اعمال مرور زمان در مورد تقسیم ترکه در فقه حنفی

خلاصهٔ رأی

، ضمن نقض دادنامه معترض عنه قرار رد دعوی خواهان های بدوی را صادر نموده است.

متن کامل

اعمال مرور زمان در مورد تقسیم ترکه در فقه حنفی Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: اعمال مرور زمان در مورد تقسیم ترکه در فقه حنفی پیام: حسب نظر فقها احناف (اهل سنت حنفی)، چنانچه ظرف سی و سه سال پس از فوت مورث، درخواست تقسیم ترکه نگردد، مشمول مرور زمان می گردد. مرور زمان مذکور در صورتی اعمال می گردد که بین وراث در طول سی و سه سال اختلافی موجود نبوده و نسبت به ماترک اصلا ادعایی ننموده باشند در غیر اینصورت مرور زمان مطابق فقه احناف لحاظ نمی گردد. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9909988196100110 , تاریخ دادنامه قطعی : 1402/03/30 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور دادگاه بدوی دادگاه بدوی دادگاه بدوی دادگاه بدوی مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه ۹۹۰۹۹۸۸۱۹۶۱۰۰۱۱۰ شعبه رسیدگی به تجویز اعمال ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری * گلستان تصمیم نهایی شماره ۱۴۰۱۰۳۳۹۰۰۰۱۲۲۵۳۱۵ خواهان ها: ۱. خانم ت. ج. ق. فرزند م. ۲. خانم ج. ق. فرزند م. با وکالت اقای م. ک. فرزند ع. به نشانی * ک. خ. گان: ۱. اقای ع. ق. فرزند م. ۲. خانم اقول گ. ا. فرزند ی. با وکالت اقای ا. م. ش. ن. فرزند شاه نظر به نشانی * و اقای ع. ا. ش. فرزند م. به نشانی * ا ۳. خانم س. ق. فرزند م. به نشانی * -منزل شخصی ۴. خانم حاجیه ب. ب. ق. فرزند م. به نشانی * -بر خیابان اصلی -منزل شخصی ۵. اقای حاجی ک. ق. فرزند م. با وکالت خانم ا. م. فرزند ا. به نشانی * بهشتی خواسته ها: ۱. تقسیم ترکه ۲. مطالبه سهم الارث ۳. ابطال تقسیم نامه ۴. مطالبه خسارت دادرسی در پرونده کلاسه ۹۹۰۹۹۸۸۱۹۶۱۰۰۱۱۰ خواهان: تاش ج. ق. خوانده: حاجی ک. ق. د. : ت. ج. ق. ادنامه شماره ۱۴۰۰۳۳۹۰۰۰۲۶۴۸۴۷۱ مورخ ۲۵/۷/۱۴۰۰ شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان گلستان به دلایل ذیل خلاف شرع بین و دارای ایراد می باشد. الف) خلاصه جریان پرونده در این پرونده ت. ق. و ج. ق. با وکالت اقای م. ک. دادخواستی بخواسسته تقسیم ترکه مرحوم م. و ابطال تقسیم نامه و مطالبه سهم الارث و در صورت تعذر از تقسیم تقاضای فروش ماترک و مطالبه سهم الارث بطرفیت ۱- ع. ۲- حاجی ک. ۳- اقول گل ۴- س. ۵- حاجیه ب. بی شهرت همگی قوجقی فرزندان مرحوم م. م. تقدیم و توضیحا اظهار داشتند مورث انان در تاریخ ۱۰/۳/۱۳۶۸ در * شهر دار فانی را وداع گفته و از مشارالیه اموال به شرح متن دادخواست بجا مانده که در غیاب اقای ت. ق. (احد از وراث) بین سایر وراث تقسیم شده لذا با تقدیم این دادخواست خواهان ابطال تقسیم و تقسیم مجدد و مطالبه سهم الارث و در صورت تعذر از تقسیم فروش ان و مطالبه اموال شده اند. وکیل خواندگان در دفاع اظهار داشت وکیل خواهان ها از پرونده کلاسه ۹۸۰۱۹۴ این شعبه که سابقا در خصوص همین موضوع طرح دعوی نموده بودند اصل تقسیم اموال و ماترک مرحوم بین وراث را قبول نموده بود لذا طرح دعوی ابطال تقسیم با توجه به قبول ان در پرونده استنادی فاقد محمل قانونی می باشد. خلاصه ای از پرونده استنادی توسط دادگاه اخذ و پیوست پرونده می باشد. قرار تحقیق و معاینه محلی صادر و اظهارات مطلعین و گواهان نظر به اینکه بخشی از اموال و املاک مرحوم دارای سابقه ثبتی می باشد. مراتب از اداره ثبت استعلام که پاسخ استعلام پیوست می باشد. که حسب پاسخ استعلام املاک مورد نزاع دارای سابقه ثبتی بنام مرحوم م. ث (مورث اصحاب دعوی) می باشد. قرار کارشناسی صادر و نظریه کارشناس بدوی و هییت سه نفره اخذ و پیوست پرونده می باشد. دادگاه با توجه به مراتب فوق به شرح دادنامه شماره ۱۴۰۰۳۳۹۰۰۰۱۹۲۵۹۵ مورخ ۸/۶/۱۴۰۰ مبنی بر ابطال تقسیم نامه مورخ ۲/۵/۱۳۶۵ و با توجه به غیر قابل تقسیم بودن اموال بین وراث حکم به فروش ان تقسیم بهای اموال بین وراث صادر و اعلام نموده که با توجه به اعتراض خواندگان (محکوم علیهم) نسبت به حکم صادره پرونده به شعبه چهارم تجدیدنظر استان گلستان ارجاع که حسب دادنامه شماره ۱۴۰۰۳۳۹۰۰۰۲۶۴۸۴۷۱ مورخ ۲۵/۷/۱۴۰۰ با این استدلال که تاریخ فوت مرحوم م. اصحاب دعوی در تاریخ ۱۰/۳/۶۸ بوده و دعوی در سال ۱۳۹۹ طرح گردیده و اصحاب دعوی از اهل سنت حنفی مذهب می باشند و حسب نظر فقهای احناف ترکه مرحوم ظرف سی و سه سال پس از فوت مرحوم م. ث چنانچه درخواست تقسیم نگردد. مشمول مرور زمان می گردد.، ضمن نقض دادنامه معترض عنه قرار رد دعوی خواهان های بدوی را صادر نموده است. بنظر رای دادگاه تجدیدنظر به دلایل ذیل فاقد محمل قانونی و خلاف شرع بین می باشد. ب: دلایل مخالفت رای صادره با موازین شرعی و قانونی ۱- حسب نص صریح و مشهور بین فقهای احناف مرور زمان در خصوص موضوع ترکه انقضای سی و سه سال از تاریخ فوت مورث می باشد. ۲- در ما نحن فیه تاریخ فوت مورث اصحاب دعوی ۱۰/۳/۱۳۶۸ هجری شمسی می باشد. ۳- تاریخ اولین طرح دعوی خواهان ها بعنوان تعدادی از وراث در سال ۱۳۹۸ می باشد. که بعلت استرداد ان، در سال ۱۳۹۹ مجدد طرح دعوی نموده اند. ۴- مرور زمان سی و سه سال در صورتی محاسبه می گردد. که بین وراث مرحوم در طول سی و سه سال از فوت مورث اختلافی نباشد. و نسبت به ماترک اصلا ادعایی ننموده باشند در حالیکه حسب محتویات پرونده بعد از فوت مورث بین وراث اختلاف وجود داشته است. لذا مرور زمان در این مورد بر طبق فقه احناف لحاظ نمی گردد. ۵- علیرغم موارد فوق و بر فرض پذیرش اینکه موضوع پرونده مشمول مرور زمان سی و سه ساله می باشد.، با توجه به اینکه تاریخ فوت مورث اصحاب دعوی ۱۰/۳/۱۳۶۸ بوده و تاریخ طرح دعوی اولیه سال ۱۳۹۸ و دعوی پرونده مانحن فیه سال ۱۳۹۹ بوده است.از زمان فوت م. ث تا زمان تاریخ طرح دعوی سی و سه سال منقضی نشده است.(حتی با محاسبه سال قمری نیز سی و سه سال قمری منقضی نشده است) لذا صدور رای مبنی بر نقض دادنامه معترض عنه بعلت شمول مرور زمان فاقد محمل قانونی و خلاف شرع بین می باشد.، از اینرو دادنامه شماره ۱۴۰۰۳۳۹۰۰۰۲۶۴۸۴۷۱ مورخ ۲۵/۷/۱۴۰۰ شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان گلستان دارای ایراد و خلاف بین شرع می باشد.، مراتب در اجرای تبصره ۳ ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری بحضور اعلام می گردد. رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * خواهان ها: ۱. خانم ج. ق. فرزند م. ۲. خانم ت. ج. ق. فرزند م. با وکالت اقای م. ک. فرزند ع. به نشانی * خواندگان: ۱. خانم س. ق. فرزند م. به نشانی * ۲. اقای حاجی ک. ق. فرزند م. با وکالت خانم ا. م. فرزند ا. به نشانی * ۳. خانم اقول گ. ا. فرزند ی. ۴. اقای ع. ق. فرزند م. با وکالت اقای ا. م. ش. ن. فرزند ش. نظر به نشانی *و اقای ع. ا. ش. فرزند م. به نشانی * ۵. خانم حاجیه ب. ب. ق. فرزند م. به نشانی * خواسته: انجام نیابت تصمیم دادگاه: نسبت به دعوی ج. ق. و ت. ج. ق. علیه حاجیه ب. ب. ق. و ع. ق. و س. ق. و اقول گ. ا. و حاجی ک. ق. دائر بر تقسیم ترکه و مطالبه خسارت دادرسی و مطالبه سهم الارث و ابطال تقسیم نامه نیابت انجام شد صادر شد. رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * خواهان ها: ۱. خانم ت. ج. ق. فرزند م. ۲. خانم ج. ق. فرزند م. با وکالت اقای م. ک. فرزند ع. به نشانی * خواندگان: ۱. اقای ع. ق. فرزند م. به نشانی * ۲. خانم س. ق. فرزند م. به نشانی * ۳. خانم حاجیه ب. ب. ق. فرزند م. به نشانی * ۴. خانم اقول گل ا. فرزند ی. به نشانی * ۵. اقای حاجی ک. ق. فرزند م. به نشانی * خواسته ها: ۱. ابطال تقسیم نامه ۲. مطالبه سهم الارث ۳. مطالبه خسارت دادرسی ۴. تقسیم ترکه گردشکار: در وقت مقرر جلسه شعبه *مستقر در دادگستری شهرستان گمیشان بتصدی امضا کنندگان ذیل تشکیل و پرونده کلاسه فوق الذکر تحت نظر قرار دارد. ملاحظه می گردد. پرونده جهت صلح و سازش به این شعبه ارسال گردیده لیکن تلاش این شورا مثمر ثمر واقع نگردیده لذا پرونده از امار کسر و جهت ادامه رسیدگی به شعبه مربوط ارسال می گردد. اعضا شورا: رییس شعبه:ج. س. عضواصلی:عزیزمح. ب. عضو اصلی: ف. ا. رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * خواهان ها: ۱. خانم ت. ج. ق. فرزند م. ۲. خانم ج. ق. فرزند م. با وکالت اقای م. ک. فرزند ع. به نشانی * خواندگان: ۱. خانم س. ق. فرزند م. به نشانی * ۲. اقای حاجی ک. ق. فرزند م. با وکالت خانم ا. م. فرزند ا. به نشانی * ۳. اقای ع. ق. فرزند م. ۴. خانم ا. گ. ا. فرزند ی. با وکالت اقای ا. م. ش. ن. فرزند ش. ن. به نشانی *و اقای ع. ا. ش. فرزند م. به نشانی * ۵. خانم حاجیه ب. ب. ق. فرزند م. به نشانی * خواسته ها: ۱. تقسیم ترکه۲. مطالبه خسارت دادرسی ۳. مطالبه سهم الارث۴. ابطال تقسیم نامه به تاریخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۸ نشست شعبه *به دادرسی امضا کننده زیر برگزار است. پرونده شماره بالا در وقت فوق العاده پیش روست. دادگاه با سنجش تمامی برگه ها و محتویات پرونده ، پایان دادرسی را اعلام می دارد. و با یاری خواستن از خداوند دادگر و با اتکا به شرف و وجدان قضایی ، سپس مبادرت به صدور رای می کند: رای دادگاه مقدمه: در این پرونده خواهان ها خانم ها ۱ ت. ج. و ۲ ج. یه هر دو ق. فرزند م. م. با وکالت اقای م. ک. فرزند ع. دادخواستی را به طرفیت خواندگان ۱ اقای ع. ق. فرزند م. م. ۲ خانم ا. گ. ا. فرزند ی. هر دو با وکالت اقایان ا. م. ش. ن. فرزند ش. ن. و ع. ا. ش. فرزند م. ۳ اقای حاجی ک. ق. فرزند م. م. با وکالت خانم ا. م. فرزند ا. ۴ خانم ها س. ۵ حاجیه ب. ب. هر دو ق. فرزند م. م. ، به خواسته: ابطال تقسیم نامه مقوم به ۲۰۰۰۰۰۰۱ ریال و تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث مقوم به ۳۰۰۰۰۰۱ ریال به انضمام هزینه های دادرسی ، در این ددگاه مطرح کرده اند. بدین توضیح که وکیل خواهان ها اجمالا و مفادا اظهار داشته است. که اقای م. م. ق. به عنوان مورث خواهان ها و خواندگان ، به موجب گواهی انحصار وراثت به تاریخ ۱۳۶۸/۰۳/۱۰ در گذشته است. و از وی اموالی عبارت است. از: ۱ ده هکتار زمین زراعی به شماره پلاک ۱۱۶ اصلی *شهر ۲ زمین مسکونی به مساحت تقریبی هشتصد متر مربع با اعیان مستقر در ان به زیر بنای ۱۲۰ متر مربع واقع در *ور ۳ عرصه مسکونی به مساحت تقریبی دو هزار پانصد متر مربع واقع در *شهر ، به جا مانده است. که این اموال در غیاب خواهان ردیف اول بین سایر وراث تقسیم شده است. اما خواهان ردیف دوم در زمان تقسیم حاضر بوده و ذیل ان را با امضا و اثر انگشت تایید کرده است. و قدر السهم خود را پس از تقسیم به مادر خود ( خوانده ردیف دوم ) هبه کرده است. لکن مدعی است. با توجه به باطل بودن تقسیم صورت گرفته و عدم قبض ، اقدامات خواهان ردیف دوم نیز فاقد اعتبار می باشد. وکیل خواهان ها در خصوص دلایل ادعای خود مضمونا اظهار داشته است. که حسب نظریه کارشناسی در صفحه ۲۸ پرونده کلاسه *از خواهان ردیف اول استکتاب صورت گرفته و عدم تعلق اثر انگشت به خواهان یاد شده به اثبات رسیده است. و به نظریه کارشناسی نیز اعتراضی صورت نگرفته است. و همچنین اظهارات مسجل و کاتب تقسیم نامه اقای حاج ر. م. ا. ح. مبنی بر این که خواهان ردیف اول در زمان تقسیم حضور نداشته است. از سوی دیگر وکیل خواندگان ردیف اول و دوم مضمونا اظهار داشته است. که با توجه به محتویات پرونده استنادی به کلاسه *، خواهان با وکالت اقای م. ک. دادخواستی به خواسته تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث تقدیم کرده اند که وکیل خواهان ها در جلسه رسیدگی به تاریخ ۱۳۹۸/۰۴/۰۲ بیان داشته است. که دادخواست تقسیم ترکه را مسترد می دارند و خواسته مطالبه سهم الارث را بر اساس تقسیم نامه استنادی ۱۳۶۵/۰۵/۰۲ خواستار می باشد. و در صفحه ۴۸ پرونده مذکور عینا اظهار داشته است. که خانم ج. ق. ( خواهان ردیف دوم ) مدرکیه را قبول دارد. همچنین وکیل خواندگان مذکور مضمونا اذعان داشته است. که کلیه وراث از جمله خواهان های پرونده در سال ۱۳۷۶ با حضور در دفتر اسناد رسمی به اقای ع. ق. وکالت دادند که سهم الارث انها را از سند مالکیت زمین ده هکتاری اجازه دارد. به نام خود و به هرکس مایل باشد. انتقال دهد. در طرف دیگر پرونده ، وکیل خوانده ردیف سوم مضمونا بیان داشته است. قطعه زمینی که خواهان ها در بند سه دادخواست به عنوان عرصه مسکونی دو هزار پانصد متری ( که در عمل کم تر از ان مقدار می باشد. ) ذکر کرده اند توسط مورث طرفین دعوا ، در زمات حیات وی ، به صورت شفاهی به موکل وی ( خوانده ردیف سوم ) واگذار کرده است. و اگر خواهان ها منکر این واگذاری می باشند در این خصوص خواستار استماع گواهی گواهان می باشد. دادگاه در ادامه روند رسیدگی جهت کشف حقیقت اقدام به مطالبه پرونده استنادی نموده است. و لب لباب ان را بازنویسی کرده است. همچنین همه مدارک و مستندات طرفین دعوا را مورد مشاهده و برسی قرار داده است. و در اقدامات بعدی ، استعلامات لازم از مراجع مربوطه را اخذ کرده و قرار توامان تحقیق و معاینه محل صادر را کرده است. و پرونده جهت بررسی های تخصصی به کارشناس دادگستری ارجاع گردیده است. پس از دو مرحله کارشناسی ، سرانجام هییت کارشناسان ماترک مورث طرفین دعوا را غیر قابل تقسیم اعلام داشته است. پس از وصول نتیجه کارشناسی و استماع اظهارات و دفاعیات طرفین دعوا ، در نهایت دادگاه قرار اتیان سوگند خواهان ها و استماع شهادت شهود خوانده ردیف سوم را صادر کرده است. ارزیابی ادله و استدلال دادگاه: با توجه به مراتب فوق ، دادگاه با التفات به مفاد دادخواست تقدیمی ، ضمایم پیوست ، دلایل ، مستندات و اظهارات طرفین دعوا ، بر پایه استدلالات