اعتبار وصیت نامه در فرض عدم اقرار به صحت آن

خلاصهٔ رأی

با عنایت به اینکه دفاعیات وکلای طرفین در خصوص موارد مورد نظر دیوان عالی کشور پیرامون شکل سند عادی استنادی و عبارتی که حاکی از بخشیدن دکان بوده است.

متن کامل

اعتبار وصیت نامه در فرض عدم اقرار به صحت آن Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: اعتبار وصیت نامه در فرض عدم اقرار به صحت آن پیام: اگر چه وصیت نامه ای که مطابق قانون امور حسبی تنظیم نشده باشد و اشخاص ذینفع نیز به صحت آن اقرار ننمایند در مراجع رسمی پذیرفته نیست اما با توجه به نظریه فقهای شورای نگهبان، چنانچه حجت شرعی بر صحت چنین وصیت نامه هایی وجود داشته باشد. معتبر خواهند بود. مستندات: ماده 276ماده 291 قانون امور حسبی - شماره دادنامه قطعی : 9609980210100504 , تاریخ دادنامه قطعی : 1402/06/04 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور دادگاه تجدیدنظر استان دادگاه تجدیدنظر استان شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * تجدید نظر خواهان: ۱. خانم ا. م. فرزند ح. ۲. خانم ک. م. فرزند ح. ۳. خانم ف. م. فرزند ح. ۴. خانم ا. م. فرزند ح. با وکالت خانم ف. ت. خ. فرزند م. به نشانی * ۵. اقای د. م. فرزند ح. با وکالت اقای ا. م. فرزند م. به نشانی *و خانم ف. ت. خ. فرزند م. به نشانی * تجدیدنظرخوانده: اقای ح. م. فرزند ر. با وکالت اقای م. و. فرزند ذ. ا. به نشانی *و اقای س. ا. فرزند ه. به نشانی * تصمیم دادگاه با عنایت به اینکه دفاعیات وکلای طرفین در خصوص موارد مورد نظر دیوان عالی کشور پیرامون شکل سند عادی استنادی و عبارتی که حاکی از بخشیدن دکان بوده است.اخذ شده و حسب اظهار طرفین کاتب سند عادی فوت شده و امکان اخذ اظهارات وی نیست لذا با توجه به اجرای مفاد تصمیم شعبه *پرونده به مرجع محترم مذکور اعاده می گردد. رییس شعبه * مستشار دادگاه غ. ن. م. م. رأی دادگاه تجدیدنظر استان پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * تجدید نظر خواهان ها: ۱. خانم ف. م. فرزند ح. ۲. خانم ک. م. فرزند ح. ۳. خانم ا. م. فرزند ح. ۴. خانم ا. م. فرزند ح. ۵. اقای د. م. فرزند ح. با وکالت خانم ف. ت. خ. فرزند م. به نشانی * تجدیدنظرخوانده: اقای ح. م. فرزند ر. با وکالت اقای س. ا. فرزند ه. به نشانی * تجدیدنظر خواسته:دادنامه شماره */۹/۲۹ شعبه * گردشکار: دادگاه با بررسی اوراق و محتویات پرونده و مشاوره ختم رسیدگی را اعلام و بشرح زیر مبادرت به صدور رای مینماید. رای دادگاه در خصوص تجدیدنظرخواهی اقای د. و خانمها ا. و ا. و ف. و ک. همگی م. ا. با وکالت خانم ف. ت. خ. بطرفیت اقای ح. م. ا. با وکالت اقای س. ا. از دادنامه */۹/۲۹ شعبه *که بموجب ان حکم بر تنفیذ وصیتنامه عادی مورخه ۷۱/۳/۵ نسبت به ثلث ماترک در حین وفات ایشان راجع به یکباب مغازه در پرونده کلاسه *تصدیر گردیده دادگاه نظر به اینکه حسب محتویات پرونده دادنامه معترض عنه بر اساس مستندات و دلایل موجود و مطابق موازین قانونی صادر شده و از حیث اصول و تشریفات نیز اشکالی بر ان وارد نیست و در این مرحله از دادرسی دلیل موجه و موثری که موجبات نقص و بی اعتباری انرا فراهم کند ارائه نشده و درخواست تجدیدنظرخواهی با هیچیک از جهات مندرج در بنود ذیل ماده ۳۴۸ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امورمدنی مصوب ۱۳۷۹ مطابقت نداشته فلذا به جهات یاد شده با اختیارات حاصله از ماده ۳۵۸ همین قانون با رد تجدید نظرخواهی تجدیدنظرخواه دادنامه تجدیدنظرخواسته را عینا" تایید می نماید. رای دادگاه بموجب بند ۲ ماده ۳۶۷ قانون مذکور ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل فرجامخواهی در دیوانعالی کشور است. رییس شعبه *مستشار دادگاه غ. ن. ش. ب. رأی شعبه دیوان عالی کشور بسمه تعالی متقاضی:وراث مرحوم ح. م. ا. موضوع رسیدگی: درخواست اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۷/۸/۲۱ صادره از شعبه * مرجع رسیدگی: شعبه * هییت شعبه اقایان: ع. م. ( رییس ) و ا. م. ( مستشار ) خلاصه جریان پرونده: اقای س. ا. به وکالت از اقای ح. م. دادخواستی به طرفیت اقای د. و خانمها ک. ، ا. ، ا. ، ف. ، ا. م. به خواسته تنفیذ وصیت نامه و ثبات صحت و اصالت وصیت نامه عادی مورخ ۱۳۷۱/۳/۵ تقدیم و توضیح داده اقای ح. م. در تاریخ ۱۳۹۳/۳/۳۰ فوت نموده و به موجب وصیت نامه عادی مورخ ۱۳۷۱/۳/۵ وضعیت اموال و دارایی خود را مشخص کرده که طبق ان یک باب مغازه را در حق خواهان وصیت کرده است.منتهی خواندگان که همسر و فرزند ان وی هستند منکر صحت وصیت نامه بوده و ان را قبول نمی نمایند لذا صدور حکم بر صحت و اوصان وصیت نامه طبق ماده ۲۸۷ قانون امور حبسی را به انضمام خسارات دادرسی خواستار شده است.موضوع به شعبه *ارجاع شده که ان شعبه پس از استماع اظهارات و مدافعات وکلای طرفین برای بررسی اصالت امضای منتسب به مرحوم ح. م. در ذیل وصیت نامه قرار ارجاع امر را به کارشناس خط و امضای را صادر نموده که کارشناس مذکور در نظریه ابرازی عنوان کرده یک فقره امضای انتسابی به مرحوم نامبرده دارای تشابهات اساسی و با امضایات اساس تطبیق مطابق دانسته است. ( ص ۴۹ ) سپس دادگاه طی دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۶/۹/۲۹ با توجه به نظر کارشناس و اینکه نظریه وی مصون از تعرض و ایراد مانده و دلالت بر اصالت وصیت نامه و انتساب ان به مورث اصحاب دعوی دارد. و با توجه به دفاعیات غیرموثر وکیل خواندگان در خصوص رسیدگی موضوع در شعبه *به لحاظ اینکه اصولا ان شعبه چون وصیت نامه قبل از تنفیذ ارائه گردیده ان را به عنوان مستند دعوی نپذیرفته در حالیکه در دعوی مطروحه در این شعبه موضوع تنفیذ وصیت نامه است.لذا بدوا موارد مطروحه وکیل مرقوم را رد کرده و سپس دعوی خواهان را وارد دانسته و حکم به تنفید وصیت نامه مورخ ۱۳۷۱/۳/۵ به میزان ثلث ماترک در حین وفات م. نسبت به یک باب مغازه موضوع وصیت نامه با رعایت ماده ۸۴۴ قانون مدنی را صادر کرده است.که مورد تجدیدنظرخواهی وکیل خواندگان واقع شده که شعبه *طی دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۷/۸/۲۱ دادنامه تجدیدنظرخواسته را عینا تایید کرده است.این رای مورد فرجام خواهی خواندگان نیز واقع شد که شبعه محترم ۱۸ دیوان عالی کشور طی دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۷/۱۱/۱۵ به جهت اینکه موضوع خارج از شمول ماده ۳۶۸ قانون ایین دادرسی مدنی بوده پرونده را قابل رسیدگی فرجامی ندانسته و اعاده داده است.متعاقبا خواندگان با ادعای صدور رای خلاف شرع بین نزد رییس کل محترم دادگستری شعبه *عارض شده اند که پرونده با اجایت ایشان به معاونت قضایی قوه قضاییه ارسال شده و پس از بررسی و اظهار نظر قضات محترم مشاور معاونت مذکور که عمدتا به دلیل اینکه وصیت نامه ابرازی شامل هیچیک از انواع سه گانه وصیت نامه مذکور در قانون امور حسبی نیست و شهودی هم فایل ان را تصدیق نکرده اند و معرفی نشده است.دادنامه صادره را خلاف شرع دانسته اند مجوز اعاده دادرسی از سوی ریاست محترم قوه قضاییه صادر و پرونده برای رسیدگی لازم به دیوان عالی کشور ارسال شده که به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردیدپس از قرائت گزارش اقای ا. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۷/۸/۲۱ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه با توجه به اشکالات و ایرادات عنوان شده از سوی مشاوران محترم معاونت قضایی قوه و رییس کل محترم دادگستری استان که عمدتا به جهت اینکه وصیت نامه ابرازی مشمول هیچیک از عناوین سه گانه وصیت مذکور در قانون امور حسبی نمی باشد. و شهودی هم ذیل ان را امضای و تصدیق نکرده اند دادنامه های صادره در دادگاههای محترم بدوی و تجدیدنظر استان را خلاف شرع دانسته اند پرونده در اجرای ماده ۴۷۷ قانون ایین دارسی کیفری به شعبه *ارسال می شود. تا با تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین و وکلای انها اظهارات و مدافعات انان را در مورد مطالب عنوان شده از سوی مشاوران محترم معاونت قضایی قوه استماع و صورتجلسه نمایند همچنین به این مطلب نیز توجه شود. که خواهان بدوی برادرزاده متوفی بوده و در مدرک عادی ارائه شده از سوی وی که از ان به وصیت نامه تعبیر شده در قسمت مربوط به دکان مورد دعوی اشاره به بخشیدن ان شده و ظاهرا در این قسمت ناظر به وصیت نباشد. در این خصوص هم اظهارات و مدافعات دو طرف و وکلای انان اخذ شود. در ذیل نوشته عادی عنوان شده فردی به نام غ. ع. نویسنده ان بوده با تعرفه خواهان بدوی و وکیلش فرد یاد شده به عنوان شاهد و کاتب وصیت نامه ادعایی احضار و با احراز هویت از وی تحقیق و پیوست شود. سپس پرونده تکمیلا برای رسیدگی نهایی و صدور رای لازم به این مرجع اعاده گردد. شعبه * رییس: ع. م. مستشار: ا. م. رأی شعبه دیوان عالی کشور به شرح گزارش مورخ ۱۴۰۱/۲/۶ این شعبه است. بدین صورت که اقای س. ا. به وکالت از اقای ح. م. دادخواستی به طرفیت اقای د. و خانمها ک. ، ا. ، ا. ، ف. ، ا. م. به خواسته تنفیذ وصیت نامه و ثبات صحت و اصالت وصیت نامه عادی مورخ ۱۳۷۱/۳/۵ تقدیم و توضیح داده اقای ح. م. در تاریخ ۱۳۹۳/۳/۳۰ فوت نموده و به موجب وصیت نامه عادی مورخ ۱۳۷۱/۳/۵ وضعیت اموال و دارایی خود را مشخص کرده که طبق ان یک باب مغازه را در حق خواهان وصیت کرده است. منتهی خواندگان که همسر و فرزند ان وی هستند منکر صحت وصیت نامه بوده و ان را قبول نمی نمایند لذا صدور حکم بر صحت و اوصان وصیت نامه طبق ماده ۲۸۷ قانون امور حبسی را به انضمام خسارات دادرسی خواستار شده است. موضوع به شعبه *ارجاع شده که ان شعبه پس از استماع اظهارات و مدافعات وکلای طرفین برای بررسی اصالت امضای منتسب به مرحوم ح. م. در ذیل وصیت نامه قرار ارجاع امر را به کارشناس خط و امضا را صادر نموده که کارشناس مذکور در نظریه ابرازی عنوان کرده یک فقره امضای انتسابی به مرحوم نامبرده دارای تشابهات اساسی و با امضایات اساس تطبیق مطابق دانسته است. ( ص ۴۹ ) سپس دادگاه طی دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۶/۹/۲۹ با توجه به نظر کارشناس و اینکه نظریه وی مصون از تعرض و ایراد مانده و دلالت بر اصالت وصیت نامه و انتساب ان به مورث اصحاب دعوی دارد. و با توجه به دفاعیات غیرموثر وکیل خواندگان در خصوص رسیدگی موضوع در شعبه *به لحاظ اینکه اصولا ان شعبه چون وصیت نامه قبل از تنفیذ ارائه گردیده ان را به عنوان مستند دعوی نپذیرفته در حالیکه در دعوی مطروحه در این شعبه موضوع تنفیذ وصیت نامه است. لذا بدوا موارد مطروحه وکیل مرقوم را رد کرده و سپس دعوی خواهان را وارد دانسته و حکم به تنفید وصیت نامه مورخ ۱۳۷۱/۳/۵ به میزان ثلث ماترک در حین وفات م. نسبت به یک باب مغازه موضوع وصیت نامه با رعایت ماده ۸۴۴ قانون مدنی را صادر کرده است. که مورد تجدیدنظرخواهی وکیل خواندگان واقع شده که شعبه *طی دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۷/۸/۲۱ دادنامه تجدیدنظرخواسته را عینا تایید کرده است. این رای مورد فرجام خواهی خواندگان نیز واقع شد که شبعه محترم ۱۸ دیوان عالی کشور طی دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۷/۱۱/۱۵ به جهت اینکه موضوع خارج از شمول ماده ۳۶۸ قانون ایین دادرسی مدنی بوده پرونده را قابل رسیدگی فرجامی ندانسته و اعاده داده است. متعاقبا خواندگان با ادعای صدور رای خلاف شرع بین نزد رییس کل محترم دادگستری شعبه *عارض شده اند. که پرونده با اجایت ایشان به معاونت قضایی قوه قضاییه ارسال شده و پس از بررسی و اظهار نظر قضات محترم مشاور معاونت مذکور که عمدتا به دلیل اینکه وصیت نامه ابرازی شامل هیچیک از انواع سه گانه وصیت نامه مذکور در قانون امور حسبی نیست و شهودی هم فایل ان را تصدیق نکرده اند و معرفی نشده است. دادنامه صادره را خلاف شرع دانسته اند مجوز اعاده دادرسی از سوی ریاست محترم قوه قضاییه صادر و پرونده برای رسیدگی لازم به دیوان عالی کشور ارسال شده که به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرائت گزارش اقای ا. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۷/۸/۲۱ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: با توجه به اشکالات و ایرادات عنوان شده از سوی مشاوران محترم معاونت قضایی قوه و رییس کل محترم دادگستری استان که عمدتا به جهت اینکه وصیت نامه ابرازی مشمول هیچیک از عناوین سه گانه وصیت مذکور در قانون امور حسبی نمی باشد. و شهودی هم ذیل ان را امضا و تصدیق نکرده اند دادنامه های صادره در دادگاههای محترم بدوی و تجدیدنظر استان را خلاف شرع دانسته اند پرونده در اجرای ماده ۴۷۷ قانون ایین دارسی کیفری به شعبه *ارسال می شود. تا با تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین و وکلای انها اظهارات و مدافعات انان را در مورد مطالب عنوان شده از سوی مشاوران محترم معاونت قضایی قوه استماع و صورتجلسه نمایند همچنین به این مطلب نیز توجه شود. که خواهان بدوی برادرزاده متوفی بوده و در مدرک عادی ارائه شده از سوی وی که از ان به وصیت نامه تعبیر شده در قسمت مربوط به دکان مورد دعوی اشاره به بخشیدن ان شده و ظاهرا در این قسمت ناظر به وصیت نباشد. در این خصوص هم اظهارات و مدافعات دو طرف و وکلای انان اخذ شود. در ذیل نوشته عادی عنوان شده فردی به نام غ. ع. نویسنده ان بوده با تعرفه خواهان بدوی و وکیلش فرد یاد شده به عنوان شاهد و کاتب وصیت نامه ادعایی احضار و با احراز هویت از وی تحقیق و پیوست شود. سپس پرونده تکمیلا برای رسیدگی نهایی و صدور رای لازم به این مرجع اعاده گردد. پس از ارسال پرونده به دادگاه محترم فوق الذکر اقدامات مورد نظر انجام شده و با اعلام اینکه کاتب وصیت نامه عادی قبلا فوت گردیده پرونده اعاده شده که اینک تحت نظر است نظریه اقلیت با فرض