اثر عدم قبول بذل طلاق خلعی در مذهب شافعی

خلاصهٔ رأی

در تاریخ 94/3/28 دادخواستی به خواسته طلاق خلعی به علت کراهت با بذل کلیه حقوقات شرعی در محاکم حقوقی بوکان مطرح نموده که به شعبه دوم حقوقی ارجاع شده است.

متن کامل

اثر عدم قبول بذل طلاق خلعی در مذهب شافعی Toggle navigation صفحه اصلی درباره ما درباره پژوهشگاه قوه قضائیه درباره پژوهشکده آرا تماس با ما دریافت نظرات و پیشنهادها عنوان: اثر عدم قبول بذل طلاق خلعی در مذهب شافعی پیام: در صورتی که طرفین شافعی مذهب باشند، با نظر به تجویز این مذهب، در فرض اثبات کراهت زوجه از زوج، دادگاه می تواند حکم طلاق خلع صادر کند و عدم قبول بذل از ناحیه زوج مانع از صدور این حکم نیست. مستندات: شماره دادنامه قطعی : 9509970907600458 تاریخ دادنامه قطعی : 1395/05/05 گروه رأی : حقوقی آراء منتخب پرونده: شعبه دیوان عالی کشور مشخصات متن نتیجه تحلیلی کلید واژه ها نمایه قوانین مرتبط گردش پرونده عین عبارت چاپ متن متن تجمیعی پرونده قلم یکان ایران میترا ترافیک زر یاقوت تیتر رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9409984424700520 شماره دادنامه : 9509970907600458 شعبه : شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/05/05-10:31 قاضی : عباسعلی علیزاده بایگی قاضی : سعید عالم قاضی : عبدالعلی ناصح فورگ خلاصه جریان پرونده: خانم خ. د. با وکالت آقای ی. م. به طرفیت آقای ر. ش.ز. در تاریخ 94/3/28 دادخواستی به خواسته طلاق خلعی به علت کراهت با بذل کلیه حقوقات شرعی در محاکم حقوقی بوکان مطرح نموده که به شعبه دوم حقوقی ارجاع شده است. در متن دادخواست وکیل خواهان با استناد به سند نکاحیه 508 مورخ 91/5/1 که بین موکله او و آقای ر. ش.ز. عقد زوجیت دائم منعقد گردیده و میزان مهریه تعداد یکصد سکه تمام بهار آزادی و یک سرویس طلای 18 عیار که یک سرویس نقداً به زوجه رسیده و یکصد سکه عندالمطالبه می باشد و زوجین هر دو شافعی مذهب بوده اند و زوجین همه بندهای عقدنامه را امضاء نموده اند. وکیل زوجه گفته است موکله به لحاظ کراهتی که از زوج دارد حقوق شرعی خود را اعم از مهریه و سایر حقوقات شرعی را در قبال طلاق برابر فقه شافعی منجمله در صفحه 123 جلد دوم کتاب المنهجی علی المذهب الامام الشافعی و صفحات 252 لغایت 257 جلد دوم کتاب الفقه الشفعه که مؤید اختیار زوجه در این خصوص می باشد و اینکه محاکم برای صدور حکم طلاق خلعی و او با وجود مخالفت زوج تکلیف دارند با رعایت ماده واحده رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم و مواد 24 به بعد قانون حمایت خانواده درخواست صدور حکم طلاق دارد و دادگاه برای روز 94/6/4 ساعت 9 صبح تعیین وقت نموده است. آقای طاهر احمدی وکیل پایه یک دادگستری از جانب زوج اعلام وکالت نموده است. در لایحه ای که وکیل زوجه در برگ 14 پرونده پیوست است ضمن درخواست طلاق خلعی در قبال بذل حقوقات شرعی مبنی بر طلاق خلعی گفته است خوانده اعتیاد شدید دارد که به کمپ ترک اعتیاد فرستاده شده است و به جرم فروش مواد مخدر به دو سال حبس محکوم شده و به لحاظ اعتیاد توانائی پرداخت نفقه زن و فرزند خود را ندارد تاکنون ریالی بابت نفقه فرزند یک سال و نیمه خود نپرداخته است. در صورت لزوم استعلام از کمپ ترک اعتیاد آوای زندگی و زندان مرکزی بوکان به عمل آورده و صدور حکم طلاق خلعی را خواستار است. در جلسه دادرسی 94/6/4 وکلای طرفین حضور داشته اند وکیل خواهان به شرح دادخواست و لایحه تقدیمی رسیدگی و صدور حکم طلاق خلعی را خواستار شده وکیل خوانده گفته است موکل زندگی مشترک و همسر خود را دوست داشته و برخلاف ادعای واهی زوجه وی نیز کراهتی از موکل نداشته و حتی دارای فرزند مشترک یکسال و نیمه هستند و به منظور جلوگیری از بهم پاشیدگی زندگی مشترک گزینه طلاق در شرع اسلام آخرین گزینه است موکل اعتیاد نداشته و ادعای زندانی بودن موکل صرفاً یک ادعای بلادلیل بوده رد دعوی را خواستارم دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است. داور زوجه توسط وکیل او معرفی شده و چون زوج تاکنون داور خود را معرفی نکرده است و موکله حاضر به پرداخت حق الزحمه اوست خواستار تعیین داور برای زوج شده است دادگاه برای وکیل خوانده اخطاریه جهت تعیین داور برای موکلش ارسال داشته است در تاریخ 94/7/14 دادگاه چون داور زوج معرفی نشده با تعیین داور برای زوج مقرر نموده است برای پرداخت حق الزحمه داور مراتب به وکیل زوجه ابلاغ شود سپس در تاریخ 94/7/15 جلسه توجیهی برای داوران با تفهیم وظائف آنان و تعیین جلسه برای مذاکره و سعی در سازش معمول گردیده است. نظریه داوران در برگ 27 پرونده پس از مذاکره آنان با زوج در زندان و اینکه زوج در زندان گفته چون همسرم حاضر به ادامه زندگی نیست در قبال بذل حقوقات شرعی و قانونی وی را طلاق خواهم داد. ولی خواستار روشن شدن وضعیت فرزند مشترک بوده اعلام شده است وکیل زوجه در لایحه ای که در برگ 29 پرونده پیوست است گفته است به خاطر جرم مواد فروشی زوج در زندان دوران محکومیت خود را سپری می نماید از کمپ ترک اعتیاد آوا که خوانده بارها در آنجا بستری بوده استعلام فرمائید و در صورت لزوم از دادسرا و زندان تا چنانچه قاضی محترم صلاح بدانند درخصوص اینکه در طلاق خلعی طبق مذهب امام شافعی قبول بذل از ناحیه زوج ضروری نیست استعلام فرمائید دادگاه از شورای روحانیت بوکان در این خصوص استعلام نموده که در پاسخ استعلام از زندان سوابق محکومیت متهم به اتهام نگهداری مواد مخدر شیشه و هروئین سه بار در برگ 34 پرونده اعلام شده با معرفی زوجه به پزشکی قانونی نیز اعلام عدم بارداری او گزارش شده است. در برگ 38 پرونده پاسخ شورای روحانیت شهرستان بوکان حاکی است: «مطابق مذهب امام شافعی (ره) با توجه به کراهت زوجه از زوج و عدم امکان سازش و بذل کلیه حقوقات شرعی زوجه به زوج و اثبات آن در نزد قاضی دادگاه می تواند اقدام به صدور حکم طلاق خلعی نماید قبول بذل از ناحیه زوج ضروری نیست.»; در جلسه دادرسی مورخ 94/11/26 که خواهان و وکیل او حضور داشته اند و خوانده حضور نداشته ولی وکیل او آقای خاکی حضور داشته است وکیل خواهان با توجه به پاسخ استعلامات به عمل آمده که خوانده به مواد مخدر و مواد توهم زا اعتیاد دارد. موکله با بذل کلیه حقوقات خود خواستار طلاق خلعی طبق نظر شورای روحانیت بوکان می باشد مهریه و نفقه تاکنون به زوجه پرداخت نشده و آن را کلاً در مقابل طلاق به زوج بذل می نماید. دختر چون دو ساله می باشد نیاز به مراقبت مادر دارد موکله حضانت او را به عهده می گیرد و از آنجائیکه زوج صلاحیت نگهداری ندارد تقاضای حضانت فرزند مشترک را داریم. وکیل خوانده گفته است با توجه به اینکه موکله با خواهان تفاهم اخلاقی ندارند موکل حاضر به طلاق دادن خواهان به شرط ذیل 1- حق ملاقات برای موکل هفته 24 ساعت برای دیدن فرزند مشترک باشد 2- زوجه هر وقت مجدداً ازدواج نماید حق حضانت طفل به پدر ملحق شود. 3- موکل در صورتی زوجه را طلاق می دهد که ایشان از تمام حق و حقوق شرعی و قانونی خود در گذشته و حال و آینده صرفنظر کند دادگاه با بررسی اوراق پرونده و اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه 2197/94 مورخ 94/7/26 ضمن مقدمه ای که از موضوع دعوی زوجه و وکیل وی به طرفیت زوج به شرح دادخواست و لوایح تقدیمی و مستندات وی به خواسته طلاق خلعی که با بذل تمام حقوقات شرعی و قانونی وی در حق زوج مطرح شده و اینکه سوابق خوانده از اداره زندان و کمپ ترک اعتیاد آوای زندگی بر اعتیاد زوج دلالت داشته دعوی خواهان ار با توجه به فتوای معتبر و مسلم فقه شافعی و نظریه شورای روحانیت بوکان محرز و ثابت دانسته و مستنداً به مواد 26 و 27 و 28 و 29 قانون حمایت خانواده و ماده 3 قانون حمایت خانواده حکم به طلاق خلعی خواهان در مقابل بذل کلیه حقوقات شرعی و قانونی زوجه اعم از مهریه نفقه معوقه و آینده و اجرت المثل صادر و اعلام می نماید. ضمناً زوجین دارای یک دختر بچه دو ساله بنام نازنین هستند که تحت حضانت مادر می باشد و پدرش هر ماه یکبار و هر بار به مدت 9 ساعت از 8 صبح لغایت 5 بعدازظهر در روزهای پنج شنبه حق ملاقات فرزند مشترک را در کلانتری مربوطه دارد و در اجرای ماده 33 قانون حمایت خانواده و تبصره ذیل آن به دفتر ثبت طلاق نمایندگی داده می شود. پس از قطعیت حکم در صورت استنکاف زوج وفق مقررات قانونی و شرعی نسبت به اجرای صیغه طلاق خلعی خواهان و ثبت آن اقدام نماید. رأی صادره حضوری و قابل تجدیدنظر اعلام شده است. از این رأی وکیل زوج تجدیدنظرخواهی نموده است. و عمده اعتراض او نسبت به مدت ملاقات پدر با فرزند است که برای هر هفته یک شبانه روز به مدت 24 ساعت مورد درخواست بوده و از طرفی موکل در سلامتی جسمانی و عقلانی کامل است و اعتیاد به مواد مخدر ندارد درخواست معرفی به پزشکی قانونی را دارد ضمن اینکه موکل تا چند ماه دیگر آزاد می شود و باید در صورت ازدواج مجدد زوجه حضانت را به پدرش واگذار نماید و فقط تا هفت سالگی حضانت با مادر باشد بعد از آن باید به پدر واگذار شود لذا نقض رأی را خواستار شده است. پس از تبادل لوایح پرونده به شعبه پنج دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع شده است هیأت شعبه مذکور در وقت فوق العاده با بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی رأی تجدیدنظرخواسته که منطبق با موازین قانونی و با در نظر گرفتن شروط ضمن عقد مندرج در سند نکاحیه صحیحاً و موجهاً با توجه به داشتن سابقه اعتیاد صادر شده است. با رد اعتراض تجدیدنظرخواه عیناً تأیید نموده است. اکنون از این رأی وکیل زوج فرجام خواهی نموده است که هنگام شور لایحه وکیل فرجام خواه با گزارش پرونده قرائت می شود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای عبدالعلی ناصح عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره 0027/95 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد. رأی شعبه با توجه به اینکه خواسته زوجه طلاق به لحاظ کراهت شدید او از زوج است و حاضر شده است با بذل کلیه حقوق شرعی و قانونی خویش در قبال طلاق خلعی به لحاظ اینکه همسرش اعتیاد دارد به این زندگی مشترک خاتمه دهد. دادگاه محترم با توجه به اینکه زوجین هر دو شافعی مذهب بوده اند با اخذ نظریه شورای روحانیت بوکان درخصوص اینکه اگر زوج به علت کراهت از زوج در طلاق خلعی با بذل کلیه حقوق زوجه قبول بذل نکند و موافق با طلاق باشد آیا دادگاه می تواند حکم طلاق خلعی صادر نماید. استعلام نموده است و شورای روحانیت در برگ 38 پرونده صریحاً اعلام نموده است. که در صورت اثبات این موضوع نزد قاضی دادگاه، دادگاه می تواند اقدام به صدور حکم طلاق خلعی نماید بنا به مراتب بر رأی دادگاه با فرض عدم قبول بذل از سوی زوج (فرجام خواه) خدشه ای که موجب نقض آن شود وارد نیست درخصوص اینکه حضانت فرزند مشترک به مادر محول شده و برای پدر که در شهر دیگری سکونت دارد ملاقات با فرزند در مدت زمانی که دادگاه محترم با اعطای حکم حضانت فرزند به مادر و در مورد مکان و زمان ملاقات رأی صادره را وکیل محترم زوج عادلانه ندانسته است و مدعی شده است موکلش اعتیاد ندارد و حقوق او برای ملاقات با فرزند تا 7 سالگی و حضانت فرزند بعد از هفت سالگی با توجه به داشتن صلاحیت نگهداری فرزند و اولویت قانونی برای این امر به عنوان پدر لازم است رأی مقتضی صادر شده چون موضوع مطروحه در حالیکه تا سن هفت سالگی برابر قانون حضانت فرزند مشترک به مادر باید محول شود و بعد از 7 سالگی که دادگاه های بدوی و تجدیدنظر نفیاً یا اثباتاً در مورد حضانت فرزند بعد از 7 سالگی تمام اظهار نظری نکرده اند و زوجه در صورتی که بعد از هفت سالگی مدعی عدم صلاحیت پدر برای حضانت باشد می تواند در صورتی که پدر طفل درخواست استرداد طفل را نماید متقابلاً ادعای عدم صلاحیت او را بنماید در وضعیت موجود پرونده این اعتراض نیز وارد نیست چون از حیث رعایت اصول و قواعد دادرسی خدشه ای که نقض رأی را موجب شود در رسیدگی های معموله در پرونده مشهود نیست. مستنداً به ماده 370 قانون آئین دادرسی مدنی رأی فرجام خواسته ابرام می گردد. شعبه شانزدهم دیوان عالی کشوررئیس: عبدالعلی ناصح مستشار: عباسعلی علیزاده عضو معاون: سعید عالم فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نقد رأی نام * : رایانامه * : توضیح: کدتصویری: تعدادموافق: 0 ـ تعدادمخالف: 0 نقدهای شما تماس با ما نشانی: تهران اتوبان چمران شمال ، اتوبان یادگار جنوب، بعد از خروجی اوین درکه، پشت مجتمع دشت بهشت، خیابان شهید قدوسی کد پستی : 1983846514 تلفــــن : 22376843 دورنگار : 22376840 سامانه پیام کوتاه:5000969900070 رایانامه : bijp@jri.ac.ir پیوندها پژوهشگاه قوه قضاییه قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه روزنامه رسمی کشور معاونت حقوقی قوه قضاییه مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه نسخه کلیه حقوق برای پژوهشگاه قوه قضاییه محفوظ است