اثر قبض موقوفه در صحت وقف

خلاصهٔ رأی

به شرح گزارش مورخ ۹۸/۷/۲۲ و ۹۹/۹/۲۹ این شعبه است.

متن کامل

اثر قبض موقوفه در صحت وقف Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: اثر قبض موقوفه در صحت وقف پیام: شرط صحت وقف، تصرف دادن وقف به موقوفه علیه و یا موضوع وقف می باشد مستندات: شماره دادنامه قطعی : 8609985197700026 , تاریخ دادنامه قطعی : 1400/02/24 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: دادگاه بدوی مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی دادگاه بدوی بسمه تعالی متقاضی: سازمان * موضوع رسیدگی: درخواست اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره *صادره از شعبه * مرجع رسیدگی: شعبه * هیات شعبه اقایان: ع. م. ( رییس ) ف. ا. ( عضو معاون ) خلاصه جریان پرونده: به شرح گزارش مورخ ۹۸/۷/۲۲ و ۹۹/۹/۲۹ این شعبه است. که خواهان سازمان *به طرفیت خواندگان به خواسته اثبات وقفیت یک ربع مشاع از مزرعه *پ و دو سهم و از یک قطعه باغ میمی و شجر و خلع ید و رفع تصرف طرح و شعبه *عهده دار رسیدگی شده است. و در وقت مقرر ۸۶/۹/۲۷ تشکیل جلسه داده است. وکیل خواهان شرح داده که چون محل در تصرف خواندگان قرار دارد. تقاضای صدور حکم دارد. … خواندگان حاضر اظهار نموده اند … از زمانی که به خاطر داریم کسی به این نام نبود که مالی را وقف کند و سابقه وجود نداشته است. که ما وقف را تصرف کرده باشیم و املاک از طریق اصلاحات اراضی به ما واگذار شده است. و پول ان را پرداخت کردیم چطور ۵۰ سال در اختیار ماست کسی چیزی نگفته است. و سند هم داریم … ( ۳۶ ) با ارجاع امر به کارشناسی و اعلام نظر ( ۵۰ ) و ادامه رسیدگی با صدرو قرار معاینه و تحقیق محلی و اجرای ان ( ۱۱۲ ) و استعلام از دفترخانه ( ۱۲۷ ) و وصول پاسخ ( ۱۳۹ ) و در ادامه ارسال تصاویر مستندات ( ۱۴۸ ) طی دادنامه شماره *در خصوص دعوی سازمان *به ادرس *چهار راه شهدا اداره مرکزی با وکالت اقای م. ز. به طرفیت اقایان و خانمها ۱ م. ص. ۲ ا. ح. ب. ۳ ح. ح. ۴ غ. ح. ک. ۵ م. ت. ۶ ع. ب. ۷ م. ص. ۸ ا. ص. ۹ ا. ا. ص. ۱۰ ف. ص. ۱۱ م. ص. ۱۲ ن. ص. ۱۳ حاج م. م. ۱۴ م. ح. ۱۵ م. ا. ۱۶ ح. ک. ک. ۱۷ ح. ک. ۱۸ ط. ک. ک. ۱۹ ط. ک. ک. ۲۰ ص. ک. ۲۱ ا. ج. ۲۲ ز. ج. ۲۳ گ. ج. ۲۴ ا. ح. ب. ۲۵ م. ح. ب. ۲۶ ن. ح. ب. ۲۷ ط. ح. ب. ۲۸ ص. ج. ب. ۲۹ ز. ح. ب. ۳۰ ع. ک. ۳۲ ج. ک. ۳۳ م. ک. ۳۴ ز. ک. ۳۵ س. ک. ۳۶ ع. ک. ۳۷ س. ح. ح. ۳۸ ر. م. ۳۹ م. م. ۴۰ ب. م. ۴۱ ز. م. ۴۲ ش. محمدیان به ادرس *– *و به خواسته صدور حکم بر اثبات و قفیت میزان یک چهارم مشاع از مزرعه *به انضمام دو سهم مشاع از یک قطعه باغ میمی و مشجر و محکومیت خواندگان به خلع ید و رفع تصرف از موضوع خواسته بدین شرح که خواهان اعلام نموده برابر وقفنامه مورخه ۱۳۱۱ هجری قمری فردی به نام مرحوم ا. خ. میزان خواسته را وقف بر شعبه *رضوی نموده ولی در زمان تصویب قانون ثبت اجباری املاک ( سال ۱۳۱۸ ) فردی به نام ر. پ. اقدام به ثبت کل پلاک مذکور به نام خود نموده و پس از ان طی انتقالاتی به دیگران منتقل گردیده و نهایتا خواندگان فعلی رسیده و متصرف هستند لذا تقاضای اثبات وقفیت خواسته را نموده اند در پاسخ خواندگان منکر وقفیت پلاک و موضوع خواسته خواهان شده اند. و اعلام کرده اند پنجاه سال که ملک در اختیار و تصرف انان است. ولی کسی چیزی از وقفیت نگفته است. و به طریق قانونی به انان منتقل شده است. لذا تقاضای رد دعوی خواهان را نموده اند ، علیهذا نظر به اینکه اولا به موجب سوابق و پاسخ استعلام ثبتی پلاک ثبتی مورد درخواست خواهان در سال ۱۳۱۸ توسط ر. پ. ثبت گردیده و سپس با انتقال ان به افراد دیگری نهایتا در اجرای قانون اصلاحات اراضی به وزارت کشاورزی منتقل و وزارت مذکور نیز ان را به کشاورزان و زارعین واگذار و منتقل نموده است. بنابراین سابقه مالکیت پلاک ثبتی برابر سوابق ثبتی از حدود ۷۰ سال قبل محرز و مسلم می باشد. و عدم طرح اعتراضی از ناحیه متولی موقوفه و یا موقوفه علیه ( نمایندگان سازمان *) در زمان ثبت ملک حاکی از این است. که یا وقفنامه وجود نداشته و یا اینکه اصولا وقفنامه و موقوفه به تصرف موقوف علیه و یا نماینده موقوف علیه داده نشده است. که با فرض اخیر اصولا وقف که شرط صحت ان به تصرف دادن وقف به موقوفه علیه است. تحقق پیدا نکرده است. ثانیا برابر وقفنامه ارائه شده فرد مجهول الهویه ای به نام ا. خ. که نه تحقیقات دادگاه منتهی به شناسایی وی و یا فرزند ا. و نوادگان او شده و نه دلیلی بر اینکه فرد مذکور وجود داشته و مالک پلاک مذکور بوده است. از ناحیه خواهان ارائه گردیده نسبت به وقف مالی اقدام نموده است. که با این وصف که نه هویت واقف به صورت واضح روشن است. و نه مالکیت وی محرز می باشد. نمی تواند وقف را صحیح دانست. ثالثا بر فرض صحیح دانستن وقفنامه و محرز دانستن وجود خارجی واقف به نام ا. خ. شرط صحت وقف به تصرف دادن وقف به موقوفه علیه و یا موضوع وقف می باشد. اما در مانحن فیه دلیلی بر این مطلب ارائه نگردیده و وجود ندارد. و دلیلی بر اینکه عمل به این وقف شده است. ارائه نگردیده و اینکه برابر قسمت اخیر وقفنامه قید شده واقف خود تولیتا تصرف نمود نمی تواند موجب صحت قبض تلقی گردد. زیرا متولی حق تولیت دارد. و قبض باید از ناحیه موقوف علیه صورت گیرد رابعا تحقیقات دادگاه در جهت احراز رابطه نسببی بین ر. پ. که ابتدا کل پلاک را درخواست ثبت نموده با واقف به نام مرحوم ا. خ. نیز منتهی به نتیجه ای نگردید.و با بررسی سوابق و اسناد ثبتی اینطور ارتباطی احراز نگردید.بنابراین با این اوصاف ملک بودن موضوع خواسته خواهان محرز و مسلم می باشد. موقوفه بودن ان مشکوک و هر دو زیرا با فرض صحت وقفنامه لازم بوده که موضوع وقف به تصرف موقوف علیه و قبض داده شود. که دلیلی در این خصوص وجود ندارد.که با فرض مشکوک بودن وقف اصل را بنابر اصول شرعی و قانونی باید بر ملک بودن موضوع خواسته دانست خامسا تحقیقات محلی که از محل انجام شده معتمدین و معمرین نیز اطلاعی از اینکه موقوفه ای به نام واقف در محل وجود داشته نداشته اند که این امر هم موید این احتمال که اصولا وقف به صورت شرعی و کامل تحقق پیدا کرده باشد. می باشد. بنابراین دادگاه دعوی خواهان را وارد ندانسته و به استناد مواد ۵۹ و ۱۲۵۷ قانون مدنی حکم به رد دعوی خواهان صادر و اعلام می نماید. رای صادره حضوری بوده و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در دادگاه های محترم تجدیدنظر *می باشد. پس از تجدیدنظر خواهی شعبه *عهده دار رسیدگی شده و احراز اعضا با توجه به وقف ملک حدود ۱۲۰ سال قبل و نبودن ثبت اسناد و نیز عدم وجود دلیل بر ابطال وقف را از جهات عقیده به نقض رای اعلام و اکثریت اعضا طی دادنامه شماره *مورخ ۸۹/۷/۲۲ در خصوص تجدیدنظر خواهی *با وکالت اقای م. ز. بطرفیت اقایان و خانمها ا. ح. ب. ح. ح. غ. ک. م. ن. ع. ب. م. ص. ا. ص. ا. ا. ص. ف. ص. م. ص. ن. ص. حاج م. م. م. ح. م. ن. ا. ح. ک. ک. ح. ک. ک. ط. ک. ط. ک. ص. ک. ا. ج. ز. ج. گ. ج. ا. ح. ب. م. ح. ب. ن. ح. ب. ط. ح. ب. ص. ح. ب. ز. ح. ب. ع. خ. ع. ک. ج. ک. م. ک. ز. ک. س. ک. ع. ک. س. ح. ر. م. م. م. ب. م. ز. م. ش. م. س. ح. ح. ح. ت. ج. اقای ا. ک. ع. ا. ر. و. ا. ت. ا. از رای شماره *۸۸/۹/۱۹ صادره از شعبه *که به موجب ان دعوی اثبات ( وقفیت و خلع ید ) مردود اعلام گردیده است. دادگاه در قسمت اول ( اثبات وقفیت ) نظر به اینکه حسب محتویات پرونده و رسیدگی های بعمل امده دلیلی بر اثبات وقفیت ارائه نگردیده بنابراین تجدیدنظر خواهی بعمل امده متکی به دلیل نبوده و با هیچیک از شقوق مندرج در ماده ۳۴۸ قانون ایین دادرسی مدنی منطبق نبوده و مستندا به ماده ۳۵۸ قانون مذکور تجدیدنظر خواهی را در قسمت اثبات وقفیت مردود و رای صادره را نتیجتا تایید می نماید. و نسبت به خلع ید پس از گذشت مهلت فرجام خواهی و یا صدور رای در دیوان عالی کشور اتخاذ تصمیم بعمل خواهد امد رای صادره ظرف بیست روز قابل فرجام خواهی در دیوانعالی کشور است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *مشاوره نموده چنین رای می دهد: متعاقب صدور دادنامه های مذکور که در نتیجه خواسته خواهان سازمان *مردود اعلام شده است. نسبت به ان اعلام اشتباه نموده است. و افزوده اند که با توجه به تصویر متن بازنویسی شده وقف نامه مورخ ۵۱۳۱۱ ه ق مرحوم اقای م. ا. خ. که تولیت برای خود و پس از ان برای متولی سازمان *تعیین نموده است. و توجه به ماده ۶۳ قانون مدنی که با قبض متولی وقف محرز و محقق می گردد. و روشن بودن سابقه وقف و تایید مراجع و رای تاییدیه شماره ۵۴۶۹ مورخ ۸۵/۳/۱۷ معاون محترم قضایی دیوان عالی کشور و ورود ادله سابقه وقف قبلی بر اماره ید فعلی در صورت تعارض را از جمله جهات ان اعلام و پس از ارسال پرونده به حوزه معاونت قضایی ، اقایان مشاوران قضایی نیز موخر بودن سوابق ثبتی بر سند وقفی و کافی نبودن صرف وجود سند رسمی بر ابطلان وقف و مستندات ابرازی سال ۱۳۱۰ در خصوص عواید و صرف ان و سابقه واقف و وقف نامه به سال ۱۲۷۲ هجری شمسی و عدم وجود سابقه مالکیت مرحوم پ. و نحوه وقوع وقف با قبض توسط متولی و لزوم تحقیق درباره جایگاه اقای پ. و ملاحظه متن وقف نامه را از جهات تجویز اعاده دادرسی بیان که با موافقت ریاست محترم قوه قضاییه همراه شده است. و نیز با توجه به نظریه کارشناسی دایر به اینکه مدت بسیاری بین انشا وقف و تاریخ ثبت متصور است. و ملک توسط ر. پ. ثبت و حدود ثبتی ملک و نهایتا منوط نمودن وقف به اثبات مالکیت واقف پرونده در اجرای ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری به دادگاه صادر کننده رای بدوی ارسال تا با ارجاع امر به هیات کارشناسی به هزینه د. فعلی با ملاحظه اوراق پرونده و سوابق ثبتی و وقف نامه های موجود و نیز در نظر گرفتن تحقیقات انجام شده در خصوص مورد اظهارنظر نموده و نیز دادگاه با تشکیل جلسه اظهارات طرفین را استماع و نیز در جهت مالکیت واقف تحقیقات مقتضی صورت گرفته و نیز بررسی شود. علت اینکه محل مورد نزاع ازناحی ر. پ. به ثبت رسیده چه بوده است. و سپس پرونده را با اوراق محصله جهت ادامه رسیدگی و اتخاذ تصمیم به این شعبه ارسال نمایند. پس از ان شعبه مرجوع الیه با ارجاع امر به کارشناس ( ۲۹۹ ) و اعلام نظر ( ۳۱۰ ) و تشکیل جلسه ( ۴۳۸ ) و سپس تجدید ان و تشکیل جلسه مورخ ۹۹/۹/۳ و استماع اظهارات حاضرین ( ۵۰۵ ) پرونده اعاده که تحت نظر قرار دارد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: ۱ نظر به اینکه حسب لایحه مورخ ۹۹/۹/۳ پیوست و گواهی وفات خانم ها و اقایان ا. ح. ب. ، ح. ع. ح. ، م. ص. و ط. ا. فوت نموده اند لهذا به استناد ماده ۱۰۵قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن صدور قرار توقف دادرسی به طور موقت ملازمه دارد. تا پس از تعرفه جانشین از سوی طرف ان گاه ، رسیدگی و تحقیقات ادامه یابد.۲ به علاوه اظهار شده است. که م. ص. خوانده اول وجود خارجی ندارد. در این باره نیز نیاز به ارائه مستندات ودلیل از ناحیه خواهان بدوی است. ۳ نظر به اینکه اقای ا. ک. ج. مدعی است. اراضی در سال ۱۳۱۱ از مالکیت واقف مرحوم ا. خ. خارج و وقف *گردیده است. در حالیکه خواندگان حاضر مدعی هستندکه درباره محل مورد اختلاف اشخاص سند اصلاحاتی دارند ( اصلاحات ارضی ) و اقساط ان را نیز پرداخته اند ۴ افزوده اند که ا. خ. در ان محل نبوده است. در این خصوص نیز بررسی های لازم صورت گیرد و دادخواه پرونده دلیلی که حاکی از حضور وی در محل مورد نزاع و وقف باشد. ارائه نمایند. ۵ نظریه کارشناس حاکی از تقاضای ثبت از سوی ر. پ. است. و از سوی دیگر *مدعی وقفیت است. این امر کماکان خالی از پاسخ مانده است. و تعارض حل نشده است. و د. پرونده در این خصوص توضیح دهند زیرا با لحاظ این که در جلسه دادرسی حاضر نشده و صرفا لایحه تقدیم که قسمت از ان نیز لایحه مورخ ۹۳ است. در نتیجه ابهامات بدون پاسخ باقیمانده است. و به خصوص که اعلام شده مدرکی دال بر واگذاری ا. خ. یا ورثه وی که واقف مورد ادعای سازمان *می باشد. در پرونده ثبتی مشاهده نشده است. لهذا پرونده به منظور رفع نواقص مذکور مجددا اعاده تا ضمن انجام اقدامات و تشکیل جلسه و استماع پاسخ د. این پرونده ان گاه در اجرای ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری به این شعبه ارسال شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. عضوممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره *مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه نظر به جامع اوراق پرونده و تحقیقات انجام یافته متعاقب دادنامه های مورخ ۹۸/۷/۲۲ و *این شعبه که در پی تجویز اعاده دادرسی اصدار یافته است. و اینکه هیات کارشناسان با بررسی پرونده ثبتی ر. پ. برابر سند ۲۵۰۶ مورخ ۱۳۱۶/۱۲/۴ و بند ۲۶۵۸ مورخ ۱۳۱۷/۱/۲۲ شش سهم از ۱۲ سهم حصار نو را از خانم ب. ث. و شش سهم دیگر را از اقای ا. ث. فرزند ا. مرحوم س. معروف به صاحب اختیار خریداری و تقاضای ثبت و تجدید حدود نموده است. و افزوده اند که مدارک دال بر واگذاری ا. خ. و یا ورثه وی ، که واقف مورد ادعای سازمان *می باشد. در پرونده ثبتی مشاهده نگردید.و حدود وقف نامه ارائه شده توسط سازمان *را با حدود اجمالی *– اصلی بخش ۹ معروف به حصار نو منطبق دانسته اند و در نتیجه نظریه کارشناس با لایحه دفاعیه شعبه *دایر به اینکه به موجب وقف نامه سند ۱۳۱۱ ه ق یک ربع از کل شش دانگ مزرعه *و دو سهم از ۱۲ سهم باغ میمی و متجر از مزرعه یا وقف بر مصارف خدام استانه مقدسه نموده و تولیت مادام العمر را با خود و پس از ان با