرضحال خود کرده و متقاضی استماع شهادت شهود خود و استعلام از دفترخانه ازدواج مربوطه گردیده اند . این دادخواست در تاریخ 88/2/5 به شعبه اوّل دادگاه عمومی حقوقی بخش ک. ارجاع و طرفین بدادرسی دعوت میگردند ، جلسه مورّخ 88/4/31 با حضور خواهان و آقای ح. ق.م. بعنوان وکیل تعرفه شده از ناحیه وی و احد از خواندگان بنام خانم پ. خ. و در غیاب سایر خواندگان ( ف. و ف. ) تشکیل و بدواً وکیل خواهان همسو با مطالب موکله اش به شرح دادخواست تقدیمی اظهارات خود را بیان کرده و علاوه بر آن اجمالاً گفته نکاح موقت 6 ماهه توسط حاج آقا ا. ی. قرائت و موکله اش به نکاح مرحوم در آمده سپس با فراهم شدن شرایط برای ازدواج دائم با اخذ گواهی خدمات بهداشتی توسط سردفتر ... حاج آقا م. ا. جهت اجرای صیغه ازدواج دائم رفته اند و در حضور گواهان حاج آقا م.ت. و حاج آقا م. خ. و آقای ع. ح. به عقد دائم مرحوم در آمده است ، وکیل خواهان توضیح داده هنگامی که موکله در عقد دائم بوده حتی باردار شده که بارداری وی به موجب گواهی پزشکی 83/8/25 تثبیت گردیده لیکن بعلت بیماری سرطان سینه جنین وی سقط میگردد و ایشان گفته اند نظر به اینکه عقد نکاح با ایجاب و قبول و اجرای صیغه شرعی تحقق مییابد صدور حکم را تقاضا داشته و متقاضی استماع شهادت شهود خویش میگردد . در ادامه خوانده (خانم پ. خ. ) خلاصتاً اظهار داشته این ادّعای خواهان را ردّ می کند ، سردفتر آقای م. ا. در دادگاه ویژه روحانیت اعتراف نموده که سند نکاح جعل بوده و سردفتر فوق به اتهام جعل محکومیت کیفری یافته است فلذا با تکذیب ادّعای خواهان به پرونده ویژه روحانیت استناد و می گوید عقد نامه جعلی هم ابطال شده است و دادگاه ویژه رشت به ویژه ساری نیابت داده تا سند نکاحیه را از خانم م. (خواهان) بگیرند چون این سند باطل شده است . خوانده فوق الذکر کپی اوراقی از موارد ادعایی خود را پیوست پرونده کرده اند : ( 1- کپی از دادخواست تقدیمی خوانده فوق به طرفیت خانم ا. م. به خواسته مطالبه وجه مربوط به استفاده از حقوق و مزایای مأخوذه او از آموزش و پرورش به جهت ارائه اسناد و مدارک جعلی تحت عنوان همسر دائم -2- کپی رأی شماره 185-87/4/9 شعبه دوّم دادگاه حقوقی ک. متضمن قرار ابطال دادخواست تقدیمی خانم ا. م. به طرفیت خانم س. خ. و غیره به خواسته اثبات رابطه زوجیت که با استناد به ماده 96 قانون آئین دادرسی مدنی صادر گردیده است -3- کپی نامه دارای تاریخ 87/2/17 آموزش و پرورش استان مازندران که در آن بر اساس نامه دادستانی ویژه روحانیت گیلان دستور قطع سهم حقوق وظیفه خانم ا. م. (ورثه مرحوم ض. ع.ز. ) به سازمان بازنشستگی استان داده شده است -4- کپی نامه 83/11/27 شبکه بهداشت ت. به شورای حل اختلاف که در آن گواهی گردیده سابقه ای در خصوص اقدامات آزمایشگاهی قبل از ازدواج برای زوجین موصوف وجود نداشته است -5- اوراقی مرتبط با مندرجات پرونده دادسرا و دادگاه ویژه روحانیت و ...) سپس وکیل خواهان توضیحاتی داده و خلاصتاً گفته ضمن احترام به تصمیم دادگاه ویژه روحانیت و اینکه هر چند آن دادگاه صلاحیت ابطال سند را نداشته و در راستای تخلّفات سر دفتر روحانی صلاحیت رسیدگی داشته اند گفته که سردفتر ... ر. هم اکنون دار فانی را وداع نموده اند . تنظیم سند نکاح و ثبت آن از تشریفات عقد نکاح می باشد و چه بسا در صورت عدم ثبت آن مجازات برای سردفتر یا زوجین (در صورت اطلاع) تعیین میگردد ولی هرگز عقد نکاح باطل نمی باشد لذا نظر به اینکه عقدنامه توسط دادگاه ویژه روحانیت ابطال گردیده ، موکله برای اثبات زوجیت بناچار و از طریق مراجع قضائی و با تقدیم دادخواست خواستار اثبات آن شده اند و وکیل موصوف گفته حتی خواهر مرحوم ع.ز. و خواهر موکله نیز از ازدواج دائم موکله اطلاع داشتند ، صیغه عقد ازدواج دائم در منزل حاج آقا م. ت. جاری گردیده که نامبرده حاضر به ادای شهادت می باشد و علت طرح این دعوی اثبات زوجیت از ناحیه موکله اش را هم جهت حفظ حیثیت و آبرو و شرافت شخصی و خانوادگی خود عنوان کرده است . ضمناً وکیل خواهان در همین جلسه اظهار کرده بعنوان اولین جلسه دادرسی چون دو خوانده دیگر ردیفهای 2 و 3 صغیره هستند دعوی به طرفیت خانم سیده پ. خ. بعنوان قیم آنها اصلاح میگردد و اسامی 6 نفر گواهان خویش را هم به دادگاه اعلام کرده اند . دادگاه دستور مطالبه پرونده کیفری از دادگاه ویژه روحانیت را صادر و در ادامه ضمن پیگیری این دستور قرار استماع شهادت گواهان نیز صادر و طرفین را جهت اجرای قرار دعوت نموده اند. در تاریخ 89/12/8 جلسه اجرای قرار فوق با حضور وکیل خواهان و موکله اش و در غیاب خواندگان تشکیل و از سه نفر بعنوان گواه به شرح اوراق جداگانه تحقیق کرده اند : 1- آقای م. ت. 75 ساله - روحانی - صاحب دفتر ازدواج *** تنکابن خلاصتاً اظهار داشته در عقد دائمی خانم م. م. حضور داشته که آقای ا. سردفتر شماره ... ر. ، شاهد عقد بوده و دفتر و عقدنامه را امضاء کرده که آقای ع.ز. در حضور وی هم دفتر و هم عقدنامه را امضاء کرده اند ، آن روز باران بود و از ک. با موتورسیکلت رفته و لباسش خیس شده بود و خداوند را گواه گرفته که جز راستی چیزی نگفته است و وی گفته خطبه عقد دائم را خوندم خواندم -2- آقای م. خ.71 ساله کارمند بازنشسته اجمالاً اظهار کرده همسایه حاج آقا ت. بوده و با زنگ ایشان به منزل او رفته و آقای ا. دفتر ازدواج داشتن و وی بعنوان شاهد دفتر آقای ا. را امضاء نموده اند و ایشان گفته خطبه عقد را هم حاج آقا ت. خواند به اسم آقای ع.ز. و خانم م. و ایشان گفته خانم مذکور به عقد آقای ع.ز. در آمدند و خدا را شاهد و گواه دانسته که به جز این چیز دیگری نبوده و ضمناً عقد را دائم اعلام کرده و گفته که وی عقدنامه را امضاء کرده اند .3- خانم ف. م. 47 ساله و خانه دار (خواهر خواهان) اجمالاً اظهار داشته در سال 83 به منزل خواهرش در روستا میرود که او در منزل نبوده از خواهرزاده اش بنام ه. سئوال می کند مادرت کجاست پاسخ می دهد مادرش با عمو ض. ع.ز. رفته عقد کند و در این اطلاع دارد و توضیح می دهد خواهرش از او حامله بود و چون خواهرش مریض بود و شیمی درمانی می کرد بچه سقط شد و ایشان (گواه) گفته هنگام عقد وی حضور نداشته اند . دادگاه دستور استعلام از دفترخانه ... ر. داده و میخواهد تا تصاویر سوابق ادّعای وقوع عقد را ارسال نماید . سردفتر ازدواج ... ر. بعنوان کفیل دفترخانه ... طی پاسخ 220-90/1/15 اعلام کرده دفتر ازدواج ... به سردفتری مرحوم شیخ م. ا. تحت کفالت دفتر وی میباشد و بر حسب امریه ریاست محترم ، دفتر سال 83 بتاریخ 83/3/27 دقیقاً بررسی شد و بنام خانم م. « ا. »; م. و زوج آقای ض. ع.ز. ثبت نشده است و اصولاً چنین تاریخ در این دفتر مذکور وجود ندارد فقد (فقط) در آخر این دفتر 83 نوع عقد کلمه دائم نوشته شده است ولی تاریخ ندارد و شماره ندارد فقد (فقط) شاهدان بنام آقای م. ت. و آقای م. ز. امضاء نمودند چند تا عقد باطله است بعد از کلمه نوع عقد کلمه دائم نوشته شده است بعضی کلمات قلم خوردگی دارد و بعضی کلمات لاک گرفته شده است . ذیل مرقومه خود اینگونه نوشته اند ، بطوریکه معلوم است حق مشارالیها ثابت و ذیحق میباشد امید است به نفع نامبرده تمام شود . دادگاه بلحاظ ابهامات پاسخ دفترخانه بررسی موضوع را از اداره ثبت میخواهد ، اداره ثبت اسناد و املاک ر. طی پاسخ مورّخ 90/7/14 یکبرگ کپی جوابیه دفترخانه ... به آن اداره ثبت را که در آن ثبت نشدن ازدواج طرفین دفتر مربوطه گواهی گردیده ارسال و اعلام شده برابر نامه آن دفترخانه آثاری از ثبت ازدواج بنام نامبردگان در تاریخ 83/3/27 بنظر نرسیده است . همچنین دادگاه پرونده کیفری متشکله در ویژه روحانیت را نیز مطالبه و اقدامات و مکاتباتی در اینخصوص معمول نموده اند . با وصول پرونده استنادی ویژه روحانیت گیلان در 4 مجلد با کلاسه 7/84/6015 یا 903130071 دادگاه دستور تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین را صادر نموده اند . جلسه دادگاه در تاریخ 91/2/5 با حضور خواهان ( م. ) و خوانده ( خ. ) و در غیاب وکیل خواهان تشکیل میگردد ، وکیل خواهان لایحه ای فرستاده و با اعلام معذوریت حضور خود به جهت همزمانی رسیدگی با پرونده دیگری در بازپرسی ن. خلاصتاً اظهار داشته دستور جلسه ملاحظه پرونده استنادی میباشد و ملاحظه میگردد سردفتر ازدواج ... ر. بدون تشریفات قانونی اقدام به اجرای صیغه ازدواج یا خطبه عقد بین موکله و مرحوم ض. ع.ز. نموده و در همین خصوص با عنایت به روحانی بودن سردفتر ، دادگاه ویژه روحانیت نسبت به موضوع رسیدگی ، ضمن ابطال سند ازدواج ، سر دفتر را به مجازات نیز محکوم نموده اند و آنچه که از مندرجات پرونده استنادی بر می آید سردفتر مرحوم م. ا. صراحتاً به اجرای صیغه ازدواج اقرار نموده امّا مطابق مقررات قانونی آن را به ثبت نرسانده که بنظر میرسد ترس ناشی از عدم رضایت همسر اوّل مرحوم ض. ع.ز. میباشد که سبب تحمل مجازات کیفری بر سر دفتر میگردد . هر چند دادگاه ویژه روحانیت پس از مدتهای طولانی بالاخره پرونده را ارسال نموده در این مدت موکله اش هم متحمل هزار و یک مشکل گردیده است . سرانجام با تکرار مستندات و مطالب قبلی گفته صرف نظر از ابطال سند ازدواج توسط دادگاه ویژه روحانیت متقاضی صدور حکم به اثبات زوجیت به استناد دلایل خویش می باشد ، سپس خواهان مطالب خود را بیان کرده و علاوه بر تکرار مطالب قبلی اضافه کرده اند دادگاه ویژه روحانیت به وی گفته که ما سند را باطل کردیم ولی عقد نکاح را باطل نکردیم . نامبرده گفته میزان مهریه مبلغ 9 میلیون تومان بوده و از نظر شرعی وی ازدواج کرده و شوهرش مرحوم ض. ع.ز. وی را عقد کرد . وی می گفت عذاب وجدان دارم باید تو را عقد کنم و قصد او (زوج) خیر بود ، سپس خوانده حاضر در جلسه (خانم پ. خ. ) ادّعای خواهان را قبول نکرده و آنرا انکار نموده و می گوید مدرک وی باطل شد و در پلیس ناجا این خانم محکوم شد و آقای ا. محکوم به یک میلیون و نیم جزای نقدی محکوم و متهم ردیف دوّم این خانم م. بود که عقد نامه وی ابطال شد ، در مراسم سوم و هفتم و چهل این خانم حاضر شد و نگفته است که همسر است و بعد دو ماه به اداره آموزش پرورش اعلام کرده وی همسر مرحوم ض. ع.ز. میباشد ، خوانده فوق می گوید کپی عقدنامه را از اداره آموزش و پرورش گرفته است و م. ا. را هم گشته و پیدا کرده است ، خوانده موصوف توضیح داده و اظهار کرده ایشان (آقای ا.) اقرار کرده که دو خانم آمدند و مبلغ سیصد و هشتاد هزار تومان به او پول دادند و گفتند ض. ع.ز. همسر ندارد و او (مرحوم ض. ) نبوده و می گوید آقای ا. اسناد دولتی جعل میکرد که این موارد در پرونده دادسرای ویژه روحانیت وجود ندارد ( خواهان در این لحظه گفته اظهارات خوانده را که گفته زمان عقد آقای ض. ع.ز. نبوده را قبول ندارد چون شوهرش حضور داشت ) ، خوانده فوق به اظهارات خود ادامه داده و می گوید عکس همسرش را در دادسرای ویژه به آقای م. ا. نشان می دهد و گفته که این آقا را ندیدم و نمی شناسم و مشخصات همسرم را بنحو دیگری می گفتند ، خوانده می گوید همسرش در خصوص این خانم م. چیزی به وی نگفته اند . ملاحظه میشود در دو برگ مطالبی از پرونده دادسرای ویژه روحانیت بعنوان خلاصه پرونده را در حالیکه با تاریخ 91/2 (ناقص) با قلم و خط دیگری ک