اختلاف در نوع عقد نکاح از حیث دائم یا موقت بودن

خلاصهٔ رأی

پیام: در زمان تردید بین دائم و موقت بودن عقدنکاح، اصل دوام عقد است.

متن کامل

اختلاف در نوع عقد نکاح از حیث دائم یا موقت بودن Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: اختلاف در نوع عقد نکاح از حیث دائم یا موقت بودن پیام: در زمان تردید بین دائم و موقت بودن عقدنکاح، اصل دوام عقد است. زیرا موقت بودن نیاز به اثبات مدت دارد. در موارد مشخص نبودن مهریه یا باطل بودن عقد رجوع به مهرالمثل می شود مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9909980243601074 , تاریخ دادنامه قطعی : 1402/08/07 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور دادگاه بدوی دادگاه بدوی مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره * خواهان: خانم س. ا. فرزند ی. به نشانی * خوانده: اقای ا. د. فرزند ع. به نشانی * خواسته: اثبات زوجیت بتاریخ ۱۴۰۰/۱۲/۱۸ در وقت فوق العاده جلسه شعبه *بتصدی امضای کننده ذیل تشکیل است.و پرونده کلاسه فوق تحت نظر است ، دادگاه با ملاحظه محتویات پرونده ختم رسیدگی را اعلام و بشرح اتی مبادرت بصدور رای می نماید.: رای دادگاه خواسته خواهان س. ا. در دعوایی که علیه خوانده ا. د. اقامه نموده عبارتست از اثبات زوجیت و الزام خوانده به ثبت نکاح دائم ، نظرباینکه طی دادنامه به قطعیت رسیده شماره *خوانده از اتهام رابطه نامشروع اعم از زنا و کمتر از ان به سبب گواهی گواهان به وجود رابطه زوجیت برائت حاصل نموده است.نظرباینکه با وجود حجیت قطعی کیفری در دعوای حقوقی ( ماده ۱۸ قانون ایین دادرسی مدنی ) به باور دادگاه رابطه زوجیت میان طرفین نزاع مسلم است.نظرباینکه اصل ، دائمی بودن نکاح است.مگر انکه با تعیین مدت مقید و محدوده زمان مشخص شود. ( ماده ۱۰۷۵ قانون مدنی ) هرچند خوانده در پرونده کیفری مذکور رابطه زوجیت خود و خواهان را موقت دانسته است.لکن از انجاکه دلیلی بر این امر ارائه نشده است. ( ماده ۱۹۷ قانون ایین دادرسی مدنی ) با مردود دانستن این ادعا دادگاه ضمن صدور حکم بر اثبات رابطه زوجین دائم میان خواهان و خوانده را به ثبت ان نزد یکی از دفاتر رسمی ازدواج محکوم می نماید. رای دادگاه حضوری بوده و ظرف بیست روز پس از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر *است.و سپس ظرف مدت بیست روز قابل فرجام خواهی در دیوانعالی کشور خواهد بود. رییس شعبه *– ح. ب. رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه ۹۹۰۹۹۸۰۲۴۳۶۰۱۰۷۴ شعبه ۲۸۰ دادگاه خانواده *تصمیم نهایی شماره ۹۹۰۹۹۷۰۲۴۳۶۰۱۴۸۷ خواهان: خانم س. ا. فرزند ی. به نشانی * خوانده: اقای ا. د. فرزند ع. به نشانی *کد پستی* خواسته: اثبات زوجیت گردشکار- دادگاه نظر به جمیع محتویات پرونده ختم رسیدگی را اعلام و به شرح زیر مبادرت به صدور رای می نماید.: رای دادگاه در خصوص دادخواست خانم س. ا. به طرفیت اقای ا. د. بخواسته اثبات زوجیت با این توضیح که خواهان حسب پرونده شماره ۹۴۰۹۹۸۰۲۳۳۵۰۰۱۳۱به عنوان شاکیه شکایتی مبنی بر زنای به عنف علیه خوانده فوق طرح که طبق دادنامه شماره ۹۵۰۹۹۷۷۱۲۰۸۰۰۱۷۶مورخ ۳مرداد۹۵صادره از شعبه دوم دادگاه کیفری یک استان فارس حکم برایت صادر گردیده است. ( موضوع صفحه ۲ پرونده ) همانطور که در صدر دادنامه قید شده است.خواهان اقرار به زنا نموده ( زنای به عنف ) و از قول وی که در شکایت اعلام نموده امده است: " … ….در تاریخ ۱۰شهریور ۹۴ به ناچار شب را در منزل متهم که سابقه دوستی و اشنایی با او داشته گذرانده و صبح که از خواب برخاسته متوجه گردیده که شب با او نزدیکی جنسی شده … "و اکنون خواهان به جهت عدم محکومیت خوانده در ان پرونده کیفری و به استناد ادعای اقرار خوانده به زوجیت در ان پرونده مبادرت به طرح دعوی اخیر نموده است.لیکن اولا:در زمان طرح شکایت کیفری فوق خواهان هیچ گونه ادعایی بر زوجیت و انعقاد عقد نکاح نداشته است.و صراحتا اقرار به زنای عنف نموده است.ثانیا:صرف صدور حکم برایت نمی تواند الزاما به مفهوم رابطه زوجیت تلقی گردد. چرا که برای ایجادعقد نکاح ایجاب و قبول شرط است.که در ما نحن فیه این شرط مفقود می باشد. و صرف ادعای خواهان بر اقرار خوانده به زوجیت در دادگاه کیفری نمی تواند دلیل کافی بر احراز رابطه زوجیت و نکاح دایم بین طرفین تلقی گردد. بنا براین دادگاه به جهت فقدان دلیل کافی بر وارد تشخیص دادن خواسته و به استناد مواد ۱۰۶۲ و ۱۰۶۵ و ۱۰۷۰ و ۱۲۵۷ قانون مدنی حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام می نماید. رای صادره حضوری و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدید نظر *می باشد. ایرانیان-رییس شعبه ۲۸۰ دادگاه خانواده تهران رأی شعبه دیوان عالی کشور در تاریخ ۹۹/۹/۳ خانم س. ا. فرزند ی. دادخواستی به خواسته اثبات زوجیت دائم و الزام به ثبت ان و تعیین حقوق مالی ناشی از زوجیت به طرفیت ا. د. فرزند ع. به سازمان *تقدیم می کند که به شعبه *ارجاع می شود. وی در شرح دادخواست اعلام نموده که حسب محتویات پرونده کلاسه *یک * و دادنامه مورخ ۹۵/۵/۳ان شعبه که طی دادنامه شماره ۱۷۶ ۹۵۰در شعبه *قطعیت یافته است. وی از اتهام تجاوز به عنف تبریه شده و مستند تبریه وی اقرار او به وجود زوجیت فیمابین من و او و شهادت شهود بر این امر بوده است. در دادنامه شعبه *که در صفحه ۲پرونده مندرج است. امده: ( شاکیه مدعی است. در تاریخ ۹۴/۶/۱۰ که بدلیل سابقه دوستی با متهم شب را در منزل او گذرانده و صبح متوجه شده که شب با او نزدیکی جنسی صورت گرفته است. با عنایت به ادعای زوجیت از سوی متهم با توجه به شهادت دو شاهد تعرفه شده بر اقرار شاکیه به زوجیت طرفین و دادخواستی که شاکیه بر اثبات زوجیت داده است. رابطه زنا و کمتر از ان احراز نمی شود. و وی از این اتهام تبریه شده است. زوج طی لایحه ای با توجه به تناقض ادعای ایشان با شکایت تجاوز به عنف و در نتیجه نبود رابطه زوجیت تقاضای رد خواسته وی را نموده است. دادگاه با صدور دادنامه شماره *در تاریخ ۹۹/۹/۱۸ به شرح زیر رای به رد خواسته خواهان می نماید. درخصوص دادخواست خانم س. ا. به طرفیت اقای ا. د. بخواسته اثبات زوجیت با این توضیح که خواهان حسب پرونده شماره *به عنوان شاکیه شکایتی مبنی بر زنای به عنف علیه خوانده فوق طرح که طبق دادنامه شماره *مورخ ۳ مرداد ۹۵صادره از شعبه *حکم برائت صادر گردیده است. ( موضوع صفحه۲ پرونده ) همانطور که در صدر دادنامه قید شده است. خواهان اقرار به زنانموده ( زنای به عنف ) و از قول وی که در شکایت اعلام نموده امده است. … در تاریخ ۱۰شهریور۹۴به ناچار شب را در منزل متهم که سابقه دوستی و اشنایی با او داشته گذرانده و صبح که از خواب برخواسته متوجه گردیده که شب با او نزدیکی جنسی شده. و اکنون خواهان به جهت عدم محکومیت خوانده در ان پرونده کیفری و به استناد ادعای اقرار خوانده به زوجیت در ان پرونده مبادرت به طرح دعوی اخیر نموده است. لیکن اولا در زمان طرح شکایت کیفری فوق خواهان هیچ گونه ادعایی بر زوجیت و انعقاد عقد نکاح نداشته است. و صراحتا اقرار به زنای عنف نموده است. ثانیا: صرف صدور حکم برائت نمی تواند الزاما به مفهوم رابطه زوجیت تلقی گردد. چرا که برای ایجاد عقد نکاح ایجاب و قبول شرط است. که درمانحن فیه این شرط مفقود می باشد. و صرف ادعای خواهان بر اقرار خوانده به زوجیت در دادگاه کیفری نمی تواند دلیل کافی بر احراز رابطه زوجیت و نکاح دائم بین طرفین تلقی گردد. بنا بر این دادگاه به جهت فقدان دلیل کافی بر وارد تشخیص دادن خواسته و به استناد مواد ۱۰ *۷۰ ۱۲۵۷ قانون مدنی حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام می نماید. رای صادره حضوری و ظرف بیست روز پس ازابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدیدنظر *با توجه به اینکه در ذیل رای به امکان فرجامخواهی اشاره شده بود. به تقاضای خواهان شعبه *در تاریخ ۹۹/۱۰/۲۴ طی دادنامه شماره *این نقیصه را برطرف و به امکان فرجامخواهی تصریح می کند ( صفحه ۴۰ پرونده ) دادنامه در تاریخ ۹۹/۹/۲۲ابلاغ شده و درتاریخ ۹۹/۱۰/۲۱ مورد فرجامخواهی قرار می گیرد و خواهان ضمن اعتراض به تبریه متهم از اتهام زنا در محکمه کیفری بدلیل ادعای زوجیت از سوی متهم و نفی زوجیت در محکمه حقوقی اعتراض نموده ودلایل بیشتر در مورد وجود رابطه زوجیت و اقرار خوانده به زوجیت دائم ارائه می نماید. سپس پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه ۴۱ ارجاع شده است. شعبه مزبور در تاریخ ۱۴۰۰/۲/۲۶ طی دادنامه شماره *به شرح زیر مبادرت به صدور رای نموده است فرجامخواهی خانم س. ا. نسبت به دادنامه صاره از شعبه **که تقاضای وی بر اثبات زوجیت را بدلیل اقرار وی به زنا رد نموده است. موجه و وارد است. زیرا اولا شکایت بعنوان زنای به عنف به هیچ وجه اقرار بر زنا انگونه که در دادنامه فرجامخواسته امده است. تلقی نمی شود. ثانیا ادعای مورد تجاوز به عنف قرار گرفتن با ادعای زوجیت منافات ندارد. زیرا در موارد زیادی پس ازانجام رابطه جنسی اول با عنف یا اغفال طرفین توافق به انجام زوجیت می نمایند ثالثا عجیب است. که دادگاه شکایت شاکیه بر تجاوز به عنف را اقرار تلقی می کند لکن به موارد متعدد اقرار خوانده به زوجیت که با مطرح نمودن ان در دادگاه قبل از مجازات معاف شده است. توجه نمی نماید. رابعا با توجه به اینکه طرفین به حضور خواهان در منزل وی در زمان وقوع حادثه اقرار دارند و پزشکی قانونی نیز وقوع رابطه جنسی را فی الجمله تایید نموده و خوانده نیز با اعلام زوجیت از مجازات جرم زنا فرار نموده است. بنابراین وقوع رابطه جنسی بین ان دو فی الجمله محرز است. و یک رابطه جنسی از نظر حقوقی و کیفری در سه وضعیت امکان پذیر است. الف زنا که فرضا در این پرونده به حکم دادگاه منتفی شده است. ب رابطه جنسی براساس زوجیت ج رابطه غیر زنا و غیر زوجیتی مثل وطی به شبهه و رابطه جنسی با عقد فاسد که مستلزم محکومیت مرتکب به پرداخت مهر المثل است. دادگاه جزییات موضوع را بررسی ننموده است. لذا باستناد بند ۲ ب ماده۴۰۱قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه نقض می شود. تا شعبه مزبور با دعوت از طرفین و استماع شهادت شهود در صورت لزوم وضعیت پرونده را از جهت وقوع عقد دائم یا موقت با رابطه جنسی بدون عقد که مستلزم مهرالمثل است. یا وقوع ازاله بکارت بدون دخول مشخص نموده و سپس حکم صادر نماید. پرونده به سازمان ** اعاده میشود. و چون قاضی رسیدگی کننده قرار امتناع از رسیگی صادر می کند و در تاریخ ۱۴۰۰/۷/۲۸ پرونده بعنوان شعبه هم عرض به شبه ۲۸۶ دادگاه خانواده ارجاع می گردد. بین طرفین پرونده های دیگری در محاکم کیفری *ودیوان عالی کشور ص۲۰۲ دادگاه خانواده مطرح است. که برخی ارا صادره در صفحات ۷۲ ۷۳ ۷۵ *مطرح است. که بدلیل اختصار از نقل ان خودداری می شود. و شعبه مرجوع الیه ( ۲۸۶ حقوقی ) سرانجام درتاریخ ۱۴۰۰/۱۲/۲۵ طی دادنامه شماره *چنین رای میدهد: خواسته خواهان س. ا. در دعوایی که علیه خوانده ا. د. اقامه نموده عبارتست از اثبات زوجیت و الزام خوانده به ثبت نکاح دائم ، نظرباینکه طی دادنامه به قطعیت رسیده شماره *خوانده از اتهام رابطه نامشروع اعم از زنا و کمتر از ان به سبب گواهی گواهان به وجود رابطه زوجیت برائت حاصل نموده است. نظرباینکه با وجود حجیت قطعی کیفری در دعوای حقوقی ( ماده ۱۸ قانون ایین دادرسی مدنی ) به باور دادگاه رابطه زوجیت میان طرفین نزاع مسلم است. نظرباینکه اصل ، دائمی بودن نکاح است. مگر انکه با تعیین مدت مقید و محدوده زمان مشخص شود. ( ماده ۱۰۷۵ قانون مدنی ) هرچند خوانده در پرونده کیفری مذکور رابطه زوجیت خود و خواهان را موقت دانسته است. لکن از انجاکه دلیلی بر این امر ارائه نشده است. ( ماده ۱۹۷ قانون ایین دادرسی مدنی ) با مردود دانستن این ادعا دادگاه ضمن صدور حکم بر اثبات رابطه زوجین دائم میان خواهان و خوانده وی را به ثبت ان نزد یکی از دفاتر رسمی ازدواج محکوم می نماید. رای دادگاه حضوری بوده و ظرف بیست روز پس از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر *است.و سپس ظرف مدت بیست روز قابل فرجام خواهی در دیوانعالی کشور خواهد بود پرونده در تاریخ ۱۴۰۱/۳/۷ در شعبه *مطرح می شود. و شعبه مزبور طی دادنامه مندرج در صفحات ۱۱۴تا۱۱۶حکم صادره را قرار تلقی و پرونده را جهت رفع نواقص اعلام شده از سوی شعبه ۴۱ دیوان به شعبه بدوی اعاده می نماید. وشعبه مزبور ( ۲۸۶ دادگاه خانواده ) در تاریخ ۱۴۰۱/۷/۳۰ طی دادنامه شماره *به شرح زیر مبادرت به صدور رای می نماید. خواسته خواهان خانم س. ا. فرزند ی. در دعوایی که علیه خوانده اقای ا. د. فرزند ع. ، اقامه نموده عبارت است. از اثبات زوجیت و الزام خوانده به ثبت نکاح دائم. نظر به اینکه برابر دادنامه به قطعیت رسیده به شماره *خوانده از اتهام رابطه نامشروع اعم از زنا و کمتر از ان به سبب گواهی گواهان و اقرار خوانده به وجود رابطه زوجیت ( ماده ۲۲۲۳ قانون مجازات اسلامی ) برائت حاصل نموده است. نظر به اینکه حکم صادره در امر کیفری و برائت مشارالیه از بزه زنا به سبب ادعای زوجیت و پذیرفته شدن ان موثر در دعوی حقوقی خواهد بود. ( قاعده حجیت امر کیفری در دعوای حقوقی ماده ۱۸ قانون ایین دادرسی کیفری ) ، نظر به اینکه با وجود دادنامه مذکور و گواهان منعکس در پرونده کیفری مذکور ( برگ ۸۹ الی ۹۴ پرونده استنادی ) وجود رابطه زوجیت میان طرفین نزاع مسلم است ، نظر به اینکه اصل ، بر دائمی بودن نکاح است. مگر ان که با تعیین مدت مقید و محدود به زمان مشخص شود. ( ماده ۱۰۷۵ قانون مدنی ) ، نظر به اینکه خوانده دلیلی بر ادعای خود در موقت بودن نکاح ارائه ننموده است. ( ماده ۱۹۷ قانون ایین دادرسی مدنی ) با احراز رابطه زوجیت